Tag Archive | δημόσιος χώρος

Τέχνη στο Δημόσιο Χώρο. Έρχεται το τέλος;

Φεγγαράκι Νέας ΠαραλίαςΕντός ωρών η είδηση διαδόθηκε:

«Άγνωστοι βανδάλισαν το φεγγαράκι της παραλίας.»

Την επόμενη μέρα, περπατώντας στη Νέα παραλία της Θεσσαλονίκης, πέρασα από την αποβάθρα, το άκρο της οποίας στόλιζε το μεταλλικό φεγγάρι-άγαλμα… και τίποτα. Δεν υπήρχε τίποτα.

Που είναι το φεγγάρι;

Μέρες αργότερα παρέστην στη ρυμούλκηση του φεγγαριού από τον βυθό του Θερμαϊκού. Δύτες της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης βούτηξαν στα νερά, εντόπισαν το βυθισμένο φεγγάρι και με τη βοήθεια ιμάντων και γερανού ανέσυραν το «φεγγαράκι στην ακτή» – όπως είναι και ο τίτλος του γλυπτού. Στη συνέχεια το γλυπτό μεταφέρθηκε σε χώρο του Δήμου Θεσσαλονίκης για να επισκευαστεί.

"Φεγγαράκι στην Ακτή"_1

"Φεγγαράκι στην Ακτή"_2

Τέτοιου είδους βανδαλιστικές κινήσεις προσωπικά μου φαίνονται ιδιαίτερα ανησυχητικές. Όταν βέβαια έχει συνηθίσει πια το μάτι (και ίσως και το πνεύμα) στο παγκάκι που μέρες μετά την τοποθέτησή του γεμίζει συνθήματα και «Μαρία με το Fiat, σε θέλω», γιατί να μας σοκάρει η καταστροφή ενός γλυπτού;

Όλο και λιγότερα είναι τα σημεία των ελληνικών πόλεων που στολίζονται με αντικείμενα δημόσιας τέχνης. Από τη μαζική δημιουργία τέχνης για το δημόσιο χώρο των αρχαίων Ελλήνων και τα μνημεία της Αναγέννησης, περάσαμε στο σήμερα και στα λιγοστά μεμονωμένα έργα τέχνης που καταφέρνουν να επιβιώνουν σε έναν κόσμο αντίδρασης και έλλειψης σεβασμού. Η συνομιλία στην οποία στοχεύει κάθε μορφή τέχνης, δυστυχώς δεν φαίνεται να γίνεται αντιληπτή στα μάτια του απαίδευτου έλληνα θεατή. Έτσι καταλήγουμε στο εξής:

Έχουμε όλο και λιγότερα δείγματα δημόσιας τέχνης στην πόλη μας και παράλληλα αυτά τα λίγα που έχουμε γίνονται έρμαια της εκάστοτε διάθεσης των εκάστοτε επιτηδείων.

Σχετικά με τους «άγνωστους» βανδάλους ακούστηκαν πολλά. Μεταξύ άλλων έγινε σύνδεση αυτού του συμβάντος με την ομιλία του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, που πραγματοποιήθηκε μία μέρα πριν, στο Βελλίδειο Συνεδριακό Κέντρο, και τις δηλώσεις του περί προσφυγικού: «Κινδυνεύει η Πατρίδα μας», «αν δεν προσέξουμε, αν ανακατέψουμε τη Θεσσαλονίκη με άλλους λαούς και άλλα θρησκεύματα θα είναι έγκλημα». Ως αποτέλεσμα αυτού και ενός γενικότερου κινήματος «Η Ελλάς Πεθαίνει: Ξυπνήστε Έλληνες!!!» (όπως προστάζει το σχετικό φυλλάδιο που μοιράστηκε στα Διαβατά) το Φεγγάρι αποκόπηκε απ’ τη βάση του και βυθίστηκε στο νερό καθώς παρέπεμπε σε μουσουλμανικό έμβλημα…

Βασική πρόταση του αντιδημάρχου Τεχνικών Έργων, Θανάση Παππά, όπως και του ενός εκ των δύο αρχιτεκτόνων της Νέας Παραλίας, Πρόδρομου Νικηφορίδη, είναι η αύξηση της φύλαξης για να μην επαναληφθούν τέτοια δυσάρεστα φαινόμενα.

Δυστυχώς απ’ ό,τι φαίνεται το μέτρο προστασίας με το όνομα «παιδεία» είναι δύσκολο να το καταφέρει κανείς…

Φωτογραφίες και Πληροφορίες συνδέονται με τις πηγές τους. 

Advertisements

Τα αδιέξοδα της Αθήνας

Σας αρέσουν τα αδιέξοδα δρομάκια της Αθήνας; Η αλήθεια είναι ότι δεν περιμένω να σας αρέσουν. Ειδικά αν προτιμάτε κι εσείς το αυτοκίνητό σας από τα ΜΜΜ ή άλλους τρόπους μεταφοράς, μάλλον δεν θα σας αρέσει καθόλου η ιδέα να μένετε σε αδιέξοδο − μια καθημερινή αγωνία αυτό το παρκάρισμα και ξεπαρκάρισμα.

Τα αδιέξοδα της Αθήνας δημιουργήθηκαν κυρίως για να αυξήσουν τον οικοδομήσιμο όγκο μεγάλων τετραγώνων. Ένα αδιέξοδο μέσα σ’ ένα μεγάλο οικοδομικό τετράγωνο αυτόματα σημαίνει μεγαλύτερο μήκος όψεων. Τα αδιέξοδα όμως είχαν μπει στο μάτι μιας κριτικής που τα συσχέτιζε με την εγκληματικότητα και την ανασφάλεια. Μια κριτική που έλεγε πως οι δρόμοι με χαμηλή ροϊκότητα είναι δρόμοι προβληματικοί…

Μερικές φορές σκέφτομαι ότι το καινούριο φαντασιακό φτιάχνεται με τα ερείπια του φαντασιακού που καταρρέει ή τουλάχιστον όσο προσπαθώ να ονειρευτώ μια καλύτερη Αθήνα αυτή είναι φτιαγμένη από επαναχρησιμοποιημένα σκουπίδια της.

Λίγο που έχουν λιγοστέψει τα αυτοκίνητα, λίγο το φαντασιακό που αλλάζει, η Αθήνα έχει αρχίσει ν’ αποκτά κάποια καταπληκτικά αδιέξοδα. Μου θυμίζουν λίγο τις παλιές αθηναϊκές αυλές. Πεζοδρομημένα αδιέξοδα, προσεγμένα, με πράσινο, παρατημένα παιχνίδια, καρέκλες, ψησταριές, με τα σπίτια πιο ανοιχτά έτσι που να ακούς το ράδιο ή τον ήχο των πιάτων· δεν νομίζω ότι νιώθω φόβο σ’ αυτά, μόνο μια αίσθηση ότι εισβάλλω σ’ έναν ιδιωτικό κόσμο.

Ρίξτε μια ματιά

Ελαιώνας      Αριστοτέλους      Πατησίων      Αχαρνών      Φυλής

Adieksoda

 

Πλατεία Κολωνακίου

ή «Η ποίηση που διαβάζεται σ’ έναν ιδιωτικό κήπο βίλας»

Ξαναδιαβάζοντας πρόσφατα κάποια αποσπάσματα από το Κουτσό του Χ. Κορτάσαρ θυμήθηκα πάλι πώς αυτός ο συγγραφέας σε μαθαίνει να διαβάζεις την πόλη μέσα από την τέχνη της άσκοπης βόλτας υπό τους ρυθμούς της τζαζ − της μουσικής που τόσο αγαπούσε: «Περπατάμε χωρίς ο ένας να ψάχνει τον άλλον αλλά γνωρίζοντας ότι περπατάμε για να βρεθούμε». Η πόλη του Κουτσού είναι βέβαια το Παρίσι του 1950, η πόλη των δικών μου περιπλανήσεων είναι η Αθήνα του 2015.

Cortazar

Πολύ συχνά και ανάλογα πάντα βέβαια με την παρέα και τη διάθεση καταλήγω να κόβω βόλτες μεταξύ πλατείας Κολωνακίου και πλατείας Εξαρχείων. Όσο δε ο διαθέσιμος χρόνος αυξάνεται τόσο μεγαλώνουν οι ομόκεντροι κύκλοι ή τα πρωτότυπα ζιγκ ζαγκ μέχρι να ανακαλύψω κάτι ή να κουραστώ/ούμε. Κάθε φορά πάντως που περνάω από την πλατεία Κολωνακίου, και αυτό είναι συνήθως βράδυ σκέφτομαι πόσο με τραβάει ο σχεδιασμός της. Χαζεύω τον νερένιο τοίχο της και αναρωτιέμαι πώς είναι δυνατόν εκεί πριν να ήταν δημόσια ουρητήρια! Ανεβαίνω με δυσκολία, η αλήθεια είναι, αλλά και χαρά στο μικρό λαβυρινθώδες λοφάκι που σχηματίζεται από αραιά τοποθετημένους κυβόλιθους, συνειδητά αγνοώντας το γεγονός ότι είτε η κλίμακα αυτή δεν είναι για μένα είτε δεν ήταν για την πλατεία. Παρατηρώ ακόμα τις λεπτομέρειες στα εμφανή μπετό, το ωραίο στέγαστρο που έχει μπλεχτεί με τα δεντράκια, τα φώτα της που φέγγουν διακριτικά. Μόνο το γεφυράκι ξεφεύγει από την προσωπική μου ανάγνωση αλλά και γι’ αυτό μπορώ να δεχτώ ότι ίσως εξυπηρετεί έναν διαφορετικό σκοπό, μια μικρο-μεγάλη Αλίκη, ίσως.  Άλλωστε, δεν είναι ανάγκη να κατανοούμε τα πάντα σ’ ένα ποίημα. Γιατί για μένα ο σχεδιασμός της πλατείας αυτής διαβάζεται σαν ένα γρήγορο ποίημα πόλης.

Κατά βάθος όμως, η πλατεία αυτή μου αφήνει πάντα μια μελαγχολία. Και αυτό γιατί συμβαίνει συνήθως να είναι ολιγοσύχναστη, σαν έναν πολύ ωραίο κήπο ιδιωτικής βίλας που μόνο λίγοι μπορούν να την επισκεφτούν και αυτοί ένας ένας, άντε το πολύ δύο δύο. Σαν μια πλατεία ιδιωτική που έχει σχεδιαστεί για να ικανοποιεί απόλυτα την ανάγκη της ιδιωτικότητας. Σαν μια πλατεία που δεν θα μπορέσεις ποτέ να δεις έναν άστεγο και αν τον δεις μάλλον θα είναι είδηση. Σαν μια πλατεία που δεν θα μπορέσει κανείς να παρεκτραπεί ούτε στο ελάχιστο. Πράγματι, ένα περίεργο είδος πλατείας. Σκέφτομαι δε ακόμα ότι ειδικά τα βράδια είναι σαν να την κλειδώνει κάποιος μ’ ένα μεγάλο αόρατο κλειδί. Ποιος ή ποιοι άραγε;

Αλλά και πάλι, δύσκολα θα μπορούσε να σχεδιαστεί μια πιο πετυχημένη πλατεία για τη συγκεκριμένη γειτονιά, λαμβάνοντας υπόψη ακόμα και τις όποιες αντιρρήσεις είχαν τότε (2004) διατυπωθεί.

Και καταλήγω φυσικά να σκέφτομαι τις συνθήκες…

Μήπως τον αρχιτέκτονα οι συνθήκες αυτές που παράγουν τόσες κραυγαλέες αντιφάσεις τον ξεπερνούν; Μήπως ο ποιητής ξαφνικά ακούει το καλό του ποίημα να απαγγέλεται στον θαυμαστό κήπο των λίγων με σκοπό να ακουστεί από λίγους; Κάποια στιγμή πάντως, θα πρέπει να μιλήσουμε και γι’ αυτές τις συνθήκες συλλογικά. Μέχρι τότε όμως, τι κάνουμε; Ποιες αντιφάσεις πρέπει να χωνέψουμε και ποιες όχι; Ιδού η απορία!

 

Υπ. Θυμάμαι πάντως πώς ήταν και πριν την ανάπλαση. Ήταν λίγο σαν μια μικρή ζούγκλα στο κέντρο της Αθήνας, με περισσότερο χώμα η αλήθεια είναι απ’ όσο τώρα. Το πράσινο κατέκλυζε τον χώρο της άναρχα και όταν τη διέσχιζα θυμάμαι από την οδό Πατριάρχου Ιωακείμ για να πάω συνήθως στο Βρετανικό Συμβούλιο ένιωθα σαν να χωνόμουν σε έναν υπερμεγέθη θάμνο. Φωτογραφία πάντως της πλατείας δε βάζω. Μήπως και σας κεντρίσω το ενδιαφέρον να πάτε όσοι έχετε λίγο καιρό και να τη «διαβάσετε». Και για όσους δεν έχουν χρόνο για πραγματικές περιπλανήσεις προτείνω το Κουτσό. Μάλιστα διαβάζεται και αποσπασματικά, όπως άλλωστε και οι πόλεις μας.

Καλή  Άνοιξη να έχουμε

 

 

 

Πολίτης και Πόλη, ένας νέος διάλογος ξεκινάει…

Περπατώντας στους δρόμους της Θεσσαλονίκης συχνά πέφτει το μάτι σε μεγάλες αφίσες που παρουσιάζουν κάποια έκθεση, καλλιτεχνική εγκατάσταση, ομιλία. Κοιτάζεις λίγο πιο χαμηλά, εκεί στα ψιλά γράμματα, αναζητώντας το διοργανωτή αυτής της νέας σου ανακάλυψης και αναρωτιέσαι… αν δεν υπήρχαν κι αυτοί, τι θα ’κανα;

Τα τελευταία χρόνια συχνά πέφτουν οι προβολείς σε διάφορες νέες ομάδες εθελοντών. Ομάδες οι οποίες συγκροτούνται από άτομα που αποφασίζουν ν’ ανοίξουν έναν νέου τύπου διάλογο με την πόλη και καταφέρνουν να γεμίζουν δρόμους, κτίρια, πλατείες, στοές με τις πρωτότυπες ιδέες τους. Ο κόσμος έχει ήδη ξεκινήσει να συζητάει γι’ αυτές, να συμμετέχει, να ενημερώνεται και να τις αναγνωρίζει. Ιδιαίτερα θετικό αποτέλεσμα για κάτι το οποίο προορίζεται να γίνει αμισθί, δεν είναι;

Είναι ιδιαίτερα δύσκολο να γίνει μια λίστα με όλες τις ομάδες που δραστηριοποιούνται στην πόλη, πόσο μάλλον να αναλυθεί το έργο τους, αξίζει όμως να κοιτάμε πού και πού αναδρομικά για να κατανοούμε το ότι μέσω του εθελοντισμού είναι δυνατό πολλές φορές να επιτευχθούν τα όσα ζητάει η κοινωνία.

Η ομάδα «Η Θεσσαλονίκη Αλλιώς» σίγουρα αποτελεί το πιο γνωστό «αστικό πείραμα», όπως αυτοαποκαλείται. Η σύνδεσή της με ένα από τα παλαιότερα free press στην Ελλάδα, Parallaxi, και οι εντυπωσιακά συχνές δράσεις της με εκθέσεις, ομιλίες, διαγωνισμούς, συναυλίες, workshops, ξεναγήσεις, αρχιτεκτονικές εγκαταστάσεις και αστικές παρεμβάσεις την έχουν αναδείξει ως την πιο γνωστή ομάδα εθελοντικής αστικής και καλλιτεχνικής παρέμβασης στην πόλη, ιδιαίτερα του αστικού κέντρου, στο οποίο κατά κύριο λόγο δραστηριοποιείται. Πολλές από τις πρωτοβουλίες της στοχεύουν στο διάλογο μεταξύ των πολιτών, ένα διάλογο που αποβλέπει με τη σειρά του στην ανταλλαγή απόψεων σχετικά με το τι λείπει από την πόλη και το πώς αυτό μπορεί να επιτευχθεί. Πολλές από αυτές τις προτάσεις πραγματοποιούνται στη συνέχεια χάρη στις δράσεις της ομάδας, με εκθέσεις, αστικές παρεμβάσεις και δημοσιεύσεις. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ομάδας αυτής είναι η διάθεση να ασχοληθεί με την πόλη μέσω όλων των αξόνων δημιουργικότητας: χορό, αρχιτεκτονική, μουσική, ζωγραφική, θέατρο, design. Φαίνεται πως πειραματίζεται με όλα κι αυτό της χαρίζει μια σταθερή επιτυχία.

Μία χαρακτηριστική και από τις πιο ενδιαφέρουσες δράσεις του «H Θεσσαλονίκη Αλλιώς» ήταν το «West Side Story», μια δράση που πραγματοποιήθηκε στα δυτικά της πόλης τον περασμένο Ιούνιο και συγκέντρωσε μεγάλο κοινό, διαφόρων ηλικιών. Οργανώθηκε με έναν πολύ πετυχημένο τρόπο ώστε να κινηθεί ο κόσμος προς τις περιοχές δυτικά, να εξερευνήσει κτίρια και δρόμους που μένουν χρόνια στο σκοτάδι και να νιώσει μια μεγαλύτερη οικειότητα με αυτήν την κατά τ’ άλλα ξένη περιοχή.

Με επίκεντρο τον πολίτη και το τι εκείνος ζητάει από την πόλη του, δημιουργήθηκε και η ομάδα citiTEN, η οποία έκανε αισθητή την παρουσία της περίπου πριν από ένα χρόνο, υπό την καθοδήγηση του Imagine the city, με ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον για μεγάλους και μικρούς project.

Μια ομάδα από δέκα κορίτσια ξεκίνησαν έναν νέο διάλογο για τη διαμόρφωση της Θεσσαλονίκης όπως οι πολίτες την ονειρεύονται, μέσα από εκθέσεις, περιπάτους, εικαστικές παρεμβάσεις, ομιλίες, παιχνίδια σε πολλά σημεία-σταθμούς της πόλης, μέσα σε ένα χορταστικό δεκαήμερο του Ιούνη. Η ιδεά του Imagine the City θεωρείται από τις πιο ενδιαφέρουσες προσεγγίσεις της επικοινωνίας πολιτών σχεδιαστών και αποτελεί ένα σημαντικό μάθημα για κάθε άνθρωπο που η αίσθηση της πόλης του τον απασχολεί. Τέτοιου είδους πρωτοβουλίες επιβεβαιώνουν την ευθύνη που ο καθένας μας έχει απέναντι στην πόλη και παράλληλα βοηθούν στο να κατανοήσουμε πόσα πολλά μπορούν οι ιδέες, η ενέργεια και η συλλογικότητα να καταφέρουν, ιδιαίτερα όταν η αλλαγή γίνεται πλέον ανάγκη.

Ο εθελοντισμός τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει μια περισσότερο οικεία χροιά. Σίγουρα η δυσκολία ανεύρεσης εργασίας –ιδιαίτερα στον εκάστοτε πολυπόθητο τομέα του καθενός– μας κάνει να είμαστε πιο ανοιχτοί σε προτάσεις και επαγρυπνούμε για καθετί που μπορεί να συμβαίνει γύρω μας. Ξαφνικά για πρώτη φορά το άτομο αναζητάει τρόπους να διοχετεύσει την ενέργεια, το μεράκι του, τις γνώσεις του και παράλληλα να εκμεταλλευτεί τον πολύτιμο χρόνο του με κάτι δημιουργικό, έξω από τα αυστηρά όρια του σπιτιού του. Οι ανοιχτές εκθέσεις, οι συζητήσεις, τα workshops, οι εικαστικές παρεμβάσεις στο δημόσιο χώρο, σε συνδυασμό με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και γενικότερα το διαδίκτυο ως μέσο πληροφόρησης δίνουν τη δυνατότητα στο άτομο να γίνει επιτέλους Πολίτης. Ένας πολίτης που αν ενδιαφέρεται, θα ενημερωθεί, θα συμμετάσχει, θα δημιουργήσει, θα επικοινωνήσει, θα ζητήσει, και με λίγη τύχη (γιατί και αυτή πάντα βοηθάει!) θα ανταμειφθεί από την ίδια του την πόλη, που θα αρχίσει να αλλάζει…

 

 

%d bloggers like this: