Tag Archive | gentrification

Μήπως το Gentrification είναι Ντεμοντέ;

Άλκηστη.: Από το τελευταίο σου κείμενο κρατώ αυτή τη φράση, “Gentrification δεν είναι κάθε πρωτοβουλία που αναβαθμίζει μια περιοχή” και σκέφτομαι τα εξής: Η περιοχή του Ψυρρή έχοντας “εισπράξει τα έσοδα” του δικού της εξευγενισμού βιώνει, εδώ και δύο χρόνια, ένα άλλο είδος “εξευγενισμού” -αυτή τη φορά όμως από “τα κάτω” και κυρίως μέσα απ’ την περίπτωση του θεάτρου “Εμπρός”. Σε παράλληλο χρόνο, γίνεται προσπάθεια το Μεταξουργείο να εξευγενιστεί από “τα πάνω”. Είναι πράγματι πολύ ενδιαφέρον να έχει κανείς την τύχη να βλέπει δυο κεντρικές, γειτονικές περιοχές της Αθήνας να αλλάζουν κάτω από τον ίδιο παρανομαστή, αυτόν της τέχνης και ταυτόχρονα να αποκλίνουν προς τόσο διαφορετικές κατευθύνσεις. Πριν όμως φτάσουμε να αναλύσουμε τις κατευθύνσεις πρέπει να σταθούμε σε πολύ πιο αρχικά φαινόμενα. Το πιο εξόφθαλμο απ’ αυτά: Στη μία περίπτωση, η επίσημη πόλη, τον ανέξοδο “εξευγενισμό”, το συμβατό με τις δεδομένες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες τον διώκει, ενώ το βεβιασμένο, ασύμβατο, άκαιρο και πολυέξοδο εξευγενισμό τον αγκάλιαζει.

empros_em_face

Γιώργος: Βρίσκω πολύ ενδιαφέρον να μιλήσουμε για το gentrification, όχι όμως τόσο για τα συμπτώματά του, όσο για ένα βασικό ερώτημα που έχει τεθεί και στο οποίο το gentrification είναι μια πρώτη, πολύ πρόχειρη απάντηση. Το ερώτημα που έχει τεθεί είναι -η πόλη- η απαίτηση δηλαδή των σύγχρονων ανθρώπων να ζήσουν σε μια “καλή περιοχή” ακόμα και αν θα πρέπει να αλλάξουν γειτονιά, πόλη ή χώρα. Στο δυτικό κόσμο, βλέπε βόρεια Αμερική, η ανάγκη της “καλής περιοχής” είναι πιο έντονη και ένα μεγάλο άγχος για τους νέους ανθρώπους. Αλλά και στην Ελλάδα δεν μας ενδιαφέρει πλέον τόσο Το Διαμέρισμα όσο το Πού θα μείνουμε, Σε ποιά περιοχή.

Σ’ αυτήν την από τα κάτω προσπάθεια στο Εμπρός, έχουμε μια δεύτερη απάντηση στο ίδιο ερώτημα όπου εκτός από την τέχνη εισάγονται και οι κοινωνικές σχέσεις και τα δίκτυα που αυτές διαμορφώνουν. Και ευτυχώς το Εμπρός είναι μία από τις πολλές “από τα κάτω προσπάθειες”.

Στις από “κάτω προσπάθειες” το κίνητρο δεν είναι η εκμετάλλευση της υπεραξίας του χώρου αλλά η ανάδειξη μιας χαμένης αξίας που έρχεται να προστεθεί στο υποβαθμισμένο κτιριακό απόθεμα για να το μετατρέψει σε πόλη. Το δυστύχημα είναι οτι το επίσημο κράτος και όχι μόνο…δεν μπορεί να διακρίνει το αδιέξοδο από το νόημα. “Οι ανθρώπινες σχέσεις δημιουργούν την κοινότητα και η κοινότητα μπορεί να δημιουργήσει όλα τα υπόλοιπα”.

(ΚΤΗΡΙΑ + ΤΕΧΝΗ)+(ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ) = ΠΟΛΗ

Α.: Από την άλλη, πλησιάζοντας στo παλιό χρηματιστήριο της οδού Σοφοκλέους με σκοπό να επισκεφτώ την 4η ελληνική μπιενάλε “Αgora” και βλέποντας τις μεγάλες κόκκινες σημαίες να προβάλλουν από την όψη του κτηρίου σε σειρά, είναι αδύνατο να μην σκεφτώ ότι πάω σε μια κατάληψη που θα πληρώσω εισιτήριο! Οι τρύπες στους τοίχους και στην οροφή του κτηρίου, η απόλυτη παράδοση του στην καλλιτεχνική δράση, το κτήριο, φυσικά, αυτό καθ’ αυτό με τον τόσο έντονο συμβολισμό του δεν αφήνουν πολλά περιθώρια. Οι επίσημες άλλωστε “προκηρύξεις” της μπιενάλε καλούν να μην την επισκεφτούμε αλλά να την συν+διαμορφώσουμε. Η παρακάτω πολύ ωραία φράση του ευφυούς συγγραφέα (ή των ευφυών συγγραφέων; ποιός ξέρει;) συνοψίζει ακριβώς το πνεύμα των ημερών: η έκθεση, γράφει, σχεδιάστηκε σαν “κοινωνικό γεγονός”. Το ερώτημα λοιπόν, έχει τεθεί προ πολλού και επιμόνως ζητά την απάντησή του παρά το γεγονός ότι κάποιοι ίσως να μην αντιλαμβάνονται πολύ βασικές αλλαγές στον τρόπο που μελλοντικά θα αλληλεπιδρούν οι κάτοικοι τόσο μεταξύ τους όσο και με την ίδια τους την πόλη. Η επαφή του “από πάνω” και του “από κάτω” φαίνεται να είναι ένα ακόμα απαραίτητο στοιχείο της πόλης. Πώς ανθίζουν ξανά στην πόλη οι ανθρώπινες σχέσεις, τί ρόλο παίζει η επίσημη πόλη σ’ αυτές τις διαδικασίες; Πώς θα σχεδιάζουμε άραγε την “κοινωνική πόλη”; Και ποιός ή ποιοί θα το κάνουν αυτό;

+ΠΟΛΙΤΙΚΗ

agora_original

Γ.: Πολύ ωραίο που εξελίσσεις την εξίσωση και μιλάς για πολιτική, αλλά καταλαβαίνω ότι για πολλούς η λέξη αυτή μπορεί να ακούγεται κενή, δίχως νόημα. Η “ανοργάνωτη” σύγχρονη Ελλάδα αναπτύχθηκε βάσει σχεδιασμένων πολιτικών, δημιουργώντας έτσι μια ακραία ανισοκατανομή του πληθυσμού στο χώρο (αστικοποίηση). Το gentrification προσπαθεί να δημιουργήσει υπεραξία στην ίδια βάση γεννώντας επιπλέον χωρικές εντάσεις και κερδοσκοπικά παιχνίδια στην υπερτιμημένη Αθήνα. Δεν ξέρω πως θα πετύχουν όταν για τα επόμενα χρόνια η πόλη θα χάνει συνεχώς πληθυσμό.

Αντίστοιχα, τα παραδείγματα “από τα κάτω” που εκτυλίσσονται σε περιοχές χωρίς υπεραξία είναι πιο επιτυχημένα ή για την ακρίβεια είναι πιο εύκολο για τα άτομα που συμμετέχουν σ’ αυτά να κάνουν πολιτική. Δεν θα πω κατι πολύ μακρινό, θα αναφερθώ στο συνεργατικό καφενείο δίπλα στο αρχαιολογικό πάρκο της Ακαδημίας Πλάτωνος. Η προσπάθεια αυτή είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα, συγκρινόμενη με τη χωρική ένταση του αυτοδιαχειριζόμενου πάρκου Ναυαρίνου η οποία προκύπτει σίγουρα απ’ τη θέση του, σ’ ένα τόσο κεντροβαρικό σημείο μες στην πόλη.

image3_de_European_Village

Α.: Ας κλείσουμε στο σημείο αυτό την τριλογία μας περι gentrification ανοίγοντας ταυτόχρονα τη συζήτηση για τις “από κάτω” δράσεις και τη σχέση τους τόσο με το κέντρο όσο με την περιφέρεια. Καλό είναι πάντως που ξεφεύγει η κουβέντα από το gentrification καθώς έχει αρχίσει να μου φαίνεται κάπως ντεμοντέ.

1η και 2η φωτογραφία: María Gallardo

Advertisements

About Gentrification

gentrification

Αγαπητή Άλκηστη,

Νομίζω ότι πρέπει να δούμε το gentrification μέσα σε ένα μεγαλύτερο σχήμα (αν θέλουμε να το διερευνήσουμε..).

Μετά τον 2ο ΠΠ, στο δυτικό κόσμο (ανήκουμε και μεις κομματάκι), υπήρξε μια αυξανόμενη προσπάθεια κάλυψης βασικών αναγκών και το σπίτι ήταν μία απ’ αυτές (you know, blogs, sprawling, cars, antiparohi, mezonetas). Το οποίο σπίτι, συνεχώς μεγάλωνε για να χωρέσει όλες τις εξυπηρετήσεις της τεχνολογικής ανάπτυξης και μεγάλωνε, και μεγάλωνε… καταστρέφοντας πολλές φορές την πόλη.

Φτάσαμε έτσι μέχρι το ’80 για να καταλάβουμε ότι υπήρχε κάτι που μας έλειπε ακόμα.. η πόλη.

Και ζούμε ακόμα στον αστερισμό εκείνο, στον οποίο όλοι μας ενδιαφερόμαστε για το πού είναι αυτή η καλή περιοχή στην οποία θα βρούμε το σπίτι μας, και το τι συναντάμε βγαίνοντας απ’ αυτό, και πόσο μακριά είναι ο μανάβης για να πάμε με τα πόδια και να μην τρέχουμε με αυτοκίνητα κλπ κλπ

Κάπως έτσι ανακαλύψαμε την πόλη..

ή περίπου

γιατί δεν ήταν η επιθυμία μας να εγκαταλείψουμε την ιδιώτευσή μας που μας επανέφερε στα εγκαταλειμμένα κέντρα των πόλεών μας, αλλά η εγωιστική μας τάση να κάνουμε δικό μας ό,τι μας αρέσει ακόμα κι αν το σκοτώνουμε. Αντιμετωπίσαμε την πόλη όχι ως κάτι στο οποίο συμμετέχουμε ισότιμα αλλά σαν ένα γαμάτο μέρος όπου  θελήσαμε να εναποθέσουμε την προσωπική μας φούσκα, κυνηγώντας όχι την ίδια την πόλη, αλλά το φάντασμα της, σαν τα αμερικάνικα new urbanism σπιτάκια, με τις ψεύτικες σοφίτες και τις εφετζίδικες άδειες αυλίτσες τους.

Σε θέλω, μωρό μου, και όμορφη και έξυπνη και δικιά μου, όμως δεν μπορώ να σου εγγυηθώ  τίποτα, α και δεν πιστεύω σε έρωτες και βλακείες.

Κάθε φορά που επανέρχεται αυτό το ερώτημα για το gentrification, το μετατρέπω αυτόματα στο κατά πόσο θέλουμε να μοιραστούμε από κοινού τα οφέλη μιας τέτοιας αναβάθμισης;

Gentrification δεν είναι κάθε πρωτοβουλία, που αναβαθμίζει μία περιοχή.

Gentrification είναι η ιδιοποίηση της πόλης. Διαχείριση από λίγους, ενός πράγματος που ανήκει σε όλους.

Gentrification είναι η πρωτοβουλία για το ωραιότερο φάντασμα πόλης.

Gentrification είναι η πρωτοβουλία για μια «ομορφότερη» πόλη, από άτομα που δεν πίστεψαν ποτέ ότι αυτό μπορεί να γίνει μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες, και που κυρίως δεν πίστεψαν ποτέ στην ομορφιά των δημοκρατικών διαδικασιών.

Είναι καλή μπίζνα, να εκμεταλλεύεσαι  αδειανά πουκάμισα, και να  μπορείς έτσι νά ‘χεις ένα μεγάλο σπίτι! Βέβαια, καλό είναι να μην σε ενδιαφέρουν μόνο τα λεφτά (ειδικά τέτοια εποχή), γιατί υπάρχουν και μέρη όπου απλά μπορείς να απολαμβάνεις την ζωή και τους συνανθρώπους σου. Αυτά τα σπάνια μέρη ας τα ονομάσουμε, για χάρη της συνεννόησης, -πόλεις-

Σε φιλώ

Γιώργος

Μετεξευγενουργείο

remap4

Γιώργο,

Πήγαμε κι εμείς, την Πέμπτη που μας πέρασε, ν’ ανακαλύψουμε τα μυστικά των κυκλαδίτικων ειδωλίων στο κυνήγι θησαυρού που διοργανωνόταν στα πλαίσια του Remap4. Οι περισσότερες ερωτήσεις πύκνωναν γύρω από την οδό Ιάσωνος. Στην ίδια οδό, ένα μεγάλο πόδι χρωματιστό-νέον ξεφύτρωνε από έναν τοίχο. Λίγο παρακάτω απ’ το πόδι, η κολλημένη στον τοίχο ερώτηση που οδηγούσε στο επόμενο σημείο τους ελαφρά φουριόζους συμμετέχοντες στο παιχνίδι, συγκέντρωνε από κάτω της ένα μικρό ανθρώπινο πηγαδάκι. Ένα ατελείωτο πήγαινε-έλα στον πεζόδρομο της Ιάσωνος και ασυνήθιστα πολύ φως. Στην ίδια οδό πάλι, πίσω από τους ίδιους τοίχους δραστηριοποιείται ένας μεγάλος αριθμός ιερόδουλων της περιοχής. Μερικές κοπέλες είχαν βγει στα  κατώφλια των μαγαζιών τους και, είτε καπνίζοντας είτε  με τα χέρια στη μέση, επεξεργάζονταν τον ξαναμμένο κόσμο που πηγαινοερχόταν με βλέμμα “άντε να δούμε πότε θα τελειώσει το πανηγύρι να κάνουμε και καμιά δουλειά”. Στη μέση του πεζόδρομου δύο πρεζάκια μάλωναν στη δική τους ακατάληπτη γλώσσα. Η επέλαση των εξευγενιστών.  Αλλά πόσοι απ’ αυτούς που έτρεχαν πέρα δώθε, να γνωρίζουν άραγε την έννοια του εξευγενισμού; Μάλλον ελάχιστοι.  Άλλωστε, πολεοδομία δεν είναι το κτήριο που βγάζει οικοδομικές άδειες;

Με την ευκαιρία του κυνηγιού της γνώσης κάναμε και μια βόλτα στην περιοχή. Περάσαμε απ’ το δρόμο του κλασικού πια “Τριφασικού”, τη Σφακτηρίας, και μας προκάλεσε έκπληξη τo πόσα καινούρια μαγαζιά έχουν ανοίξει σ’ έναν τοσοδούλικο πεζόδρομο και όχι μόνο σ’ αυτόν! Ένας κύριος μας προσκάλεσε να περάσουμε στο άδειο εστιατόριό του για να το δοκιμάσουμε. Και κείνη ακριβώς τη στιγμή, νιώσαμε πως οι αποστάσεις μηδενίστηκαν. Το Ψυρρή, που μαράθηκε ξαφνικά όσο ξαφνικά άνθισε, άρχισε τώρα να φυτρώνει στο Μεταξουργείο. Αλλά εδώ, όλα πρέπει να γίνουν με περισσότερη τέχνη!

Σ’ ένα επόμενο σοκάκι, ένας τύπος γύρω στα 50, καμπούρης και ημίγυμνος καθόταν στο κατώφλι του σπιτιού του καπνίζοντας ένα τσιγάρο. Τα πόδια του απλωμένα στο πεζοδρόμιό μας.

Χαιρετισμούς από το Γκύζη

%d bloggers like this: