Tag Archive | 2013

ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2013

de_pave

Το κείμενο αυτό, είναι από την πρότασης των αρχιτεκτώνων: Α.Ε.Βικτωράτου, Γ. Γεωργίου, Χ.Τσιρώνη και Σ.Ψύρρα για τον διαγωνισμό «ΗράκλειοΧ4» που τιμήθηκε με εξαγορά.

ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2013

Συμμετέχουμε στον διαγωνισμό «ΗράκλειοΧ4» γιατί πιστεύουμε ότι μέσα από τέτοιες προσπάθειες που θέτουν στο επίκεντρο τους την καθημερινότητα μας μπορεί να βελτιωθεί ουσιαστικά η ποιότητα ζωής των πόλεων μας.

> Παρά τη μεγάλη παράδοση στην κοινωνική ζωή, οι πόλεις μας δεν είναι πλέον φιλικές.
> Παρά τη μεγάλη παράδοση στην υπαίθρια ζωή ο δημόσιος χώρος είναι απαξιωμένος και απευθύνεται κυρίως στο αυτοκίνητο και όχι στον πολίτη.
> Παρά το ήπιο κλίμα η σύγχρονη ελληνική πόλη είναι από τις πλέον ενεργοβόρες.

Η πρότασή μας είναι άμεσης επέμβασης και συμπυκνώνεται σε τρεις βασικούς στόχους.
> Να επιτευχθεί κοινωνική όσμωση σε επίπεδο γειτονιάς ως το ισχυρό αντίδοτο στη μεγάλη ψυχολογική πίεση που δέχεται το άτομο σήμερα.
> Να απελευθερωθεί ένα ποσοστό των δρόμων από τα αυτοκίνητα για να αποδοθεί σε λειτουργίες που μετατρέπουν το δρόμο σε κοινωνικό πυκνωτή για την γειτονιά.
> Να βελτιωθεί το μικροκλίμα των δρόμων, κυρίως μέσω της φύτευσης.

Τα ερωτήματα που θέτουμε είναι:
-Είναι δυνατόν οι ανατροπές αυτές να πραγματοποιηθούν σήμερα και με τί κόστος, εν μέσω κρίσης;
-Είναι δυνατόν οι επεμβάσεις αυτές να δώσουν βιώσιμο και άμεσο αποτέλεσμα;

Επιλέγουμε να ξεκινήσουμε από κομμάτια του ιστού που δεν κατάφεραν να ακολουθήσουν το πρότυπο της μεταπολεμικής ελληνικής πόλης (πολυκατοικίες και θέσεις στάθμευσης παρατεταγμένες παράλληλα στον δρόμο και στην κίνηση του).
Επιλέγουμε δρόμους που παρά την χαμηλή τους κίνηση, κίνηση που προέρχεται κυρίως από τις παρακείμενες κατοικίες, είναι κατασκευασμένοι στα πρότυπα των κεντρικών δρόμων, παραμένοντας κενοί για τα λίγα αυτοκίνητα που περνούν.

Η περιοχή της Χρυσοπηγής είναι μια τέτοια περίπτωση, περιοχή με μεγάλη ιστορία μιας και στις σπηλιές της έζησε η πρώτη κοινότητα λεπρών. Από την αρχή της ιστορία της οργανώθηκε ως κοινότητα, γύρω από τη μικρή εκκλησία της ενώ είναι από τις λίγες περιοχές εκτός των τειχών της πόλης που μέχρι σήμερα κρατά το παλιό πλέγμα ιστού. Ανάμεσα σε κεντρικούς δρόμους που οδηγούν προς το κέντρο της πόλης, διαμορφώνονται νησίδες με στενούς δρόμους που ακολουθούν το ανάγλυφο ή σκάλες που σκαρφαλώνουν στους βράχους της. Βλέποντας κανείς τον ιστό της περιοχής από ψηλά, αναγνωρίζει μορφές παραδοσιακών οικισμών, όπου η ζωή θα μπορούσε να συνεχίζεται υπαίθρια, έξω από το σπίτι και τα κατώφλια δεν θα ήταν μόνο περάσματα αλλά και στάσεις. Η πραγματικότητα της περιοχής όμως, είναι διαφορετική: τα μικρά πλατώματα των δρόμων λειτουργούν ως θέσεις για παρκαρισμένα αυτοκίνητα και η γύμνια του δρόμου γίνεται απαγορευτική για κάθε στάση ή κοινωνική δραστηριότητα σε αυτόν.

> Λόγω της ιδιαιτερότητά της, η περιοχή, δεν μπορεί να παραλάβει μεγάλο αριθμό σταθμευμένων αυτοκινήτων. Ο μικρός αριθμός των αυτοκινήτων που συναντούμε στα πλατώματα μπορεί να εξυπηρετηθεί από τους παρακείμενους μεγάλους δρόμους που περιβάλλουν την περιοχή μας και που παραλαμβάνουν μεγαλύτερους αριθμούς σταθμεύσεων.

> Λόγω του μορφολογικού συσχετισμού με παραδοσιακές χαράξεις σε επίπεδο οικισμού (επειδή για τις χαράξεις αυτές ακολουθείται η μορφολογία του εδάφους ή προγενέστερες χαράξεις πολεοδομικού σχεδιασμού) γίνεται προσπάθεια να ανακτήσουν οι δρόμοι την λειτουργική τους συνέπεια και να επιτραπεί στα σπίτια να ανοιχτούν πάνω σ’ αυτούς.

Με εργαλείο τη βιοκλιματική βελτίωση των δρόμων, καθώς και λειτουργικό εξοπλισμό τους, προς χρήση των κατοίκων της γειτονιάς, επανασχεδιάζουμε την οδό Πλινίου με τις παρακείμενες σ’ αυτήν μικρές παρόδους. Η Πλινίου ένας στενός δρόμος από μπετό, κινείται σχεδόν παράλληλα στο βραχώδες ανάγλυφο της περιοχής και ενώνει δύο βασικούς άξονες που οδηγούν προς το κέντρο της πόλης, τη Ζωοδόχου Πηγής και την Μαραθονομάχων. Στη διασταύρωσή της με τη Ζωοδόχου Πηγής ένα μικρό πλάτωμα με τα 2 καφενεία της περιοχής λειτουργεί ως είσοδος για την εκκλησία που ακολουθεί. Μια σκάλα που ξεκινά από το ίδιο πλάτωμα ανηφορίζει προς το σχολείο της περιοχής. Στη συνέχεια, μετά την εκκλησία, ο δρόμος αλλάζει προσανατολισμό από ανατολικά προς τα νότια και συνεχίζει με εκατέρωθεν κατοικίες που δεν ξεπερνούν τους τρείς ορόφους, για να συναντήσει την Μαραθονομάχων. Η Μαραθονομάχων κινούμενη στο πυθμένα μιας μικρής ακατοίκητης λεκάνης λειτουργεί ως ένας μεγάλος χώρος στάθμευσης για την ευρύτερη περιοχή.

ΠΡΟΤΑΣΗ
Χαράζουμε με τροχό το μπετόν του οδοστρώματος, και αφαιρούμε κομμάτια από αυτό με σκοπό να αποκαλυφθεί το φυσικό έδαφος.
Τα κομμάτια που αφαιρούμε δεν απομακρύνονται αλλά επαναχρησιμοποιούνται και ανάλογα με το ύψος στο οποίο τοποθετούνται λειτουργούν είτε ως καθίσματα είτε ως τραπέζια αποτελώντας το βασικό υλικό για τον λειτουργικό εξοπλισμό του δρόμου.
Ο δρόμος διατηρεί ένα ελάχιστο πλάτος (2.50μ.) απαραίτητο για τη διέλευση οχημάτων σε έκτακτες περιπτώσεις. Η υπόλοιπη επιφάνεια χρησιμοποιείται για τη δημιουργία μιας αλληλουχίας από παρτέρια, καθιστικά και κατώφλια.
Στο φυσικό έδαφος που αποκαλύπτεται επαναφέρεται φύτευση αστικής κλίμακας. Ψηλά φυλλοβόλα δέντρα και μονοετή αναρριχητικά φυτά σε πέργκολες για σκίαση το καλοκαίρι. Αειθαλή δέντρα για τη μείωση των ρευμάτων αέρα καθώς και ξηροφυτικοί θάμνοι και λουλούδια.

ΦΥΤΕΥΣΗ
Στα παρτέρια στις εισόδους των κατοικιών φυτά όπως αγιόκλημα και πασχαλιές αναρριχώνται σε συρματόσχοινα που στηρίζονται στις δύο παρειές του δρόμου. Στα παρτέρια μπροστά από τον τοίχο αντιστήριξης του προαυλίου της εκκλησίας επιλέγεται φυλλοβόλος κισσός ο οποίος αναρριχάται χωρίς επιπρόσθετη υποστήριξη και διαμορφώνει μία συνεχόμενη πράσινη παρειά-πορεία για τον περιπατητή.

Στις διασταυρώσεις του δρόμου με τις σκάλες της περιοχής δέντρα όπως λεμονιές, νεραντζιές, αγριοδαμασκηνιές και κυδωνιές μπορούν να γίνουν φυτικά τοπόσημα που να προσανατολίζουν.

Χαμηλότερη φύτευση από ξηροφυτικούς θάμνους και λουλούδια όπως δεντρολίβανο, λεβάντα, φασκόμηλο καθώς και πικροδάφνες πέρα από τα αρώματά τους συμπληρώνουν τον κήπο της Πλινίου και απαλύνουν την βαριά εικόνα των γυμνών φυλλοβόλων το χειμώνα.
Τα φυτά που αναρριχώνται στις όψεις των κατοικιών βελτιώνοντας βιοκλιματικά τις κατοικίες μπορούν να λειτουργήσουν και προτρεπτικά στους κατοίκους οι οποίοι θα μπορούσαν να «καλλιεργήσουν» τις δικές τους πέργκολες για τις ταράτσες, βεράντες και μπαλκόνια των σπιτιών τους με φυτά που μπορεί να είναι και καρποφόρα όπως για παράδειγμα οι κληματαριές.

Κάποιοι υπολειμματικοί χώροι μπορούν να φυτευτούν με καρποφόρα φυτά όπως φραγκοσυκιές ή ροδιές ώστε να γίνουν πολύ ωραίες εμπειρίες για τα παιδιά. Στην παρούσα φάση, στα παρτέρια του δρόμου μπορούν να καλλιεργηθούν καρποφόρα φυτά όπως η κολοκυθιά του Ιωνά η οποία δημιουργεί μια πυκνή πέργκολα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού ενώ το Σεπτέμβριο παράγει έναν εντυπωσιακά μεγάλο αριθμό κολοκυθιών.

Μεταξύ των παρτεριών μικρά καθιστικά κτισμένα από τα κομμάτια του δρόμου που έχουν αφαιρεθεί και έχουν γίνει παγκάκια ή τραπέζια, μπορούν να υποδεχθούν δραστηριότητες που έως τώρα ήταν κλεισμένες μέσα στο σπίτι όπως ο καφές, το σερφάρισμα στο internet, το διάβασμα της εφημερίδας, δουλειές του σπιτιού. Στα ίδια τραπέζια οι κάτοικοι της περιοχής, παιδιά αλλά και μεγάλοι, μπορούν να συναντηθούν για να συζητήσουν ή να παίξουν. Επιπλέον σε μικρά πλατώματα του δρόμου μπορούν να προστεθούν κάποια βασικές κατασκευές για παιχνίδι και άθληση. Ένα ξύλινο δοκάρι μπορεί να μετεξελιχτεί σε μια τραμπάλα, ένα μονόζυγο, μια κούνια σε κάποιο από τα υπάρχοντα δέντρα ή απλά κάποιες χαράξεις στο δάπεδο που να βοηθούν να οργανωθούν παιχνίδια όπως κουτσό, μήλα, κ.α.

Μέσα από αυτόν τον σχεδιασμό προσπαθούμε να επαναφέρουμε μια αξία που βρέθηκε σε ύφεση όλα αυτά τα χρόνια, την γειτονιά. Ο ουραγός της μεταπολεμικής ανάπτυξης μπορεί να γίνει σήμερα πρότυπο αστικής ανάπλασης. Η γειτονιά δεν είναι μόνο μια έννοια που αυτή την στιγμή απασχολεί την πολεοδομική σκέψη σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι και μια λέξη κλειδί στον αειφόρο σχεδιασμό. Αυτό όμως που θεωρούμε το πιο βασικό στοιχείο της πρότασης είναι ότι η κοινωνική όσμωση ή οι κοινωνικές σχέσεις που αναπτύσσονται σε αυτό το επίπεδο, μπορούν να αντισταθούν στην αυξανόμενη αγριότητα και την έλλειψη ασφάλειας των πόλεων μας.

Για να επιτευχθεί αυτή η κοινωνική όσμωση θεωρήσαμε πολύ σημαντική τη συμμετοχή των κατοίκων στην υλοποίηση του έργου. Η αφαίρεση του σκληρού οδοστρώματος και η φύτευση είναι εργασίες που μπορούν να υλοποιηθούν με τη συμμετοχή των κατοίκων ορίζοντας την αρχή μιας νέας συλλογικότητας. Μπορεί να γίνει η μεγάλη γιορτή που θα σηματοδοτήσει την νέα εποχή για την περιοχή της Χρυσοπηγής.

Η πρότασή μας έχει άμεση εφαρμογή, άμεσο αποτέλεσμα και ελάχιστο κόστος. Προϋποθέτει συλλογικές διαδικασίες και ιδιοποίηση του αποτελέσματος από την πλευρά των κατοίκων. Οι κατασκευές και οι παρεμβάσεις είναι ελάχιστες, τόσο που τείνουν να έχουν συμβολικό χαρακτήρα. Οι φυτεύσεις περιλαμβάνουν και είδη ταχείας ανάπτυξης (μονοετείς βλαστήσεις, αναρριχώμενα και μεταφυτεύσεις θάμνων), ώστε να διαμορφώσουν άμεσα την εικόνα μιας πρώτης φάσης υλοποίησης.

Η πρόταση εντάσσεται στα πλαίσια ενός δυναμικού σχεδιασμού, εφόσον υλοποιείται παράλληλα με την ανάπτυξη του «νέου» φυσικού-αστικού περιβάλλοντος των δρόμων. θα μπορούσε να ολοκληρώνεται και να μετασχηματίζεται ακολουθώντας το μετασχηματισμό και τις πραγματικές λειτουργικές και κοινωνικές ανάγκες της περιοχής της πόλης.

Η σταθερή μας πρόταση για το παρόν και το μέλλον είναι αυτή που υπήρχε και στο παρελθόν.
Είναι αυτή που ο τόπος φέρει από την ιστορία του και διέσωσε σε δύσκολες εποχές.
Ε ί ν α ι ο π ο λ ι τ ι σ μ ό ς τ η ς κ α θ η μ ε ρ ι ν ό τ η τ ά ς μ α ς.

 

 

123

Advertisements

ποιά

Ήτανε καλοκαίρι του ’13
και το φως της πανσελήνου έκανε τα πράγματα
να μοιάζουν μεγαλύτερα
δεν έχεις άλλο χρόνο μου είπες
δεν βλέπεις;
Δεν υπάρχει πια νερό παρά μόνο δίψα
Δεν υπάρχουν πια δάνεια παρά μόνο τσιμέντα
Δεν υπάρχουν πια όνειρα παρά μόνο μάτια
Τι περιμένεις;
Όλοι φύγαν..
Διάλεξε και σύ
Ποιά πόλη θέλεις;
%d bloggers like this: