Tag Archive | πρόσφυγες

Τέχνη στο Δημόσιο Χώρο. Έρχεται το τέλος;

Φεγγαράκι Νέας ΠαραλίαςΕντός ωρών η είδηση διαδόθηκε:

«Άγνωστοι βανδάλισαν το φεγγαράκι της παραλίας.»

Την επόμενη μέρα, περπατώντας στη Νέα παραλία της Θεσσαλονίκης, πέρασα από την αποβάθρα, το άκρο της οποίας στόλιζε το μεταλλικό φεγγάρι-άγαλμα… και τίποτα. Δεν υπήρχε τίποτα.

Που είναι το φεγγάρι;

Μέρες αργότερα παρέστην στη ρυμούλκηση του φεγγαριού από τον βυθό του Θερμαϊκού. Δύτες της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης βούτηξαν στα νερά, εντόπισαν το βυθισμένο φεγγάρι και με τη βοήθεια ιμάντων και γερανού ανέσυραν το «φεγγαράκι στην ακτή» – όπως είναι και ο τίτλος του γλυπτού. Στη συνέχεια το γλυπτό μεταφέρθηκε σε χώρο του Δήμου Θεσσαλονίκης για να επισκευαστεί.

"Φεγγαράκι στην Ακτή"_1

"Φεγγαράκι στην Ακτή"_2

Τέτοιου είδους βανδαλιστικές κινήσεις προσωπικά μου φαίνονται ιδιαίτερα ανησυχητικές. Όταν βέβαια έχει συνηθίσει πια το μάτι (και ίσως και το πνεύμα) στο παγκάκι που μέρες μετά την τοποθέτησή του γεμίζει συνθήματα και «Μαρία με το Fiat, σε θέλω», γιατί να μας σοκάρει η καταστροφή ενός γλυπτού;

Όλο και λιγότερα είναι τα σημεία των ελληνικών πόλεων που στολίζονται με αντικείμενα δημόσιας τέχνης. Από τη μαζική δημιουργία τέχνης για το δημόσιο χώρο των αρχαίων Ελλήνων και τα μνημεία της Αναγέννησης, περάσαμε στο σήμερα και στα λιγοστά μεμονωμένα έργα τέχνης που καταφέρνουν να επιβιώνουν σε έναν κόσμο αντίδρασης και έλλειψης σεβασμού. Η συνομιλία στην οποία στοχεύει κάθε μορφή τέχνης, δυστυχώς δεν φαίνεται να γίνεται αντιληπτή στα μάτια του απαίδευτου έλληνα θεατή. Έτσι καταλήγουμε στο εξής:

Έχουμε όλο και λιγότερα δείγματα δημόσιας τέχνης στην πόλη μας και παράλληλα αυτά τα λίγα που έχουμε γίνονται έρμαια της εκάστοτε διάθεσης των εκάστοτε επιτηδείων.

Σχετικά με τους «άγνωστους» βανδάλους ακούστηκαν πολλά. Μεταξύ άλλων έγινε σύνδεση αυτού του συμβάντος με την ομιλία του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, που πραγματοποιήθηκε μία μέρα πριν, στο Βελλίδειο Συνεδριακό Κέντρο, και τις δηλώσεις του περί προσφυγικού: «Κινδυνεύει η Πατρίδα μας», «αν δεν προσέξουμε, αν ανακατέψουμε τη Θεσσαλονίκη με άλλους λαούς και άλλα θρησκεύματα θα είναι έγκλημα». Ως αποτέλεσμα αυτού και ενός γενικότερου κινήματος «Η Ελλάς Πεθαίνει: Ξυπνήστε Έλληνες!!!» (όπως προστάζει το σχετικό φυλλάδιο που μοιράστηκε στα Διαβατά) το Φεγγάρι αποκόπηκε απ’ τη βάση του και βυθίστηκε στο νερό καθώς παρέπεμπε σε μουσουλμανικό έμβλημα…

Βασική πρόταση του αντιδημάρχου Τεχνικών Έργων, Θανάση Παππά, όπως και του ενός εκ των δύο αρχιτεκτόνων της Νέας Παραλίας, Πρόδρομου Νικηφορίδη, είναι η αύξηση της φύλαξης για να μην επαναληφθούν τέτοια δυσάρεστα φαινόμενα.

Δυστυχώς απ’ ό,τι φαίνεται το μέτρο προστασίας με το όνομα «παιδεία» είναι δύσκολο να το καταφέρει κανείς…

Φωτογραφίες και Πληροφορίες συνδέονται με τις πηγές τους. 

Advertisements

Επεμβάσεις στην πόλη της Αθήνας μετά τη μικρασιατική καταστροφή

Κατά την περίοδο της έλευσης των προσφύγων της μικρασιατικής καταστροφής, είχε ήδη εδραιωθεί η διαφοροποίηση μεταξύ των ανατολικών και δυτικών συνοικιών στην Αθήνα, σε αναβαθμισμένες και υποβαθμισμένες.

Τα βασικά κριτήρια επιλογής των περιοχών εγκατάστασης των προσφύγων στην Αθήνα και τον Πειραιά, ήταν η ύπαρξη ελεύθερων απαλλοτριώσιμων χώρων και η μη συνύπαρξη με τις καλές περιοχές κατοίκησης. Η εγκατάσταση γίνεται εκτός της τότε περιμέτρου της πόλης σε απόσταση ενός ή 4 χιλιομέτρων. Αυτός ο απομονωτισμός τούς επιβλήθηκε για καθαρά εκλογικούς λόγους, αλλά και για να μη διαταραχθεί η κοινωνική ησυχία του ισάριθμου γηγενούς πληθυσμού. Τούτη την πολιτική το κράτος θα την πληρώσει ακριβά 20 χρόνια μετά, με τον εμφύλιο, μιας και αυτοί οι οικισμοί, χάρις στην εσωστρέφεια που τους επέβαλαν, έχοντας προστατεύσει τον πολιτισμό και τις παραδόσεις των κατοίκων τους, θα αποτελέσουν τις εστίες του αντάρτικου. Έτσι οι συνοικισμοί δημιουργούνται κυρίως στις δυτικές περιοχές και κοντά σε ήδη υπάρχουσες βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Στην περίπτωση που δεν υπήρχε βιομηχανία, αυτή εγκαθίσταται στη συνέχεια σε γειτνίαση με τους προσφυγικούς συνοικισμούς.

Ο διπλασιασμός του πληθυσμού της πρωτεύουσας συνένωσε παλιά χωριά της ενδοχώρας με την κυρίως πόλη των Αθηνών. Είχε ήδη προηγηθεί η αποδιοργάνωση της υπαίθρου, το μεταναστευτικό κύμα προς την Αμερική, και έντονη αστικοποίηση.

egkatastash twn prosfugwn sthn athina

Οι πολεοδομικές μεταλλαγές προκάλεσαν κυβερνητικές επεμβάσεις, οι οποίες ξεφεύγουν πλέον από το επίσημο κέντρο της πόλης και από τη «μνημειακή εικόνα του», και την προσπάθεια καθιέρωσης μιας «ευρωπαϊκής πρωτεύουσας». Τα προβλήματα επικεντρώνονται στην επέκταση της πόλης, στη στέγαση, στην κυκλοφορία, στις χρήσεις εδάφους, στη βιομηχανία. Το επίσημο κράτος έκανε παρέμβαση σε δύο τομείς: τον τομέα του σχεδίου πόλης και τον τομέα της δόμησης. Η μορφή των επεμβάσεων στις υποδομές της πόλης, στην ύδρευση, στον ηλεκτροφωτισμό, στις τηλεπικοινωνίες και τις συγκοινωνίες, ήταν η παράδοσή τους με αποικιοκρατικούς όρους είτε σε μεγάλες ξένες εταιρείες είτε στο εγχώριο ιδιωτικό κεφάλαιο: η ύδρευση στην αμερικανική εταιρεία Ulen & Co., η οποία κατασκεύασε το φράγμα του Μαραθώνα και το νέο δίκτυο διανομής (που κατά πολύ βασίστηκε στην χάραξη του Αδριάνειου Υδραγωγείου), η τηλεπικοινωνία στη Siemens – Halske, ενώ η ενέργεια και οι μεταφορές στην αγγλική The Power & Traction Finance Cο. Ltd. Οι μεταφορές αφορούσαν το δίκτυο του τραμ και τον ηλεκτρικό σιδηρόδρομο Αθηνών-Πειραιώς. Τα δρομολόγια των λεωφορείων εκτελούνταν από ιδιώτες, κατ’ εξοχήν από την ενδοχώρα προς την κυρίως πόλη.

Στον τομέα του σχεδίου πόλης εκδίδεται ο πολεοδομικός νόμος της 23ης Ιουλίου 1923 και στη συνέχεια εκπονούνται σχέδια για την Αθήνα, με πρώτο της επιτροπής Καλλιγά (1924) ενώ στον τομέα της δόμησης εισάγεται ο ν. 3741/1929 «περί οριζοντίου ιδιοκτησίας», και νέος οικοδομικός κανονισμός. Με τον νόμο περί οριζοντίου επιτρέπεται η κατάτμηση του χώρου μιας κατοικίας, οδηγώντας έτσι στην πολυκατοικία, ενώ ο νέος ΓΟΚ με τους ιδιαίτερα υψηλούς συντελεστές εκμετάλλευσης, αυξάνει το ύψος των κτιρίων και κατά συνέπεια τη φυσιογνωμία της πόλης.

Αποτέλεσμα της πρώτης ρύθμισης είναι η αθηναϊκή μεσοπολεμική κατοικία, η οποία ταξινομείται τόσο διαστρωματικά όσο και γεωγραφικά. Τα μονώροφα κτήρια των δυτικών και νότιων συνοικιών, αποτελούν τη λαϊκή κατοικία μαζί με τα σπίτια των προσφυγικών οικισμών. Τα σπίτια της ευρύτερης μεσαίας τάξης, η αστική κατοικία, είναι τα μονώροφα, διώροφα και τριώροφα σπίτια των βόρειων και ανατολικών περιφερειακών συνοικιών και των κεντρικών περιοχών. Ο γεωγραφικός διαχωρισμός καλά κρατεί.

 

Πηγές

Σαρηγιάννης Γ. Αθήνα 1830-2000. Εξέλιξη – Πολεοδομία – Μεταφορές (Συμμετρία, 2000).

Ρούσση Βασιλική: Τα σπίτια του μεσοπολέμου στην Αττική. Αστική, προαστιακή, εξοχική κατοικία. Διδακτορική διατριβή, ΕΜΠ, 2011.

Πολεοδομία και δημόσια τάξη. Αθήνα, ανοχύρωτη πόλη. Έκδοση της λέσχης κατασκόπων του 21ου αι., Ιούνιος 2002.

Προσφυγικά…

Το 1923 βρίσκει την Αθήνα μπροστά σε μια κρίση που κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί δυο χρόνια πριν. Τα δημόσια κτήρια της πόλης είναι κατάμεστα από ανθρώπους που σαστισμένοι ακόμη από την καταστροφή και τον ξεριζωμό προσπαθούν να βρουν τα ελάχιστα και απαραίτητα για να ζήσουν, την ίδια στιγμή που στο λιμάνι του Πειραιά καταφθάνουν 2-3 φορές τη βδομάδα νέες καραβιές δυστυχισμένων.

Ο Ελλαδικός χώρος σταδιακά ήδη από το 1918 γίνεται ο προορισμός για εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένους από τη Μικρά Ασία, τον Πόντο, την Ανατολική Θράκη, την Κριμαία, και τις παράκτιες περιοχές του Εύξεινου πόντου. Η Μεγάλη Ιδέα έχει καταρρεύσει, συμπαρασύροντας περισσότερους από 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους οι οποίοι αναζητούν καταφύγιο και μια νέα πατρίδα στη μητροπολιτική Ελλάδα που για τους περισσότερους είναι άγνωστη και ξένη.

Η υποδοχή τους δεν ήταν και η καλύτερη. Η Ελλάδα σπαράζεται πολιτικά και κοινωνικά. Η οικονομία της είναι σε τέλμα, οι πολιτικές έριδες έχουν σχεδόν ένοπλο χαρακτήρα, στρατιωτικά πραξικοπήματα και εκλογικές αναμετρήσεις διαδέχονται το ένα το άλλο. Την ίδια στιγμή η «υποδοχή» που επιφυλάσσουν οι κάτοικοι στους πρόσφυγες μόνο καταδεκτική δεν είναι. Από τις πρώτες μέρες αντιμετωπίζονται με καχυποψία και εχθρότητα. Ο κοινωνικός αποκλεισμός κυριαρχεί⋅ χωρίς πόρους και με τον ρατσισμό να τους ακολουθεί σε κάθε τους βήμα, με αφορμές από το γλωσσικό ιδίωμα ως τις ενδυματολογικές τους διαφορές, οι πρόσφυγες αντιμετωπίζονται ως κίνδυνος και μίασμα για τους κατοίκους της μητροπολιτικής Ελλάδας.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο διαμορφώνεται και εκπονείται ένα σχέδιο που θα κρατήσει σχεδόν μια δεκαετία. Αφορά κυρίως τη χωρική κατανομή του προσφυγικού πληθυσμού, τόσο στις πόλεις (Αθήνα, Βόλος, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Σύρος, κλπ) όσο και στην ύπαιθρο, Θεσσαλία, Μακεδονία, Νησιά, Θράκη κ.α.

Η ανάγκη χωροθέτησης, με τρόπο οργανωμένο στις παρυφές των πόλεων, των προσφυγικών καταυλισμών και αργότερα οικισμών, εισάγει για πρώτη φορά σε εθνική κλίμακα, τη χωροταξία, τον ορισμό χρήσεων γης και την αναδιανομή γεωργικής γης.

Αρχικά στην Αθήνα και αργότερα σε άλλες πόλεις εκπονείται ένα πρόγραμμα κατασκευής κατοικιών για να στεγαστούν οι προσφυγικοί πληθυσμοί. Σε αρκετές περιπτώσεις τους χορηγείται γη, με σαφή ορισμό των οικοδομικών τετραγώνων αλλά και των χρήσεων σε αυτή, για την οικοδόμηση κατοικιών αλλά και δημόσιων υποδομών (σχολεία, εκκλησίες, κοινοτικές υπηρεσίες, ιατρεία κλπ). Η προσπάθεια συνεχίζεται στην ύπαιθρο με τη διανομή καλλιεργήσιμης γης, ζωικού κεφαλαίου, εργαλείων και εφοδίων. Στις πόλεις οι πρόσφυγες γίνονται το φθηνό εργατικό δυναμικό στη βιομηχανία και βιοτεχνία στον χώρο της μεταποίησης.  Μολονότι η κοινωνική τους αποδοχή συνεχίζει να αντιμετωπίζει προβλήματα, η παρουσία και δραστηριότητά τους καθώς και ο πολιτισμικός πλούτος που μεταφέρουν σιγά σιγά διαμορφώνουν το νέο κοινωνικό, οικονομικό και πολιτισμικό τοπίο της χώρας.

Η συμβολή τους στη σύγχρονη Ελλάδα ξεπερνά ίσως τα όποια ποσοτικά χαρακτηριστικά που συνήθως αναφέρονται σε αυτές τις περιπτώσεις. Οι πρόσφυγες είναι φορείς πολιτισμού, γεύσεων, γλωσσικών και στοχαστικών εννοιών, αξιών, που μέσα από την αγωνία και την προσπάθεια να στεριώσουν στη νέα τους πατρίδα εισφέρουν χωρίς να το συνειδητοποιούν καλά καλά και οι ίδιοι, σε κάθε έκφανση της κοινωνικής ζωής.

Τα προσφυγικά στο Δουργούτι ( σήμερα γειτονιά στον Ν. Κόσμο πίσω από το ξενοδοχείο Intercontinetal)

Τα προσφυγικά στο Δουργούτι (σήμερα γειτονιά στον Ν. Κόσμο, πίσω από το ξενοδοχείο Intercontinental).

Η δημιουργία των πολιτιστικών τους συλλόγων για να μην ξεχαστούν οι παραδόσεις και οι μνήμες της γενέτειράς τους, ο προσανατολισμός τους στα γράμματα και η επιμονή στην εκπαίδευση των παιδιών τους, ως μέσο ομαλότερης κοινωνικοποίησης και κοινωνικής αποδοχής, σταδιακά αλλάζει την ανθρωπογεωγραφία αλλά και τη γεωγραφία του αστικού και ημιαστικού χώρου.

Έτσι η Ελλάδα στις παραμονές του πολέμου βρίσκεται να ανακάμπτει γρηγορότερα από την πολιτική της ηγεσία και σαφώς πιο δημιουργικά από την οικονομική ελίτ της εποχής.

Ο χώρος λοιπόν είναι το εκμαγείο μέσα στο οποίο οι πρόσφυγες δημιουργούν και διαμορφώνουν το νέο κοινωνικό γίγνεσθαι λειτουργώντας καταλυτικά. Δεν υπάρχει πόλη στην Ελλάδα που να μην έχει μια χωρική αναφορά «στα προσφυγικά», το κομμάτι εκείνο που φιλοξένησε πρώτο και για δεκαετίες αυτούς τους ανθρώπους.

Και αν στην Ελλάδα του 2016 «τα προσφυγικά» διατηρούν ίσως μια ρετρό φολκλορική ενδεχομένως ανάμνηση στην ιστορία εξέλιξης της πόλης, φιλοξενώντας δραστηριότητες που ενισχύουν και ενισχύονται από αυτά τα χαρακτηριστικά, ας μην ξεχνάμε πως υπήρξαν η θετική εισφορά ανθρώπων που μόνη τους περιουσία ήταν το ταλαιπωρημένο σκήνωμα του κορμιού τους, η θλίψη αλλά και η λαχτάρα τους για ζωή.

Ίσως μπροστά στην προσφυγική κρίση που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, αυτές οι όχι και τόσο μακρινές θύμησες, κάτι να ’χουν να πουν για το πώς μας πρέπει και τους πρέπει να δούμε και να αντιμετωπίσουμε αυτούς τους ανθρώπους…

Μεταξύ Καταυλισμού και Πόλης τι υπάρχει;

Το στρατόπεδο συγκέντρωσης και όχι η πόλη αποτελεί σήμερα το βιοπολιτικό παράδειγμα της Δύσης.   (Agamben, Homo Sacer).

Βιοπολιτική: Tο πώς οι όροι της αναπαραγωγής των ατόμων θα τα κάνουν ολοένα και πιο παραγωγικά, άρα και διαθέσιμα προς εκμετάλλευση.

Ένας καταυλισμός ευτυχώς δεν είναι ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, αν και προσομοιάζει σε πολλά σημεία με αυτό, καθώς αποτελεί και αυτός μια σύγχρονη μορφή κοινωνικής και πολιτικής εξουσίας με μια ισχυρή χωρική διάσταση. Υπό μια πιο ευρεία −ή ίσως όχι και τόσο ευρεία τελικά− έννοια πρόκειται επί της ουσίας για έναν χώρο εγκλεισμού και κράτησης.

Από διάφορες πλευρές μαθαίνει κανείς εύκολα, ότι όταν έγινε ο πόλεμος στο Ιράκ, οι Ιρακινοί πρόσφυγες που κατέφυγαν στη Συρία δεν έμειναν ποτέ σε καταυλισμούς, για τον απλό λόγο ότι οι Σύριοι τους άνοιξαν τα σπίτια τους. Ο Λίβανος, μια πάμφτωχη και ελάχιστη χώρα σε μέγεθος και πληθυσμό, από την αρχή του πολέμου έχει δεχτεί γύρω στο ένα εκατομμύριο πρόσφυγες και δεν έχει δημιουργήσει κανένα προσφυγικό καταυλισμό.

Ο Agamben στις θεωρητικές του αναζητήσεις διακρίνει το βίο από τη γυμνή ζωή, βασιζόμενος στην αποστέρηση των πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. O ανθρώπινος βίος χωρίς δικαιώματα δεν διαφέρει από τη ζωή ενός ζώου. Ωστόσο, οι πρόσφυγες για τον Agamben αποτελούν μια ειδική περίπτωση καθώς «φέρνουν στο πολιτικό προσκήνιο τη γυμνή ζωή, που συνιστά ταυτόχρονα και την μυστική προϋπόθεσή τους».

Mrajeeb Al Fhood refugee camp

Μεταξύ Καταυλισμού και Πόλης

Είναι γνωστό ήδη ότι οι πιο μικρές και οικονομικά αδύναμες χώρες γύρω από τη Συρία έχουν δεχτεί πολύ περισσότερους πρόσφυγες σε σύγκριση με ολόκληρη τη Γηραιά Ήπειρο. Από τα 22 περίπου εκατομμύρια Σύριων πολιτών έχουν αναγκαστεί να μεταναστεύσουν περισσότεροι από 9 εκατομμύρια εντός και εκτός της Συρίας. Μέσα σ’ αυτό το χάος των αριθμών, η Ευρώπη με ένα μεγάλο μέρος ευθύνης να τη βαραίνει, διαπραγματεύεται για 200 με 250 χιλιάδες πρόσφυγες, όταν η γειτονική Ιορδανία έχει δεχτεί πάνω από 700 χιλιάδες Σύριους πρόσφυγες. Και φυσικά όπως γνωρίζουμε δεν είναι μόνο οι Σύριοι, είναι οι Αφγανοί, οι Ιρακινοί, οι Πακιστανοί και άλλοι πολλοί δύο και τρείς φορές πρόσφυγες, οικονομικοί μετανάστες και αιτούντες άσυλο. Πού μένουν όμως όλοι αυτοί οι άνθρωποι όταν σταματούν να είναι ροές; Πού και πώς «μεταφέρονται» ολόκληρες πόλεις όταν ξεριζώνονται από εμπόλεμες χώρες;

Σε κάποιες περιπτώσεις το πρόβλημα αφήνεται να γίνει τόσο έντονο ώστε η λογική των καταυλισμών να επιβάλλεται. Έτσι, αρκετές φορές στήνονται καταυλισμοί σε τόπους αφιλόξενους, δυσπρόσιτους και απομονωμένους, ώστε να μη γίνονται απειλή για τις κοντινές πόλεις.

Ένας από τους μεγαλύτερους καταυλισμούς προσφύγων βρίσκεται σήμερα στην Ιορδανία στα σύνορα με τη Συρία. Από το καλοκαίρι του 2011 που δημιουργήθηκε το Zaatari έχει δεχτεί κατά περιόδους πάνω από 100 χιλιάδες πρόσφυγες, τείνοντας έτσι να γίνει μία από τις πέντε μεγαλύτερες πόλεις (;) της Ιορδανίας. Οι περισσότεροι πρόσφυγες του καταυλισμού προέρχονται από τη γειτονική συριακή πόλη Daraa ενώ μεγάλο μέρος του πληθυσμού είναι ανήλικοι. Όταν πρωτοϊδρύθηκε ο καταυλισμός, η βοήθεια που έπαιρνε από τις διάφορες Μ.Κ.Ο καθώς και από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες που δραστηριοποιούνταν εκεί ήταν αυξημένη. Με τον καιρό όμως η βοήθεια μειώθηκε και αρκετές από τις οργανώσεις αποχώρησαν. Αυτό το γεγονός αφενός οδήγησε σταδιακά στο να κλείνει η Ιορδανία ολοένα και περισσότερο τα σύνορά της για τους πρόσφυγες, αφετέρου στην ολοένα και μεγαλύτερη αυτοοργάνωση του καταυλισμού στο βαθμό που να προσιδιάζει σε πόλη.
Σε κάθε περίπτωση, οι συνθήκες διαβίωσης στον καταυλισμό είναι ακραίες. Ατελείωτες σειρές από σκηνές για οικογένειες 4 έως και 10 ατόμων. Σοβαρή έλλειψη νερού ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες και άθλιες συνθήκες υγιεινής. Στους πρόσφυγες απαγορεύεται να εργάζονται. Με άλλα λόγια, η εργασία που προσφέρεται από πρόσφυγες σε ιορδανικές επιχειρήσεις αποτελεί αδίκημα. Αν κάποιος από τους Σύριους πρόσφυγες που ζει στο Αμμάν, την ιορδανική πρωτεύουσα, ή σε άλλες πόλεις της Ιορδανίας συλληφθεί να εργάζεται, επιστρέφεται στον καταυλισμό Mrajeeb Al Fhood κοντά στην πόλη Ζarqa ή στον καταυλισμό Zaatari. Στην αρχή τουλάχιστον απαγορευόταν στους πρόσφυγες ακόμα και να βγαίνουν από τον καταυλισμό, καθώς γύρω από τον καταυλισμό και στην είσοδό του υπήρχε αυστηρή φύλαξη.

Από την άλλη, αναπόφευκτα και σταδιακά στους καταυλισμούς αυτούς διαμορφώνονται συνθήκες που θυμίζουν πόλεις. Είμαστε εξοικειωμένοι −τουλάχιστον οι μεγαλύτεροι− με την ιδέα οτι κάποια κομμάτια από τις πόλεις που ζούμε  αποτελούν πρώην προσφυγικές περιοχές, οι οποίες με το πέρασμα του χρόνου ως ένα βαθμό χωνεύτηκαν με τους προγενέστερους πυρήνες κατοίκησης. Πόσο εξοικειωμένοι είμαστε όμως με την ιδέα της δημιουργίας τεράστιων πόλεων από το μηδέν ως αποτέλεσμα ξεριζωμού; Στο Zaatari συγκεκριμένα έχουμε έναν κεντρικό δρόμο που ονομάζεται Champs-Élysées, γύρω από τον οποίο διαμορφώνεται μια αγορά με κάθε είδους καταστήματα. Από φούρνους και κομμωτήρια μέχρι μαγαζιά για κινητά και ταξιδιωτικά γραφεία και ντελιβεράδικα για πίτσες. Υπάρχει σύστημα ονοματοδότησης των δρόμων καθώς φυσικά και σχολεία. Ακόμα μπουρδέλα, βία και εγκληματικότητα. Χωρίς φυσικά να απουσιάζουν οι κοινωνικοί διαχωρισμοί, με κάποιους να έχουν τροχόσπιτα αντί για σκηνές, ιδιωτικούς κήπους, ιδιωτικές τουαλέτες κ.λπ.

Όπως χαρακτηριστικά λέει ο Γερμανός Kilian Kleinschmidt  υπεύθυνος του καταυλισμού Zaatari και εκπρόσωπος της Ύπατης Αρμοστείας για τους πρόσφυγες του Ο.Η.Ε:  «Εμείς χτίζουμε καταυλισμούς ενώ οι πρόσφυγες χτίζουν πόλεις». Ή μήπως μεταξύ του καταυλισμού και της πόλης βρίσκεται η γνωστή σε όλους παραγκούπολη; Κάνοντας έτσι την παραγκούπολη το βιοπολιτικό παράδειγμα Δύσης και Ανατολής;


Πηγές

«Η κυριαρχία πέραν του στρατοπέδου: Κριτική προσέγγιση της έννοιας του στρατοπέδου στο έργο του Giorgio Agamben και της εφαρμογής της στα κέντρα κράτησης  Μεταναστών και Προσφύγων» _Παναγιώτης Σωτήρης
Από το συλλογικό έργο: Το προσφυγικό και μεταναστευτικό ζήτημα: Διαβάσεις και μελέτες Συνόρων.
Επιμέλεια: Σεβαστή Tρομπέτα.

Lessons of DIY Urbanism in a Syrian Refugee Camp

Εκπομπή Salvados: Zaatari

zaatari360

Are refugee camps the best solution for people fleeing a crisis?

A city that’s not a city – inside a Syrian refugee camp

 

 

 

 

%d bloggers like this: