Tag Archive | Ιστορικά

Τα Σεπόλια

Πολύ κοντά στο κέντρο, αλλά «έξω από την πόλη», όπως σημαίνει και το όνομά τους, βρίσκονται τα Σεπόλια. Η περιοχή αποτελούσε τμήμα του μεγάλου Ελαιώνα και η σύνδεση με την Αθήνα γινόταν μέσω δύο αγροτικών δρόμων, που ξεκινούσαν από το οθωμανικό τείχος του Χασεκή:
Ο ένας ξεκινούσε από τη Γυφτόπορτα ή πόρτα του Μοριά (σημερινή πλατεία Αγίων Αποστόλων), και μέσω της σημερινής πλατείας Μεταξουργείου, όπου υπήρχε και η γέφυρα του Κυκλοβόρου, κατέληγε στα Σεπόλια–Κολοκυνθού.
Ο άλλος δρόμος ξεκινούσε από τη βόρεια πύλη, τη Μενιδόπορτα ή Αγίων Αποστόλων (στο ύψος της πλατείας Κοτζιά), και ταυτίζεται στο μεγαλύτερο μέρος του με τη Λιοσίων και στη διακλάδωσή της, στο ύψος της πλατείας Αττικής, με τη Σεπολίων, η οποία μετονομάζεται, στο τμήμα της από τον Άγιο Μελέτιο και έπειτα, σε Δυρραχίου.

Δυρραχείου07

Χάρτης Kaupert (1875) με σημειωμένους τους αγροτικούς δρόμους, την πόλη, με κόκκινο οι αρχαίοι δρόμοι, με πορτοκαλί το οικιστικό δίκτυο, οι λαχανόκηποι, τα χωράφια, ενώ πάνω αριστερά ο χώρος της Ευχλόου Δήμητρας. Στο κάτω μέρος σημειώνεται το τείχος του Χασεκή, και η Μενιδόπορτα (Αχαρνικές Πύλες) από την οποία ξεκινούσαν οι αγροτικοί δρόμοι προς τις Αχαρνές και τα Σεπόλια

Ο γειτονικός Κηφισός ποταμός με τα πολλά ρέματα και τα μικρά ποταμάκια ευνοεί την αγροτική καλλιέργεια, και για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα η περιοχή ήταν σημαντικός χώρος καλλιεργειών της αγροτικής παραγωγής της πρωτεύουσας. Η περιοχή είναι γεμάτη με νερόμυλους και κτήματα, γνωστή κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας και τα πρώτα χρόνια μετά την Ελληνική Επανάσταση ως «Μύλοι των Αθηνών», γιατί εκεί άλεθαν το σιτάρι οι Αθηναίοι.
Μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα το τοπίο είναι ειδυλλιακό, και η Δυρραχίου είναι ο κεντρικός δρόμος που οδηγούσε στο ποτάμι στο οποίο έρχονταν οι Αθηναίοι της μεσαίας τάξης για περίπατο, ενώ στη γέφυρα Ροσινιόλ, συνάντηση της Δυρραχίου με τον Κηφισό, υπήρχαν, εκτός από το γνωστό κέντρο διασκέδασης, και θερινοί κινηματογράφοι. Η περιοχή αποτελεί χώρο κατοικίας καλλιεργητών, χώρο περιπάτου των Αθηναίων της μεσαίας τάξης, ενώ ο γειτονικός λόφος Κολωνού και η Ακαδημία Πλάτωνος αποτελούν εκτός από χώρους περιπάτου και αναψυχής, και σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους.
Το έτος 1884 εγκαινιάζεται η σιδηροδρομική σύνδεση με την Πελοπόννησο. Η αφετηρία τοποθετείται στην περιοχή του Κολωνού λίγο πιο κάτω από τη γέφυρα του Κυκλοβόρου, με ένα εξαιρετικό κτίριο σχεδιασμένο από τον Τσίλερ. Ένα χρόνο αργότερα, το 1885, ξεκινά η σύνδεση της Αθήνας με την Κηφισιά και το Λαύριο, με το γνωστό «Θηρίο». Η αφετηρία του σταθμού, τοποθετείται εκτός πόλης, στη θέση της σημερινής πλατείας Αττικής.
Το 1893 γίνεται η πρώτη ένταξη της περιοχής στο σχέδιο πόλεως και αφορά την περιοχή του λόφου Σκουζέ, που ταυτίζεται με τον αρχαίο λόφο της Ευχλόου Δήμητρας, και οφείλει το όνομά της στον αθηναίο πρόκριτο Παναγή Σκουζέ. Γειτνιάζει με την πλατεία Αγίου Μελετίου, που ανέκαθεν αποτελούσε εμπορικό και κοινωνικό κέντρο. Στην πλατεία, μέχρι το ξήλωμά του εν μια νυκτί το 1955, ήταν και η αφετηρία του τραμ “το 8”. Ο ομώνυμος ναός χτίστηκε στο τέλος του 19ου αιώνα, και το δάπεδό του είναι στρωμένο με χρωματιστά πλακίδια τύπου Τσίλερ.

Λίγα χρόνια αργότερα, το 1900, η αφετηρία της σιδηροδρομικής σύνδεσης με τη βόρεια Ελλάδα, ο σταθμός Λαρίσης, τοποθετείται στον απέναντι χώρο από τον σταθμό Πελοποννήσου.
Η περιοχή διατηρεί έναν εξοχικό και αγροτικό χαρακτήρα μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του ’60. Στην ταινία του Αλέκου Σακελλάριου «Μακρυκωσταίοι και Κοντογιώργηδες» (1960), στη σκηνή που διαδραματίζεται στον σταθμό Λαρίσης και συναντιούνται για πρώτη φορά οι πρωταγωνιστές της ταινίας, μιλάνε μεταξύ τους και φοβούνται ότι «ξαφνικά θα μπει αρματωμένος από την πόρτα». Το πλάνο αλλάζει, μπαίνει μέσα ο Ζανίνο, αρματωμένος με δυο σειρές φυσέκια, και οι ήρωες τρομάζουν και δεν ηρεμούν παρά μόνο όταν ο καφετζής τους διαβεβαιώσει ότι ο αρματωμένος είναι «ο Στυλιανίδης που έχει τα κτήματα και τα βουστάσια, εδώ στα Σεπόλια».

Δυρραχείου01

“Μακρυκωσταίοι και Κοντογιώργηδες” (Σακελάριος, 1960) Η σκηνή στον σταθμό Λαρίσης

Εκτός από τα βουστάσια στην περιοχή υπάρχουν και άλλες βιομηχανικές εγκαταστάσεις, όπως οι Μύλοι ήδη από τον 19ο αιώνα, ενώ στη συνέχεια εγκαθίστανται τα εργοστάσια Κοροπούλη (1893), Βότρυς (1906), Άτλας (1920) ενώ λίγο πιο κάτω, στη Λένορμαν, το Καπνεργοστάσιο (1927), το οποίο σήμερα αποτελεί παράρτημα της βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων. Μέχρι και το 1963, η περιοχή είναι καθαρά τμήμα του Ελαιώνα. Η αλλαγή θα γίνει αργότερα…

Δυρραχείου04

1963, Σεπόλια, τμήμα του Ελαιώνα

Advertisements

Από το Μαρούσι στο CanMasDeu και τον Επίκουρο

Ψάχνοντας, πριν από μερικές μέρες, να βρω τον δεύτερο δημοτικό κήπο Αμαρουσίου, που βρίσκεται στο κτήμα Καρέλλα (και σε άμεση επαφή με το κτήμα Συγγρού), πέρασα απέξω από μια μονοκατοικία μ’ έναν πολύ εκτεταμένο κήπο να την περιτριγυρίζει. Εντυπωσιάστηκα από τις καλλιέργειες που είχαν απλώσει οι ιδιοκτήτες σε κάθε γωνιά του· σαν να σε προσκαλούσε ν’ απλώσεις χέρι να πάρεις, περίπου. Στην Άνδρο παλιά έλεγαν «Κτήμα όσο μπορείς και σπίτι όσο χωρείς». Αλλάξαν όμως οι καιροί, ε; Σε κάποια στιγμή δε, πέρασε από το μυαλό μου ότι μπορεί να ήταν και αυτός ο χώρος που είχε παραχωρηθεί από τον Δήμο στους κατοίκους για καλλιέργειες, και γι’ αυτό είχαν κρύψει με μεταλλικά πετάσματα, στερεωμένα καλά στα κάγκελα, τη θέα προς τον κήπο. Αλλά τελικά ο χώρος που είχε παραχωρηθεί για να καλλιεργηθεί από δημοτές του Αμαρουσίου που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες ήταν λίγο πιο κάτω. Δυστυχώς παρατημένος και σε κατάσταση αναμονής, με τις πλαστικές ριγέ κόκκινες κορδέλες να ανεμίζουν σαν ουρές χαρταετών δεμένες πάνω στα μεταλλικά ραβδιά που οριοθετούσαν τις μικρότερες κατατμήσεις της γης. Ελπίζω πάντως, να ξεπεραστούν τα προβλήματα και να προχωρήσει κι αυτός, γιατί σε σχέση με τον πρώτο δημοτικό κήπο Αμαρουσίου βρίσκεται πραγματικά σε περισσότερο προνομιακή θέση.

1ος Δημοτικός Κήπος Αμαρουσίου

Μετά, ολόκληρη περιπέτεια για να βρω τον αυτοδιαχειριζόμενο Αγρό του Πάρκου Τρίτση. Ένας που ρώτησα μου ‘πε: «Ε, αγρός λέγεται άρα μες τους αγρούς θα είναι, τράβα αυτό το δρομάκι και θα τον βρεις». Και αφού περιπλανήθηκα για κάμποση ώρα στα μονοπατάκια ανάμεσα στις φυστικιές, τις ροδιές και τις ελιές βρήκα το φούρνο, το περιβόλι και το κοντέινερ-κονάκι. Δυστυχώς ήταν κλειστός, αλλά τουλάχιστον τώρα ξέρω πού θα τον βρω όταν ξαναπάω.

Θα πει κανείς, μα όλα αυτά είναι ψήγματα αστικών καλλιεργειών μέσα στη δική μας απέραντη τσιμεντούπολη. Ψύλλοι στ’ άχυρα. Αλλά κοίτα που το μικρό κάνει τη διαφορά. Είδατε τελευταίως το πάρκο Ναυαρίνου με τον μικρό του εκπαιδευτικό κήπο στην καρδιά του; Είδατε τι ζωή έχει τραβήξει στα πέριξ του; (Και λέω στα πέριξ γιατί υπάρχουν και αυτοί που διστάζουν ακόμα και να διασχίσουν τη μεγάλη διαγώνιό του που ενώνει ωραία τις δύο άκρες του, και έτσι να περάσουν μπροστά από τον λαχανόκηπό του.) Μεγάλη διαφορά. Κάποιοι λένε μάλιστα, ότι έχουν ανέβει και οι αξίες γης τριγύρω. Μεγάλη διαφορά.

image3_1_05_2013

Από μια γιορτή του Πάρκου Ναυαρίνου δυο Μάηδες πίσω

Είτε πάντως αυτοδιαχειριζόμενα, είτε δημοτικά οργανωμένα, είτε στους κήπους των νοσοκομείων ή των σχολείων, τα μικρά αυτά κτήματα αστικών καλλιεργειών, εκτός από τα τρόφιμα που παράγουν και τον εκπαιδευτικό τους ρόλο, διαμορφώνουν νέα τοπία στην πόλη μας. Και μπορεί να έκαναν την εμφάνισή τους με την κρίση και να μην έχουν τα 13 χρόνια που έχει πίσω του το CanMasDeu στα περίχωρα της Βαρκελώνης, με συνελεύσεις 150 ατόμων και μεγάλη απήχηση στην ευρύτερη γειτονιά, με μεγάλης κλίμακας παραγωγή και με φόντο ένα υπέροχο παλιό εγκαταλελειμένο λεπροκομείο, αλλά σηματοδοτούν μια στροφή.

Sentados_a_la_mesa_en_Can_Masdeu

Γεύμα στο CanMasDeu: Αυτοδιαχειριζόμενος αγρός στα περίχωρα της Βαρκελώνης.

Στην ίδια όμως περίπου στροφή ιδρύθηκε κάποτε και ο Κήπος του Επίκουρου.

Ο κήπος του Επίκουρου θα μπορούσε να θεωρηθεί ένα από τα πρώτα δείγματα αστικής καλλιέργειας στον ελλαδικό χώρο και γενικότερα. Επρόκειτο για έναν κήπο που βρισκόταν ανάμεσα στο Δίπυλο του Κεραμεικού και την Ακαδημία του Πλάτωνα, στα περίχωρα της τότε Αθήνας και εκτός των βόρειων τειχών της. Σήμερα είναι αυτός ο χώρος που περικλείεται από την οδό Πειραιώς, την Ιερά Οδό, τη Λ. Κωνσταντινουπόλεως και τη Λ. Αθηνών. Στη δε οδό Κεραμεικού έχει βρεθεί το δάπεδο μιας κατοικίας που θεωρείται ότι ανήκε στην ομώνυμη σχολή του.

Ο Επίκουρος γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Σάμο καθώς ο πατέρας του ήταν Αθηναίος άποικος που είχε πάει στο νησί. Ωστόσο, το δεύτερο μισό του 4ου αιώνα, και μετά από πολλές περιπέτειες, κατέληξε στην Αθήνα όπου και αγόρασε έναν κήπο με σκοπό να ιδρύσει τη φιλοσοφική του σχολή.

Τον 4ο αιώνα π.Χ. όμως, η πόλη των Αθηνών βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθιά οικονομική και πολιτική κρίση. Συγκεκριμένα ο καθηγητής κλασικής αρχαιολογίας Μ. Τιβέριος γράφει: «Γνωστή, π.χ., είναι η οικονομική κρίση που έπληξε τους Αθηναίους για μεγάλο μέρος του 4ου αι. π.Χ. Οι αρχές της ανάγονται στο τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου (403 π.Χ.), που βρήκε την Αθήνα ηττημένη και εξαθλιωμένη. Αξίζει να επισημανθεί ότι κάποια γνωρίσματα της κρίσης αυτής είναι πολύ οικεία και στις μέρες μας. Και τότε οι πλούσιοι έγιναν λιγότεροι και πλουσιότεροι και οι φτωχοί περισσότεροι και φτωχότεροι. Και τότε ο πληθυσμός, κατά ένα μεγάλο μέρος, είχε εγκαταλείψει την ύπαιθρο και είχε αναζητήσει τα μέσα επιβίωσής του στην πόλη».

Μέσα σ’ αυτό λοιπόν το ιστορικό πλαίσιο, ιδρύεται ο Κήπος του Επίκουρου. Τι ήταν όμως ο κήπος αυτός; Ουσιαστικά, ήταν ο τόπος μιας μικρής κοινωνίας, όπου οι επικούρειοι ή «οι από κήπου» είχαν διαμορφώσει εκείνους τους όρους που επέτρεπαν ν’ αναπτυχθούν βαθιές σχέσεις φιλίας και αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ τους. Στον κήπο εκείνο δεν υπήρχαν διαχωρισμοί μεταξύ γυναικών και ανδρών, δούλων και αθηναίων πολιτών. Μια ατμόσφαιρα φιλίας, ψυχαγωγίας και τέρψης ή, με σημερινούς όρους, μια ατμόσφαιρα αλληλεγγύης και αναψυχής, μαζί με τη δυνατότητα πρόσβασης σε καλή διατροφή, δημιουργούσε στενούς δεσμούς μεταξύ των μελών του Κήπου για πολλά χρόνια, ακόμα και μετά τον θάνατο του Επίκουρου.

Όπως συνέβαινε τότε, έτσι και στις μέρες μας, οι άνθρωποι διαμορφώνουν μια μικρή κοινωνία γύρω από τους αστικούς αγρούς, για λόγους αυτοσυντήρησης, αλλά και για να συζητήσουν για την κρίση της πόλης και να αναζητήσουν από κοινού λύσεις, έτσι ώστε το «τοπίο» ν’ αλλάξει επί της ουσίας.

P1040511

 

 

Ένας κήπος

Η Ιερά Οδός φέρει μια σημαντική ιστορική μνήμη, καθώς ακολουθεί την πορεία της πομπής των Ελευσίνιων Μυστηρίων. Στην αρχαιότητα ξεκινούσε από την Ιερά Πύλη και κατέληγε στην Ελευσίνα, περνώντας μέσα από τον Ελαιώνα των Αθηνών. Αλλά και στους οθωμανικούς χρόνους, όταν το 1778 ο Χατζή Αλής Χασεκής έχτισε το νέο τείχος, η Γυφτόπορτα ή πόρτα του Μοριά (Οι επτά πύλες του τείχους του Χασεκή) ταυτίζεται χωρικά με την Ιερά Πύλη.
Σ’ αυτό το ειδυλλιακό τοπίο, εκτός των τειχών, είχε κτίσει ο βοεβόδας της Αττικής την οικία του. Και μετά την απελευθέρωση και τη δημιουργία του νέου ελληνικού κράτους, η Αμαλία το επέλεξε ως χώρο για να φτιάξει έναν από τους κήπους της.

01

Stademann, Άποψη της Ιεράς Οδού 1841. Δεξιά, το συγκρότημα του Μεταξουργείου και πάνω στον άξονα της |εράς Οδού, η οικία Χασεκή. Στο βάθος ο Ελαιώνας. Η εικόνα αυτή δεν διαφοροποιήθηκε παρά μόνο εκατό χρόνια μετά

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Περπατώντας σήμερα κατά μήκος της Ιεράς Οδού, στο ύψος του Γεωπονικού Πανεπιστημίου (πηγή: προσωπικό αρχείο)

Ο κήπος της Αμαλίας είναι το Κτήμα Χασεκή, που βρίσκεται μέσα στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο, στη συμβολή της Ιεράς οδού με τη Σπ. Πάτση. Σύμφωνα με τα κηποτεχνικά πρότυπα της εποχής, τμήματα αρχαιολογικών ευρημάτων τοποθετήθηκαν in situ κατά τη διαμόρφωσή του, δημιουργώντας ένα εξαιρετικό δείγμα κηποτεχνίας.

02

Ενσωματωμένες στο τοπίο αρχαιότητες (πηγή: προσωπικό αρχείο)

Διαμορφώθηκε ως βοτανικός κήπος και σ’ αυτόν είναι ενταγμένα (εκτός από στοιχεία της αρχαιότητας) η οθωμανική κρήνη του Χασεκή, καθώς και το πρώτο σιδερένιο θερμοκήπιο στην Ελλάδα, κατά τα πρότυπα του αντίστοιχου της εποχής στο Λονδίνο. Αποτελεί ένα δείγμα εξαιρετικής κηποτεχνίας, είναι ένας τόπος ιστορικός, ο οποίος μέσα στο αστικό αττικό τοπίο μπορεί να λειτουργήσει ως ορόσημο (landmark).

Η μεγάλη σημασία του κήπου, υπογραμμίζεται και από τη Χάρτα της Φλωρεντίας (ICOMOS & IFLA, 1981), όπου και προσδιορίζεται η έννοια του ιστορικού κήπου ως αρχιτεκτονικού δημιουργήματος και ο χαρακτηρισμός του ως μνημείου (άρθρο 1).

03

Η είσοδος στον κήπο (πηγή: προσωπικό αρχείο)

04

Η οθωμανική κρήνη του Χασεκή (πηγή: προσωπικό αρχείο)

05

Το πρώτο σιδερένιο θερμοκήπιο στην Ελλάδα, στα πρότυπα του αντίστοιχου αγγλικού της εποχής (πηγή: προσωπικό αρχείο)

06

Μικρά φυτώρια, όπως φαίνονται από ένα περιπατητή επί της Ιεράς Οδού (πηγή: προσωπικό αρχείο)

Τα ιστορικά στοιχεία του κήπου είναι από την ανακοίνωση στο 1st WSEAS Conference on Landscape Architecture, Algarve, Portugal, 11-13/05/2008, των: CHARKIOLAKIS NIKOLAOS, MIKELAKIS MANOS, PSALLIDA MARIA: «Landscape Architecture in the Recreational Parks and Botanical Gardens of Athens: a Historical Preview. The Cases of Royal Garden, Haseki’s Farm, Heptalophos and Zappeion Gardens».

Mια ψευδαίσθηση που με κάνει να ονειρεύομαι

Ο Κηφισός είναι ο κύριος ποταμός του αθηναϊκού πεδίου της Αττικής. Σε αυτόν εκβάλλουν όλοι οι άλλοι ποταμοί του λεκανοπεδίου, ο Ιλισός, ο Ηριδανός, ο Κυκλοβόρος και ο Σκίρος. Ξεκινούσε βόρεια, από τους πρόποδες της Πάρνηθας, με την κύρια πηγή του να βρίσκεται στο Μπογιάτι (σημερινή Άνοιξη), και άλλες δύο στο Φασίδερι (σημερινή Εκάλη) και τις λεγόμενες Τρινεμείς του Στράβωνος, περιοχή Αχαρνών. Μία από τις πηγές του ήταν και το γνωστό Κεφαλάρι της σημερινής Κηφισιάς. Περνούσε από τις θέσεις Χελιδονού και Κτυπητό, έφτανε στις σημερινές Τρεις Γέφυρες, τα Σεπόλια, την Κολοκυνθού και, διά μέσου του Μοσχάτου, κατέληγε στο Φάληρο. Κατά μήκος του και σε πλάτος που έφτανε μέχρι το Αιγάλεω και τον Υμηττό, σχηματιζόταν μια εύφορη κοιλάδα, γνωστή ως Ελαιώνας των Αθηνών, περίφημη ήδη από την αρχαιότητα. Η παραγωγή λαδιού ήταν μεγάλη και περιζήτητη όχι μόνο «σε όλο το Λεβάντε» αλλά και στην Ευρώπη.

1689

1689 – Τοπογραφικό της Ακρόπολης και σχηματική απεικόνιση της Αθήνας και του Πειραιά, με “ανάποδο” προσανατολισμό: ο βορράς είναι κάτω. Την πόλη περιβάλλουν οι ποταμοί Ιλισός και Κηφισός. Οξυγραφία από το έργο του George Wheler Voyage de Dalmatie, de Grece, et du Levant, 2vol., Amsterdam 1689, άγγλου που περιηγήθηκε μαζί με τον J. Spon την Ελλάδα.

Ο Ελαιώνας, μαζί με τα Μεσόγεια, ήταν οι παραγωγικές περιοχές της Αττικής μέχρι και τα μέσα του 20ού αι. Στα τελευταία χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας της χώρας, οι διηγήσεις των περιηγητών περιγράφουν ένα ειδυλλιακό τοπίο. Ο John Hobhouse, κάνοντας Ένα ταξίδι στην Αλβανία και άλλες επαρχίες της Τουρκίας στην Ευρώπη … έως την Κωνσταντινούπολη, μαζί με τον Λόρδο Βύρωνα, το 1809, γράφει: «οι σύγχρονοι Αθηναίοι […] μετρούν σχεδόν χίλιους κήπους στην περιφέρεια της μικρής τους περιοχής […] οι περισσότεροι από αυτούς βρίσκονται στη μακριά σειρά ελαιόδεντρων που αποτελούν το δυτικό όριο της πεδιάδας της Αθήνας».

Η εκμετάλλευση των νερών του Κηφισού έδωσε τη δυνατότητα σε όλες τις περιοχές του Ελαιώνα, εκτός από ελιά και αμπέλια, να αναπτύξουν και άλλες καλλιέργειες. Την εποχή της τουρκοκρατίας, η διαχείριση των υδάτων του κατά τη διάρκεια του έτους, ευνόησε τη δημιουργία των κήπων της Κολοκυνθούς και των Σεπολίων.

1837

Το 1837, στον χάρτη του J.A. Sommer, μηχανικού γεωγράφου της βαυαρικής αυλής, βλέπουμε καθαρά την έκταση που καταλαμβάνει ο Ελαιώνας, τα έλη των εκβολών Κηφισού και Ιλισσού, τα ερείπια του Σταδίου, και οι εξοχικές τοποθεσίες των Αμπελοκήπων, του Κολωνού, των Πατησίων. Έχει ήδη ξεκινήσει η διάνοιξη της Αθηνάς και της Ερμού, και η οικοδόμηση των Ανακτόρων.

Στη γνωστή απεικόνιση της Αθήνας «Panorama von Athen» του Ferdinand Stademann, το 1841, στο βάθος κυριαρχεί ο Ελαιώνας.

1841

Η ανοικοδόμηση της νέας πρωτεύουσας, δεν αλλοίωσε το χαρακτήρα των περιοχών «εκτός των τειχών»: παρέμειναν αγροτικές, όπως μπορούμε να δούμε σ’ αυτήν τη φωτογραφία από το 1858 της περιοχής της σημερινής Ομόνοιας, από την έκθεση «Μεταμορφώσεις των Αθηνών. Φωτογραφικό Οδοιπορικό 1839-1950» που έγινε πρόσφατα στο Μουσείο Ηρακλειδών. Στο βάθος διακρίνεται καθαρά ο Ελαιώνας.

1858

Κατοικώ σε αυτήν την περιοχή, του Ελαιώνα, τα περισσότερα χρόνια μου. Τώρα τελευταία όμως βλέπω σε κάθε ελιά που συναντώ στον δρόμο, ή ακόμη και σε αυτές που πολλοί πλέον φυτεύουμε στα υποκατάστατα κήπων που φτιάχνουμε στα μπαλκόνια μας, κομμάτια από τη συνέχεια της ιστορίας. Κι ας είναι και μια ψευδαίσθηση, μου φτάνει που μπορώ να ονειρεύομαι και να φαντάζομαι ότι κάποτε εδώ υπήρχε ένα κατάφυτο λεκανοπέδιο, με κήπους που ήταν, όπως γράφει ο Ed. Dodwell: «γεμάτοι από μεγάλες πορτοκαλιές και λεμονιές και ρόδια, αμύγδαλα, σύκα και διάφορα φρούτα, τα οποία από το άφθονο νερό και το εύφορο έδαφος γίνονται μεγάλα και τέλεια».

1905

1905 Η Γέφυρα της Κολοκυνθούς, από εκεί περνούσε ο Κυκλοβόρος για να εκβάλλει στον Κηφισό. Σήμερα είναι η πλατεία Μεταξουργείου

Στην εποχή που ζούμε, δεν μπορώ παρά να ονειρεύομαι την υλοποίηση των ψευδαισθήσεων.

%d bloggers like this: