Tag Archive | πλατεία

Πλατεία Κολωνακίου

ή «Η ποίηση που διαβάζεται σ’ έναν ιδιωτικό κήπο βίλας»

Ξαναδιαβάζοντας πρόσφατα κάποια αποσπάσματα από το Κουτσό του Χ. Κορτάσαρ θυμήθηκα πάλι πώς αυτός ο συγγραφέας σε μαθαίνει να διαβάζεις την πόλη μέσα από την τέχνη της άσκοπης βόλτας υπό τους ρυθμούς της τζαζ − της μουσικής που τόσο αγαπούσε: «Περπατάμε χωρίς ο ένας να ψάχνει τον άλλον αλλά γνωρίζοντας ότι περπατάμε για να βρεθούμε». Η πόλη του Κουτσού είναι βέβαια το Παρίσι του 1950, η πόλη των δικών μου περιπλανήσεων είναι η Αθήνα του 2015.

Cortazar

Πολύ συχνά και ανάλογα πάντα βέβαια με την παρέα και τη διάθεση καταλήγω να κόβω βόλτες μεταξύ πλατείας Κολωνακίου και πλατείας Εξαρχείων. Όσο δε ο διαθέσιμος χρόνος αυξάνεται τόσο μεγαλώνουν οι ομόκεντροι κύκλοι ή τα πρωτότυπα ζιγκ ζαγκ μέχρι να ανακαλύψω κάτι ή να κουραστώ/ούμε. Κάθε φορά πάντως που περνάω από την πλατεία Κολωνακίου, και αυτό είναι συνήθως βράδυ σκέφτομαι πόσο με τραβάει ο σχεδιασμός της. Χαζεύω τον νερένιο τοίχο της και αναρωτιέμαι πώς είναι δυνατόν εκεί πριν να ήταν δημόσια ουρητήρια! Ανεβαίνω με δυσκολία, η αλήθεια είναι, αλλά και χαρά στο μικρό λαβυρινθώδες λοφάκι που σχηματίζεται από αραιά τοποθετημένους κυβόλιθους, συνειδητά αγνοώντας το γεγονός ότι είτε η κλίμακα αυτή δεν είναι για μένα είτε δεν ήταν για την πλατεία. Παρατηρώ ακόμα τις λεπτομέρειες στα εμφανή μπετό, το ωραίο στέγαστρο που έχει μπλεχτεί με τα δεντράκια, τα φώτα της που φέγγουν διακριτικά. Μόνο το γεφυράκι ξεφεύγει από την προσωπική μου ανάγνωση αλλά και γι’ αυτό μπορώ να δεχτώ ότι ίσως εξυπηρετεί έναν διαφορετικό σκοπό, μια μικρο-μεγάλη Αλίκη, ίσως.  Άλλωστε, δεν είναι ανάγκη να κατανοούμε τα πάντα σ’ ένα ποίημα. Γιατί για μένα ο σχεδιασμός της πλατείας αυτής διαβάζεται σαν ένα γρήγορο ποίημα πόλης.

Κατά βάθος όμως, η πλατεία αυτή μου αφήνει πάντα μια μελαγχολία. Και αυτό γιατί συμβαίνει συνήθως να είναι ολιγοσύχναστη, σαν έναν πολύ ωραίο κήπο ιδιωτικής βίλας που μόνο λίγοι μπορούν να την επισκεφτούν και αυτοί ένας ένας, άντε το πολύ δύο δύο. Σαν μια πλατεία ιδιωτική που έχει σχεδιαστεί για να ικανοποιεί απόλυτα την ανάγκη της ιδιωτικότητας. Σαν μια πλατεία που δεν θα μπορέσεις ποτέ να δεις έναν άστεγο και αν τον δεις μάλλον θα είναι είδηση. Σαν μια πλατεία που δεν θα μπορέσει κανείς να παρεκτραπεί ούτε στο ελάχιστο. Πράγματι, ένα περίεργο είδος πλατείας. Σκέφτομαι δε ακόμα ότι ειδικά τα βράδια είναι σαν να την κλειδώνει κάποιος μ’ ένα μεγάλο αόρατο κλειδί. Ποιος ή ποιοι άραγε;

Αλλά και πάλι, δύσκολα θα μπορούσε να σχεδιαστεί μια πιο πετυχημένη πλατεία για τη συγκεκριμένη γειτονιά, λαμβάνοντας υπόψη ακόμα και τις όποιες αντιρρήσεις είχαν τότε (2004) διατυπωθεί.

Και καταλήγω φυσικά να σκέφτομαι τις συνθήκες…

Μήπως τον αρχιτέκτονα οι συνθήκες αυτές που παράγουν τόσες κραυγαλέες αντιφάσεις τον ξεπερνούν; Μήπως ο ποιητής ξαφνικά ακούει το καλό του ποίημα να απαγγέλεται στον θαυμαστό κήπο των λίγων με σκοπό να ακουστεί από λίγους; Κάποια στιγμή πάντως, θα πρέπει να μιλήσουμε και γι’ αυτές τις συνθήκες συλλογικά. Μέχρι τότε όμως, τι κάνουμε; Ποιες αντιφάσεις πρέπει να χωνέψουμε και ποιες όχι; Ιδού η απορία!

 

Υπ. Θυμάμαι πάντως πώς ήταν και πριν την ανάπλαση. Ήταν λίγο σαν μια μικρή ζούγκλα στο κέντρο της Αθήνας, με περισσότερο χώμα η αλήθεια είναι απ’ όσο τώρα. Το πράσινο κατέκλυζε τον χώρο της άναρχα και όταν τη διέσχιζα θυμάμαι από την οδό Πατριάρχου Ιωακείμ για να πάω συνήθως στο Βρετανικό Συμβούλιο ένιωθα σαν να χωνόμουν σε έναν υπερμεγέθη θάμνο. Φωτογραφία πάντως της πλατείας δε βάζω. Μήπως και σας κεντρίσω το ενδιαφέρον να πάτε όσοι έχετε λίγο καιρό και να τη «διαβάσετε». Και για όσους δεν έχουν χρόνο για πραγματικές περιπλανήσεις προτείνω το Κουτσό. Μάλιστα διαβάζεται και αποσπασματικά, όπως άλλωστε και οι πόλεις μας.

Καλή  Άνοιξη να έχουμε

 

 

 

Advertisements

Το Σχήμα της Εξουσίας

Kaupert

Κάποτε υπήρχε ένας λαός που θέλησε να φτιάξει δικό του κράτος και να ελευθερωθεί από την εξουσία του σουλτάνου και πράγματι το κατάφερε, αφού τον βοήθησε όμως και η δύση. Πέρα όμως από τις άλλες βοήθειες που του έδωσε του πάσαρε κι έναν βασιλιά, που δεν είχε. Πώς θες να λέγεσαι κράτος άμα δεν έχεις βασιλιά!

Τότε λοιπόν, σε αυτή τη στιγμή της γέννησης του κράτους εμφανίστηκε ένα ενδιαφέρον πολεοδομικό πρόβλημα. Πώς μια απλή πόλη γίνεται πρωτεύουσα; Γιατί η ελεύθερη πια πόλη από την εξουσία του σουλτάνου, δεν είχε παλάτια και υπουργεία και όλα τα υπόλοιπα κτίρια των δυτικών. Ήταν μονάχα μια αγορά περιτριγυρισμένη από σπιτάκια και εκκλησίτσες, να σχηματίζουν μια στρογγυλή κηλίδα στη βάση του κάστρου της.

Τι λείπει σε μια τέτοια πόλη για να γίνει πρωτεύουσα κράτους; Ακόμα και σήμερα που το σκέφτομαι, είναι ένα μεγάλο ερώτημα και σίγουρα οι αρχιτέκτονες της δύσης θα είχαν ενθουσιαστεί με αυτό. Και αφού έπεσε πολλή σκέψη και συζήτηση φάνηκαν να συμφωνούν σ’ ένα πράγμα, σ’ ένα τρίγωνο που θα χαρασσόταν έξω από τον κύκλο με τα σπιτάκια, τις εκκλησίτσες και την αγορά στο κέντρο του, έτσι που οι κορυφές του τριγώνου να βρίσκονται πάνω στις βασικές εισόδους της πόλης και η κεντρική κορυφή στην οποία σκεφτόντουσαν να χτίσουν το παλάτι να βρίσκεται απέναντι από το κάστρο. Δηλαδή ένα ισοσκελές τρίγωνο περιγεγραμμένο στον κύκλο, που θα έλεγε κι ένας φίλος κολλημένος με τη γεωμετρία.

Όλοι ήταν ενθουσιασμένοι με το τρίγωνο που πάνω του θα χτιζόντουσαν όλα τα κτίρια που θα έκαναν αυτή την απλή πόλη πρωτεύουσα. Ο βασιλιάς ονειρευόταν το παλάτι του, οι υπουργοί τα υπουργεία τους, ο αρχιεπίσκοπος τη μητρόπολη, ο πρύτανης την ακαδημία, ο δικαστής τα δικαστήρια. Αυτά συνέβησαν τότε…

Αν κάποιος σήμερα ταξιδέψει σ’ αυτήν την πόλη, που πια δεν είναι πόλη αλλά μεγαλούπολη, ίσως καταφέρει να βρει αυτό το τρίγωνο ή τουλάχιστον να βρει τις δύο από τις τρεις κορυφές του. Θα βρει το παλάτι που πια δεν είναι παλάτι αλλά κοινοβούλιο, με τη μεγαλοπρεπή πλατεία του, και στην κεντρική κορυφή, εκεί που σχεδιάσανε όλους τους δρόμους να οδηγούν προς το βασιλιά θα βρει μια άλλη πλατεία, πιο λαϊκή, με κάθε καρυδιάς καρύδι. Οι κάτοικοι όταν μιλάνε για το παλιό κέντρο λένε το εμπορικό τρίγωνο, μόνο που το τρίγωνο αυτό δεν είναι το τρίγωνο των αρχιτεκτόνων αλλά το μισό απ’ αυτό, το κομμάτι που είναι κοντά στις δύο μεγάλες πλατείες.

Στις δύο μεγάλες πλατείες συγκεντρώνονται οι κάτοικοι στα μεγάλα γεγονότα. Στα πολιτικά μαζεύονται στην πλατεία του κοινοβουλίου, όταν νικάει η ομάδα τους μαζεύονται στην άλλη πλατεία, λαός και εξουσία. Έτσι, ανάμεσα σ’ αυτές τις δύο πλατείες και στα λίγα μέτρα που τις χωρίζουν γράφεται η ιστορία αυτής της χώρας.

Γιατί το σχήμα της εξουσίας στο χώρο δεν είναι ένα τρίγωνο αλλά ένα δίπολο.

See you there!

Πλατεία Tartini

TartiniTartini_Square_from_above,_Piran,_May_2009

Η πλατεία Tartini είναι η κεντρική πλατεία του Pirano, Slovenia και βρίσκεται στην θέση του παλιού λιμανιού της πόλης.

Το 1986 ανέθεσαν στον Boris Podrecca τον ανασχεδιασμό της πλατείας. Το σχέδιο ανάπλασης, υλοποιήθηκε σε δύο φάσεις, με την σταδιακή απομάκρυνση του αυτοκινήτου και την απόδοση του χώρου στους πεζούς. Στην πρώτη φάση κατασκευάστηκε η έλλειψη. Η έλλειψη εγγράφεται στο ακανόνιστο σχήμα του χώρου, ενώ θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι κάνει και αναφορά στο παλιό λιμάνι (το περίγραμμα του οποίου φαίνεται σχεδιασμένο στο αξονομετρικό). Επίσης, η περίμετρος της συγκεντρώνει τον αστικό εξοπλισμό (φωτιστικά, παγκάκια, αγωγοί ομβρίων). Μέσα στην έλλειψη είναι τοποθετημένο το άγαλμα του Giuseppe Tartini  (το πιο γνωστό έργο του είναι το ‘Devil’s Trill Sonata”) σπουδαίου βιολονίστα που γεννήθηκε εδώ το 1692, εξού και το όνομα της πλατείας.

Αυτή η πλατεία μου αρέσει πολύ, για έναν λόγο όμως που δεν έχω βρει να αναφέρεται κάπου. Δεν είναι προφανές ότι οι δημόσιες εκδηλώσεις γίνονται μέσα στην έλλειψη; Επίσης, δεν θα μας φαινόταν περίεργο τα τραπεζάκια που βρίσκονται, πάνω στον τετράγωνο κάνναβο και έξω από την έλλειψη να μετακόμιζαν μέσα σ’ αυτήν; Δεν υπάρχει μια αντιστοίχιση της μικρής κλίμακας της πλατείας (άτομα-ιδιώτες) με τον τεμαχισμένο, περιμετρικό και ασαφές χώρο του καννάβου; Δε μοιάζει η έλλειψη ως ένα σαφές, ενοποιημένο και κεντρικά τοποθετημένο σχήμα να αναφέρεται στην μεγάλη κλίμακα (δημόσιο-κοινό); Δεν είναι πολύ ευδιάκριτη η «θεατρικότητα» αυτού του κεντρικού δημόσιου χώρου, όπου ο ρόλος σου ως ηθοποιού-θεατή αλλάζει ανάλογα με το σε ποιόν από τους δύο χώρους βρίσκεσαι;

(Η Slovenia είναι κυρίως ορεινή χώρα και έχει μια πολύ μικρή ακτογραμμή, σαν να λέμε Πειραιάς-Γλυφάδα, στο μυχό της Αδριατικής. Ξέρετε για ποιό λόγο επίσης είναι γνωστό το Pirano; Για το αλάτι! Απ’ την ελάχιστη αυτή ακτογραμμή εφοδιαζόταν με αλάτι όλη η ενδοχώρα! Κάθε χρόνο, τον Απρίλη, στην πλατεία γίνεται το Φεστιβάλ Αλατιού. Αν ψάξετε την πόλη στον χάρτη, πέρα από την έλλειψη της πλατείας που γυαλίζει, θα δείτε και τις αλυκές κάπου εκεί νότια.)

%d bloggers like this: