Tag Archive | Άλκηστη Ελένη Βικτωράτου

Απεργίες Ενοικιαστών στη Βαρκελώνη του Μεσοπολέμου

Έχετε δει την ιταλική σπονδυλωτή κωμωδία «Χθες, σήμερα, αύριο» (Ieri, oggi, domani) του Vittorio de Sica, με τη Sophia Loren και τον Marcello Mastroianni; Αν όχι, τη συστήνω ανεπιφύλακτα για διάφορους λόγους. Ένας βασικός λόγος είναι και το σενάριο του πρώτου μέρους και ειδικά οι πρώτες σκηνές. Η όμορφη Αντελίνα, σε μια φτωχογειτονιά του ιταλικού Νότου –ίσως της Νάπολης– διώκεται λόγω της  αδυναμίας της να πληρώσει τις δόσεις για την επίπλωση που αγόρασε για το σπίτι της. Στις πρώτες σκηνές, βλέπουμε εικόνες από τις εργατικές συνοικίες της πόλης και πλήθος κατοίκων να μαζεύεται γύρω από την πόρτα της Αντελίνας, καθώς έχει μόλις καταφτάσει ο δικαστικός επιμελητής για να επιδώσει το εξώδικο στον άντρα της, μιας και η ίδια η Αντελίνα –κατά τ’ άλλα μικροπωλήτρια λαθραίων τσιγάρων– τεχνιέντως απουσιάζει για να μην την τσακώσουν. Μπαίνοντας στο σπίτι, η κάμερα κάνει το γύρο του δωματίου και μας μεταφέρει σ’ έναν άλλον κόσμο, σ’ αυτόν της εργατικής κατοικίας, όπου η αθλιότητα και ο συνωστισμός ήταν (και εξακολουθούν να είναι) βασικά χαρακτηριστικά. Λίγο αργότερα, με το που φεύγει ο κλητήρας, βλέπουμε να ξεπηδούν από διάφορες μεριές, γειτόνοι και φίλοι που κουβαλούν πίσω τα έπιπλα που πριν είχαν απομακρύνει για να μην τους τα κατάσχουν. Ένας ολόκληρος μηχανισμός αυτόματων κοινωνικών αντανακλαστικών, που συγκρίνοντάς τον με τους αντίστοιχους σημερινούς δικούς μας, μοιάζει πλέον να έχει χάσει κάτι από την παλιά του λάμψη.

tumblr_nlgztcfmwz1rfd7lko1_5002013-10-15-ieri-oggi-domani-selling-cigarettes-jpgvlcsnap-2012-03-22-10h46m54s197

Από την άλλη, τα πράγματα δεν είναι τόσο κωμικά. Εκτός κι αν θεωρήσουμε την κωμωδία ως ένα ζεστό σκέπασμα έτσι ώστε η ατελείωτη τραγωδία της επισφάλειας στην κατοικία να μπορεί να αυτοσαρκάζεται στην εποχή της πρώτης φοράς αριστερά.

Διαβάζοντας το πρόσφατο αυτό άρθρο του Θάνου Καμήλαλη, και σε συνδυασμό με κάποια καλοκαιρινά διαβάσματα για την εργατική τάξη της Βαρκελώνης του μεσοπολέμου αλλά και τα νέα για τις απεργίες των φοιτητών ενοικιαστών στην Αγγλία ήταν πολύ δύσκολο να μην μπω στον πειρασμό να κάνω κάποιους συσχετισμούς. Θα πει κανείς, και καλώς ίσως: άλλο τότε, άλλο τώρα. Αν και η ανάγκη για ασφαλή στέγη ήταν, όπως και να το κάνουμε, πάντα βασική. Κι αν σήμερα απειλείται με διαφορετικό τρόπο απ’ ό,τι χθες, το σίγουρo είναι ότι μας ενδιαφέρει να μην ξεχνάμε.

Έτσι λοιπόν, λίγα χρόνια πριν ξεκινήσει ο εμφύλιος της Ισπανίας και με την προκήρυξη της Β’ Ισπανικής Δημοκρατίας το 1931, οι ελπίδες για μια δικαιότερη κοινωνία, με σειρά μέτρων που θα άμβλυναν τις διαφορές μεταξύ των χαμηλότερων εργατικών στρωμάτων από τη μία και των μεσαίων και ανώτερων από την άλλη, πολύ σύντομα διαλύθηκαν. Και παρά την έμμεση υποστήριξη της CNT [1] για την εκλογική νίκη της ERC [2], η επίθεση στην εργατική τάξη, στο περισσότερο δηλαδή ευάλωτο κομμάτι της κοινωνίας, συνεχίστηκε κλιμακούμενη σε όλα τα επίπεδα και με κάθε τρόπο.

LIBROS IMAGENES DEL LIBRO "COPS DE GENT " 1934 REPUBLICA 1931

Ένα από τα κεντρικά κοινωνικά προβλήματα των ταραγμένων εκείνων χρόνων, που ήταν μέρος και αυτό των υποσχέσεων της ERC προς αντιμετώπιση, ήταν η ανεργία. Ωστόσο, μέτρα για την ανακούφιση των ανέργων, όπως το 6ωρο εργασίας, το επίδομα ανεργίας,  αλλά και τα μέτρα για την αναθέρμανση της οικονομίας και τη βελτίωση των οικονομικών της κυβέρνησης της Generalitat –που ήταν πνιγμένη στα χρέη– ποτέ δεν πάρθηκαν. Το αποτέλεσμα ήταν η άνοδος της ανεργίας μαζί με την έλλειψη πολιτικής βούλησης για την καταπράυνσή της και σε συνδυασμό με τα αυξανόμενα ενοίκια να οδηγήσουν στη δημιουργία ενός από τα μεγαλύτερα αστικά κινήματα εκείνων των χρόνων.

Το κίνημα της απεργίας των ενοικιαστών ξέσπασε τον Ιούνιο του 1931, με τη δημιουργία της CDE [3] και κράτησε μέχρι και το Δεκέμβρη του ίδιου χρόνου. Ήδη όμως, απ’ τον Απρίλιο του 1930, είχαν ξεκινήσει μαζικές εξώσεις στα τέσσερα συγκροτήματα των Οικονομικών Κατοικιών (Casas Baratas), στις περιφέρειες της πόλης, καθώς πάνω από 300 οικογένειες είχαν μείνει μερικούς μήνες πίσω στις πληρωμές των ενοικίων τους. Έτσι, οι μαζικές κινητοποιήσεις που φούντωσαν στην εργατική συνοικία της Barceloneta, υπό τον συντονισμό της CDE και σε συνεργασία με τις επιτροπές των γειτονιών των Oικονομικών Kατοικιών, είχαν ήδη πίσω τους αρκετούς μήνες προετοιμασίας, ενώ η πλειονότητα των κατοίκων στα εν λόγω συγκροτήματα είχαν παραπάνω από 4 μήνες απλήρωτα ενοίκια. Το κάλεσμα της CDE, την πρωτομαγιά του 1931, όπου θα γινόταν και ευρύτερα γνωστό το περιεχόμενο των διεκδικήσεών τους, κατέληξε σε βίαιη συγκέντρωση με κεντρικό της σύνθημα «Πρώτη Μαϊου κατά της ανεργίας, της ανόδου των τιμών, και για την μείωση των ενοικίων». [4] Κεντρικά αιτήματα μεταξύ άλλων: ο υπολογισμός της εγγύησης ως κανονικό ενοίκιο, η πτώση όλων των μισθωμάτων ως και 40% και η κατάργηση των ενοικίων για τους ανέργους.

bon-pastor-casas-baratas

Η απήχηση ήταν εξαιρετικά μεγάλη και υπολογίζεται ότι γύρω στα τέλη Ιούλη με αρχές Αυγούστου γύρω στους 90.000 απεργούς είχαν σταματήσει να πληρώνουν τα ενοίκιά τους. Και ήταν λογικό να έχει τόσο υψηλή συμμετοχή ο αγώνας καθώς οι καρποί μιας τέτοιας μάχης ήταν ορατοί μιας και από τη μη πληρωμή των ενοικίων, το κάθε νοικοκυριό μπορούσε να ανακουφιστεί άμεσα χωρίς να υφίσταται τις δυσμενείς συνθήκες των συνηθισμένων απεργιών. Έτσι, με την απεργία των ενοικιαστών ένα πολύ μεγάλο μέρος των εργατών –ειδικά των ανέργων– ενώθηκε κάτω από το αίτημα για δικαίωμα στην ασφαλή στέγη.

Όπως αναφέρει ο Ealham στο βιβλίο του “Class, Culture and Conflict in Barcelona”, για πάρα πολλούς εργάτες η απεργία των ενοικιαστών αποτέλεσε επίσης «μια πραγματική εμπειρία συλλογικών αποφάσεων και λαϊκής δημοκρατίας. Οι απεργοί συζητούσαν τα προβλήματα της γειτονιάς σε λαϊκές συνελεύσεις, και τα συγκεκριμένα παράπονα ενοικιαστών εντάσσονταν στον συνολικό αγώνα για τη μείωση των ενοικίων. Μερικοί ενοικιαστές ζητούσαν βελτίωση της ποιότητας των κατοικιών τους και οι άνεργοι ζητούσαν δωρεάν μέσα μαζικής μεταφοράς για τη διευκόλυνση εύρεσης εργασίας, ενώ στις Oικονομικές Kατοικίες (Casas Baratas), ενός από τα πιο γερά οχυρά του αγώνα, η εκστρατεία για τα ενοίκια συνδυαζόταν με μακρόχρονα αιτήματα για σχολικές υποδομές, υποδομές υγείας, φωτισμό των δρόμων και σύνδεση των μεταφορικών μέσων με το κέντρο της πόλης…» [5] Έτσι, σιγά σιγά οι δεύτερες περιφέρειες της Βαρκελώνης καθώς και οι γύρω όμοροι, φτωχότεροι δήμοι –Torrasa και Santa Coloma de Gramenet– μετατράπηκαν σε τόπους που η μη πληρωμή των ενοικίων απέκτησε ενδημικό χαρακτήρα μέχρι και την έναρξη του εμφυλίου λίγα χρόνια αργότερα.

casas-baratas

Ο αγώνας αυτός, όντας επίσης εξωσυνδικαλιστικός, βάθυνε το αίσθημα της αλληλεγγύης και της κοινότητας στις εργατικές συνοικίες της Βαρκελώνης, και αφορούσε το σύνολο των φτωχότερων τάξεων. Όταν στους απεργούς κοβόταν το ρεύμα, συμπαθούντες εργάτες το επανασύνδεαν. Όταν γίνονταν εξώσεις, ακτιβιστές από την CDE  και άλλοι απεργοί βοηθούσαν στην επιστροφή των επίπλων στο σπίτι (όταν δεν τα είχε πετάξει η αστυνομία –Guardia Civil– από τα παράθυρα για να σπάσουν και έτσι να μην μπορούν να τα επιστρέψουν), και όταν αυτό δεν μπορούσε να γίνει, τους φιλοξενούσαν στα δικά τους σπίτια. Ο κόσμος στις γειτονιές επιτίθεντο επίσης στους δικαστικούς επιμελητές όταν εμφανίζονταν για κάποια έξωση, ενώ αρκετές ήταν και οι περιπτώσεις που οι ίδιοι οι δικαστικοί επιμελητές αρνούνταν να εμφανιστούν από φόβο για αντίποινα. Αντίστοιχο εκφοβισμό ασκούσε ο κόσμος και στους ιδιοκτήτες των ακινήτων, διοργανώνοντας καθιστικές πορείες έξω από τα σπίτια τους, απαιτώντας την επανακατοίκηση των σπιτιών από τους ενοικιαστές που είχαν υποστεί έξωση. Και όποτε σημειωνόταν κάποια επιτυχία, αυτή ταξίδευε με ταχύτητα φωτός από γειτονιά σε γειτονιά, γεγονός που βοηθούσε στην αναζωπύρωση του κινήματος.

Μια ακόμα ιδιαίτερη πτυχή του κινήματος ήταν και η έντονη γυναικεία συμμετοχή. Η κατοικία έπαιζε για την πλειονότητα των γυναικών κεντρικό ρόλο στη ζωή τους. Οι γυναίκες έχοντας τον πρώτο λόγο για ζητήματα του σπιτιού όπως τα οικονομικά και τη συντήρησή του ξεχύθηκαν στους δρόμους, πλάι στους ανέργους και τους εργάτες για να διεκδικήσουν αξιοπρεπείς όρους διαβίωσης και ουσιαστικά την εξασφάλιση της αναπαραγωγής της ίδιας τους της τάξης. Το σπίτι άλλωστε για τις γυναίκες εκείνης της εποχής –που έχουν αρχίσει σταδιακά να βγαίνουν στον επαγγελματικό στίβο– όριζε, σε αρκετές περιπτώσεις, και την επικράτεια της χειραφέτησής τους. Έτσι και η δυναμική Αντελίνα της ταινίας του Vittorio de Sica δεν γίνεται τυχαία πρωταγωνίστρια της ιστορίας αυτής. Είναι αυτή που αγωνίζεται και φέρει τη λύση, είναι ο ρόλος της καταλύτης σε μια κοινωνία που φτάνει να απειλεί ένα τόσο βασικό αγαθό όπως η στεγαστική ασφάλεια.

image

 

[1] CNT: Confederación Nacional del Trabajo (Εθνική Συνομοσπονδία Εργαζομένων)

[2] ERC: Esquerra Republicana de Catalunya (Δημοκρατική Αριστερά της Καταλoνίας)

[3] CDE: Comision de Defenca Economica del Ramo del Construccion (Επιτροπή Οικονομικής Υπεράσπισης του κατασκευαστικού κλάδου)

[4] “Primero de Mayo contra el paro, la subida de precios y por la rebaja de alquileres”

[5] For many workers, the rent strike provided a real experience of community decision making and popular democracy. Strikers discussed neighbourhood problems in popular assemblies, and the specific grievances of tenants in different barris were incorporated within the overall struggle for a reduction in rents. (Ealham, C. (2005). Class, culture and conflict in Barcelona 1898-1937 . Oxon, New York: Routledge. σ. 101)

Βιβλιογραφία

O José Luis Oyón είναι αρχιτέκτονας καθηγητής της ιστορίας της πολεοδομίας στο ETSAB και χαλκέντερος ερευνητής της εργατικής τάξης του μεσοπολέμου της πόλης της Βαρκελώνης και όχι μόνο. Μεγάλο μέρος των παραπάνω στοιχείων προέρχεται από το βιβλίο του: Oyón, J. L. (2008). La quiebra de la ciudad popular: espacio urbano, inmigracion y anarquismo en la Barcelona de entreguerras, 1914-1936. Ediciones Del Serbal

 

οι φωτογραφίες είναι συνδεδεμένες με τις πηγές τους.

 

 

Save

Save

Save

Save

Advertisements

Μεταξύ Καταυλισμού και Πόλης τι υπάρχει;

Το στρατόπεδο συγκέντρωσης και όχι η πόλη αποτελεί σήμερα το βιοπολιτικό παράδειγμα της Δύσης.   (Agamben, Homo Sacer).

Βιοπολιτική: Tο πώς οι όροι της αναπαραγωγής των ατόμων θα τα κάνουν ολοένα και πιο παραγωγικά, άρα και διαθέσιμα προς εκμετάλλευση.

Ένας καταυλισμός ευτυχώς δεν είναι ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, αν και προσομοιάζει σε πολλά σημεία με αυτό, καθώς αποτελεί και αυτός μια σύγχρονη μορφή κοινωνικής και πολιτικής εξουσίας με μια ισχυρή χωρική διάσταση. Υπό μια πιο ευρεία −ή ίσως όχι και τόσο ευρεία τελικά− έννοια πρόκειται επί της ουσίας για έναν χώρο εγκλεισμού και κράτησης.

Από διάφορες πλευρές μαθαίνει κανείς εύκολα, ότι όταν έγινε ο πόλεμος στο Ιράκ, οι Ιρακινοί πρόσφυγες που κατέφυγαν στη Συρία δεν έμειναν ποτέ σε καταυλισμούς, για τον απλό λόγο ότι οι Σύριοι τους άνοιξαν τα σπίτια τους. Ο Λίβανος, μια πάμφτωχη και ελάχιστη χώρα σε μέγεθος και πληθυσμό, από την αρχή του πολέμου έχει δεχτεί γύρω στο ένα εκατομμύριο πρόσφυγες και δεν έχει δημιουργήσει κανένα προσφυγικό καταυλισμό.

Ο Agamben στις θεωρητικές του αναζητήσεις διακρίνει το βίο από τη γυμνή ζωή, βασιζόμενος στην αποστέρηση των πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. O ανθρώπινος βίος χωρίς δικαιώματα δεν διαφέρει από τη ζωή ενός ζώου. Ωστόσο, οι πρόσφυγες για τον Agamben αποτελούν μια ειδική περίπτωση καθώς «φέρνουν στο πολιτικό προσκήνιο τη γυμνή ζωή, που συνιστά ταυτόχρονα και την μυστική προϋπόθεσή τους».

Mrajeeb Al Fhood refugee camp

Μεταξύ Καταυλισμού και Πόλης

Είναι γνωστό ήδη ότι οι πιο μικρές και οικονομικά αδύναμες χώρες γύρω από τη Συρία έχουν δεχτεί πολύ περισσότερους πρόσφυγες σε σύγκριση με ολόκληρη τη Γηραιά Ήπειρο. Από τα 22 περίπου εκατομμύρια Σύριων πολιτών έχουν αναγκαστεί να μεταναστεύσουν περισσότεροι από 9 εκατομμύρια εντός και εκτός της Συρίας. Μέσα σ’ αυτό το χάος των αριθμών, η Ευρώπη με ένα μεγάλο μέρος ευθύνης να τη βαραίνει, διαπραγματεύεται για 200 με 250 χιλιάδες πρόσφυγες, όταν η γειτονική Ιορδανία έχει δεχτεί πάνω από 700 χιλιάδες Σύριους πρόσφυγες. Και φυσικά όπως γνωρίζουμε δεν είναι μόνο οι Σύριοι, είναι οι Αφγανοί, οι Ιρακινοί, οι Πακιστανοί και άλλοι πολλοί δύο και τρείς φορές πρόσφυγες, οικονομικοί μετανάστες και αιτούντες άσυλο. Πού μένουν όμως όλοι αυτοί οι άνθρωποι όταν σταματούν να είναι ροές; Πού και πώς «μεταφέρονται» ολόκληρες πόλεις όταν ξεριζώνονται από εμπόλεμες χώρες;

Σε κάποιες περιπτώσεις το πρόβλημα αφήνεται να γίνει τόσο έντονο ώστε η λογική των καταυλισμών να επιβάλλεται. Έτσι, αρκετές φορές στήνονται καταυλισμοί σε τόπους αφιλόξενους, δυσπρόσιτους και απομονωμένους, ώστε να μη γίνονται απειλή για τις κοντινές πόλεις.

Ένας από τους μεγαλύτερους καταυλισμούς προσφύγων βρίσκεται σήμερα στην Ιορδανία στα σύνορα με τη Συρία. Από το καλοκαίρι του 2011 που δημιουργήθηκε το Zaatari έχει δεχτεί κατά περιόδους πάνω από 100 χιλιάδες πρόσφυγες, τείνοντας έτσι να γίνει μία από τις πέντε μεγαλύτερες πόλεις (;) της Ιορδανίας. Οι περισσότεροι πρόσφυγες του καταυλισμού προέρχονται από τη γειτονική συριακή πόλη Daraa ενώ μεγάλο μέρος του πληθυσμού είναι ανήλικοι. Όταν πρωτοϊδρύθηκε ο καταυλισμός, η βοήθεια που έπαιρνε από τις διάφορες Μ.Κ.Ο καθώς και από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες που δραστηριοποιούνταν εκεί ήταν αυξημένη. Με τον καιρό όμως η βοήθεια μειώθηκε και αρκετές από τις οργανώσεις αποχώρησαν. Αυτό το γεγονός αφενός οδήγησε σταδιακά στο να κλείνει η Ιορδανία ολοένα και περισσότερο τα σύνορά της για τους πρόσφυγες, αφετέρου στην ολοένα και μεγαλύτερη αυτοοργάνωση του καταυλισμού στο βαθμό που να προσιδιάζει σε πόλη.
Σε κάθε περίπτωση, οι συνθήκες διαβίωσης στον καταυλισμό είναι ακραίες. Ατελείωτες σειρές από σκηνές για οικογένειες 4 έως και 10 ατόμων. Σοβαρή έλλειψη νερού ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες και άθλιες συνθήκες υγιεινής. Στους πρόσφυγες απαγορεύεται να εργάζονται. Με άλλα λόγια, η εργασία που προσφέρεται από πρόσφυγες σε ιορδανικές επιχειρήσεις αποτελεί αδίκημα. Αν κάποιος από τους Σύριους πρόσφυγες που ζει στο Αμμάν, την ιορδανική πρωτεύουσα, ή σε άλλες πόλεις της Ιορδανίας συλληφθεί να εργάζεται, επιστρέφεται στον καταυλισμό Mrajeeb Al Fhood κοντά στην πόλη Ζarqa ή στον καταυλισμό Zaatari. Στην αρχή τουλάχιστον απαγορευόταν στους πρόσφυγες ακόμα και να βγαίνουν από τον καταυλισμό, καθώς γύρω από τον καταυλισμό και στην είσοδό του υπήρχε αυστηρή φύλαξη.

Από την άλλη, αναπόφευκτα και σταδιακά στους καταυλισμούς αυτούς διαμορφώνονται συνθήκες που θυμίζουν πόλεις. Είμαστε εξοικειωμένοι −τουλάχιστον οι μεγαλύτεροι− με την ιδέα οτι κάποια κομμάτια από τις πόλεις που ζούμε  αποτελούν πρώην προσφυγικές περιοχές, οι οποίες με το πέρασμα του χρόνου ως ένα βαθμό χωνεύτηκαν με τους προγενέστερους πυρήνες κατοίκησης. Πόσο εξοικειωμένοι είμαστε όμως με την ιδέα της δημιουργίας τεράστιων πόλεων από το μηδέν ως αποτέλεσμα ξεριζωμού; Στο Zaatari συγκεκριμένα έχουμε έναν κεντρικό δρόμο που ονομάζεται Champs-Élysées, γύρω από τον οποίο διαμορφώνεται μια αγορά με κάθε είδους καταστήματα. Από φούρνους και κομμωτήρια μέχρι μαγαζιά για κινητά και ταξιδιωτικά γραφεία και ντελιβεράδικα για πίτσες. Υπάρχει σύστημα ονοματοδότησης των δρόμων καθώς φυσικά και σχολεία. Ακόμα μπουρδέλα, βία και εγκληματικότητα. Χωρίς φυσικά να απουσιάζουν οι κοινωνικοί διαχωρισμοί, με κάποιους να έχουν τροχόσπιτα αντί για σκηνές, ιδιωτικούς κήπους, ιδιωτικές τουαλέτες κ.λπ.

Όπως χαρακτηριστικά λέει ο Γερμανός Kilian Kleinschmidt  υπεύθυνος του καταυλισμού Zaatari και εκπρόσωπος της Ύπατης Αρμοστείας για τους πρόσφυγες του Ο.Η.Ε:  «Εμείς χτίζουμε καταυλισμούς ενώ οι πρόσφυγες χτίζουν πόλεις». Ή μήπως μεταξύ του καταυλισμού και της πόλης βρίσκεται η γνωστή σε όλους παραγκούπολη; Κάνοντας έτσι την παραγκούπολη το βιοπολιτικό παράδειγμα Δύσης και Ανατολής;


Πηγές

«Η κυριαρχία πέραν του στρατοπέδου: Κριτική προσέγγιση της έννοιας του στρατοπέδου στο έργο του Giorgio Agamben και της εφαρμογής της στα κέντρα κράτησης  Μεταναστών και Προσφύγων» _Παναγιώτης Σωτήρης
Από το συλλογικό έργο: Το προσφυγικό και μεταναστευτικό ζήτημα: Διαβάσεις και μελέτες Συνόρων.
Επιμέλεια: Σεβαστή Tρομπέτα.

Lessons of DIY Urbanism in a Syrian Refugee Camp

Εκπομπή Salvados: Zaatari

zaatari360

Are refugee camps the best solution for people fleeing a crisis?

A city that’s not a city – inside a Syrian refugee camp

 

 

 

 

Ιστορίες εκτοπισμού από τη «Νέα» Ορλεάνη (μέρος Β)

New_Orleans_1841_1880_map

Για εβδομάδες ο τότε δήμαρχος απέφευγε να πάρει θέση για το θέμα. Έχοντας όμως μπροστά του την επανεκλογή του την Άνοιξη, ο Nagin θα έπρεπε να θέσει επί τάπητος τις φυλετικές επιπλοκές του σχεδίου των ανοικοδομήσεων, εάν ήθελε να κερδίσει μαύρους ψηφοφόρους. Και το έκανε, το πρωινό μετά τη μεγάλη παρέλαση για τον εορτασμό της μνήμης του Martin Luther King, με έναν ασυνάρτητο λόγο. Αφού είχε εκθειάσει την κουλτούρα της Νέας Ορλεάνης και είχε κατακρίνει τους πυροβολισμούς στη δεύτερη γραμμή, είπε «Αυτή η πόλη θα είναι σοκολατένια στο τέλος … είναι θέλημα θεού.»

Ο λόγος για τη «Σοκολατένια Πόλη» αναμεταδόθηκε σ’ όλη τη χώρα και επικρίθηκε από τους αναλυτές ως διχαστικός και προσβλητικός. Παρ’ όλα αυτά, επιτυχώς έδωσε το μήνυμα στους μαύρους ψηφοφόρους ότι κανείς δεν θα τους έπαιρνε την περιουσία τους και ότι όλοι θα είχαν το δικαίωμα να επιστρέψουν. Στην προεκλογική του καμπάνια ο Nagin περιστράφηκε γύρω από μια αγορακεντρική στρατηγική ανάκτησης των περιουσιών, επιτρέποντας στους κατοίκους να κτίσουν οπουδήποτε, αν και με δική τους ευθύνη και χωρίς εγγυήσεις για υποδομές. H υπόσχεσή του να μη γίνει τίποτα ήταν προτιμότερη από μια επιτροπή από παράγοντες ανάπτυξης που θα ξανασχεδίαζαν το χάρτη της πόλης σε μια αίθουσα συνεδριάσεων. Και παρ’ όλο που οι μαύροι πολίτες δεν εμφανίστηκαν στις κάλπες για τον Nagin στις εκλογές του 2002, στην επανεκλογή του το 2006 τον υπερψήφισαν. Από δωμάτια σε μοτέλ και τροχόσπιτα, οι εκδιωγμένοι κάτοικοι της Νέας Ορλεάνης έκαναν σχέδια για να επιστρέψουν στο σπίτι τους.

Το σχέδιο του Nagin ωστόσο δεν αντιμετώπισε το ζήτημα του δικαιώματος επιστροφής των εκτοπισμένων κατοίκων. Η πρόσκληση για επιστροφή, ελλείψει δημόσιας υποστήριξης, άφησε το μεγαλύτερο μέρος της κοινότητας της δεύτερης γραμμής κολλημένο, χωρίς τα μέσα που χρειάζονταν για να ξαναχτίσουν τα σπίτια τους. Και όταν τελικά η βοήθεια από την κεντρική κυβέρνηση ξεκίνησε να έρχεται το 2007, ο όγκος του διαθέσιμου κεφαλαίου, που έφτασε να είναι πάνω από 8 εκ. δολάρια, πήγε σ’ ένα πρόγραμμα που ονομάστηκε Road Home, και κάλυψε τις επισκευές των κατεστραμμένων σπιτιών. Ήταν ένας γραφειοκρατικός χαμός, όπου, όπως αργότερα αποκαλύφθηκε από ένα ομοσπονδιακό δικαστήριο, είχαν γίνει διακρίσεις κατά των ιδιοκτητών στις γειτονιές των μαύρων, βασίζοντας τις αποζημιώσεις σε τιμές προ Κατρίνα εποχής και όχι στο κόστος των ανακαινίσεων.

index

Η Τζάκσον, όπως και τα περισσότερα μέλη της μπάντας των χάλκινων, νοίκιαζε πριν από την πλημμύρα, και έτσι δεν δικαιούνταν ούτε καν μια ανεπαρκή επιχορήγηση από το πρόγραμμα Road Home. Αυτή και η μητέρα της υπέμειναν την καταιγίδα διπλωμένες με ένα δίκανο στην αγκαλιά, μέχρι την επόμενη μέρα που έφυγαν όταν το νερό στο δρόμο άρχισε να ανεβαίνει. Δεν γνώριζαν πόσο ψηλά θα έφτανε το νερό και τι μπορούσε να τους συμβεί, έτσι έχωσαν τις ταυτότητές τους στα σουτιέν τους, για την περίπτωση που θα έπρεπε να αναγνωρίσουν τα σώματά τους. Μετά από μερικές εφιαλτικές νύχτες έξω από το κέντρο συνεδριάσεων της πόλης, απομακρύνθηκαν με λεωφορείο και πέρασαν πέντε καταφύγια άλλων πολιτειών και δύο ακατάλληλα προς κατοίκηση συγκροτήματα κατοικιών στη Λουιζιάνα. Όταν επέστρεψε πάλι πίσω, μέχρι και η τοξική μούχλα μύριζε ωραία, και αυτό γιατί ήταν το σπίτι της. Το μέρος δεν είχε ούτε τρεχούμενο νερό, ούτε ηλεκτρικό και έτσι πήρε ένα φορητό ψυγείο και ένα γκάζι προπανίου για να μαγειρεύει έξω.

new orleans under water

Ενώ το μέλλον των γειτονιών τους παρέμενε θολό, τα κλαμπ είδαν μια ξεκάθαρη απειλή για τις παρελάσεις τους από την αστυνομία της Νέας Ορλεάνης. Ο Warren Riley τοποθετήθηκε από τον Νagin επιθεωρητής της Αστυνομίας μετά την πλημμύρα και ανέλαβε ένα αποδεκατισμένο αστυνομικό τμήμα, με ελλείψεις στο προσωπικό, στις εγκαταστάσεις, στα οχήματα και σε οτιδήποτε άλλο. Του ανατέθηκε η αστυνόμευση μιας πόλης που σχεδόν εξαφανιζόταν τη νύχτα όταν το σκοτάδι τύλιγε ολόκληρες γειτονιές χωρίς υποδομές. Η απειλή βίας στις παρελάσεις φαινόταν σαν ένα πρόβλημα με σχετικά εύκολη λύση: Την απαγόρευση των παρελάσεων. Ο υπαστυνόμος Joseph Valiente και ο Αστυφύλακας Ross Bourgeois ο οποίος διαχειριζόταν τις άδειες για τις δεύτερες γραμμές, επιχειρηματολόγησαν υπέρ των παρελάσεων. Ο Valiente με τα χρόνια είχε αναπτύξει σχέσεις με μέλη των κλαμπ, και αυτός μαζί με τον Bourgeois εκτιμούσαν ότι οι δεύτερες γραμμές θα βοηθούσαν την επαν-εδραίωση των μαύρων κοινοτήτων αλλά και θα τις βοηθούσαν να συνέλθουν από το τραύμα της πλημμύρας. Ο Valiente μου είπε πρόσφατα ότι οι δεύτερες γραμμές «υπηρετούν μια πολύτιμη λειτουργία», «είναι σχεδόν σαν κάτι το θρησκευτικό». Οι αστυνομικοί, όπως και τα μέλη των κλαμπ, γνώριζαν ότι οι παρελάσεις δεν δημιουργούσαν διαμάχες. Ο Bourgeois είπε ότι «αυτή είναι μια λανθασμένη σχέση αιτίας-αποτέλεσματος. Αντιμαχόμενοι εγκληματίες μπορεί και να συναντιόντουσαν σε μια δεύτερη γραμμή, αλλά οι πυροβολισμοί ήταν ένα άσχημο κομμάτι της ζωής σ’ αυτά τα μέρη της πόλης, ανεξαρτήτως των παρελάσεων.

Ο Riley συνέχισε να επιτρέπει τις δεύτερες γραμμές αλλά με μια δραματικά μεγαλύτερη παρουσία της αστυνομίας, που έπρεπε να πληρώνεται από τα κλαμπ. Η αστυνομία της Νέας Ορλεάνης το εξέλαβε σαν παραχώρηση. Τα κλαμπ είδαν την αύξηση του τέλους για προστασία από 1.200 δολ. σε 4.445 σαν επίθεση. Στην προ Κατρίνα εποχή τα κλαμπ για να καλύψουν τις παραλέσεις, καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, διοργάνωναν χορούς, λοταρίες και γεύματα. Οι αυξήσεις επιπέδου χιλιάδων για τη δεύτερη γραμμή σε καιρούς που τα μέλη των κλαμπ ζορίζονταν με την μετακίνηση και την ανασυγκρότησή τους έθεταν τα περισσότερα απ’ αυτά εκτός δρόμου.

Το Φεβρουάριο του 2006, η Jackson και η Longino, ως επικεφαλής μιας ομάδας που αντιπροσώπευε περίπου τα μισά από τα κλαμπ της πόλης, συναντήθηκαν με μέλη άλλων κοινοτήτων και τον επιθεωρητή Riley στην αίθουσα εκδηλώσεων ενός ξενοδοχείου στην οδό Bourbon, που λειτουργούσε σαν αρχηγείο της αστυνομίας εξαιτίας της πλημμύρας. Ακολούθησαν ολόκληρες εβδομάδες έντονων συζητήσεων, μέχρι ώσπου, μια Κυριακή του Μάρτη, ένας 19χρονος εν ονόματι Christopher Smith πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε σε μια διαδρομή δεύτερης γραμμής στo Central City, λίγα τετράγωνα πιο πάνω από την παρέλαση. Ο Riley τελείωσε τις διαπραγματεύσεις και έθεσε την τιμή για τις δεύτερες γραμμές στα 3.760 δολάρια − αλλά κι έτσι, ήταν περισσότερο από τρεις φορές πάνω σε σχέση με την προ-τυφώνα συνδρομή.

Σαν πρόχειρη λύση, οι μη κερδοσκοπικές οργανώσεις, συμπεριλαμβάνοντας αυτή που ο ίδιος διευθύνω, βοήθησαν τα κλαμπ να καλύψουν τα έξοδά τους. Στους δρόμους ωστόσο, οι σχέσεις μεταξύ της αστυνομίας και των συμμετεχόντων των δεύτερων γραμμών εντάθηκαν. Στο τέλος μιας παρέλασης όπου και ο ίδιος πήγα, η περιπολία με διαπεραστικές σειρήνες σκόρπισε αμέσως το πλήθος αλλά και απαίτησε από το κλαμπ να πληρώσει επιπλέον φύλαξη για δύο ώρες μετά το πέρας της παρέλασης. Η Longino έφτασε μέχρι το Αμερικανικό σωματείο των ατομικών ελευθεριών (American Civil Liberties Union) το οποίο μήνυσε την πόλη για φορολόγηση του δικαιώματος της έκφρασης των κλαμπ (πρώτο άρθρο του Συντάγματος) με φουσκωμένα τέλη για υπηρεσίες προστασίας.

Και μετά από ένα ρεπορτάζ των Times-Picayune που αποκάλυπτε ότι η Αστυνομία είχε ζητήσει από ένα κλαμπ συνδρομή προστασίας έναντι 7.560 δολαρίων, ενώ τόνιζε ότι νόμος της πόλης έθετε πλαφόν για τα έξοδα προστασίας τα 750 δολάρια για πολύ μεγαλύτερες παρελάσεις Mardi Gras (1) , η κοινή γνώμη συνασπίστηκε πίσω από τα κλαμπ. Έτσι, το 2007, η δημοτική αρχή εγκαταστάθηκε έξω από τα δικαστήρια και οι παρελάσεις συνέχισαν με αστυνόμευση αξίας 1.985 δολαρίων.

carnival-2011-mardi-gras-new-orleans-la-usa-rex-king-of-carnival

Τα μέλη του κλαμπ είχαν λιγότερες επιτυχίες στο μέτωπο της κατοικίας. Ενώ οι ιδιοκτήτες καυγάδιζαν με τους ασφαλιστικούς εκτιμητές και το πρόγραμμα Road Home, οι ενοικιαστές βρήκαν το διαθέσιμο απόθεμα των προς ενοικίαση ιδιοκτησιών κατεστραμμένο και τα ενοίκια εκτοξευμένα. Το Υπουργείο Στέγασης και Αστικής Ανάπτυξης (2) ανακοίνωσε ότι περίπου το 71% των ιδιοκτησιών προς ενοικίαση της πόλης είχε υποστεί ζημιές. Όπως ο Karl F.Seidman γράφει στο Coming Home to New Orleans, οι μικροιδιοκτήτες (των οποίων ενοικιαστές ήταν συνήθως οι της κοινότητας της δεύτερης γραμμής) δεν μπορούσαν να αξιοποιήσουν τα −μετά τον Κατρίνα− φορολογικά κίνητρα ή να εξασφαλίσουν προκαταβολικά τα μέσα που θα τους επιστρέφονταν από το σχετικά ταπεινό πρόγραμμα ενοικίασης μικρής ιδιοκτησίας (Small Rental Property Program).

Iberville

Στα τέλη του 2007 αρχές του 2008, το δημοτικό συμβούλιο ψήφισε να επιτραπεί στην, υπό εκκαθάριση από την ΗUD (2), Αρχή Στέγασης της Νέας Ορλεάνης -HANO-(3), να κατεδαφίσει τα τέσσερα μεγαλύτερα δημόσια συγκροτήματα κατοικιών που βρίσκονταν στο Central City, την Treme και το Seventh Ward, όπου οι περισσότερες δεύτερες γραμμές λάμβαναν χώρα. Αντικαταστάθηκαν από νέα συγκροτήματα χαμηλότερης πυκνότητας και μεικτών εισοδημάτων. Περισσότερες από 3.000 κατειλημμένες κατοικίες κατεδαφίστηκαν στις αρχές του 2014. Η Αρχή Στέγασης της Νέας Ορλεάνης ανακοίνωσε ότι 706 επιχορηγούμενες κατοικίες είχαν ανεγερθεί στη θέση τους. Η HANO έδωσε επίσης κουπόνια στους εκτοπισμένους κατοίκους από τις εν λόγω περιοχές και σε χιλιάδες εκτοπισμένους από άλλες, για χρήση στην ιδιωτική αγορά, κάτι το οποίο πρόσθεσε και άλλη ένταση στη μικρή διαθεσιμότητα ενοικιαζόμενων ιδιοκτησιών.

Iberville

Ο Ronald Lewis, πρόεδρος του κλαμπ κοινωνικής βοήθειας και αναψυχής Big Nine είδε τις κατεδαφίσεις σαν μια υποχώρηση των μελών των κλαμπ που ακόμα δεν μπορούσαν να μετακομίσουν πίσω στην πόλη. Η δημοτική αρχή ήθελε να «φέρουμε πίσω την κουλτούρα μας» αλλά ταυτόχρονα δεν προσπαθούσαν να μας το κάνουν οικονομικώς εφικτό. Το 2011 η Δημοτική Αρχή καθάρισε 27 συγκροτήματα −κατά κύριο λόγο− κατοικιών κοντά στην Treme για να ανοίξει το δρόμο για ένα αμφιλεγόμενο ιατρικό συγκρότημα, σπρώχνοντας έτσι περισσότερο εκτός κέντρου την οικονομική κατοικία. Το 2013, όταν τα συγκροτήματα Iberville στην άκρη της Treme κατεδαφίστηκαν, εκπληρωνόταν η συνταγή γράμματος προς την τοπική εφημερίδα Times-Picayune: Οι δρόμοι που τα μέλη των κλαμπ είχαν κάνει δικοί τους μεταλλάσσονταν πάλι, αλλά αυτή τη φορά χωρίς αυτά.

1. Παρελάσεις Mardi Gras: Παρελάσεις που γίνονται τη Τσικνοπέμπτη του καρναβαλιού της Νέας Ορλεάνης.

2. HUD_U.S Department of Housing and Urban Development:Υπουργείο Στέγασης και Αστικής Ανάπτυξης

3. HANO_Housing Authority of New Orleans: Αρχή Στέγασης της Νέας Ορλεάνης

Επιπλέον Πηγές:
Νew Οrleans Public Housing
New Orleans seeks hud grant for housing plan

Ιστορίες εκτοπισμού από τη «Νέα» Ορλεάνη (μέρος Α)

Φέτος το καλοκαίρι συμπληρώθηκαν δέκα χρόνια από τον καταστροφικό τυφώνα Κατρίνα που σάρωσε τη μοναδική, σε πολιτιστικό πλούτο, αμερικανική πόλη της Νέας Ορλεάνης, στην πολιτεία της Λουιζιάνας. Ποιος δε θυμάται άραγε εκείνες τις αεροφωτογραφίες που έδειχναν σειρές από στέγες σπιτιών να επιπλέουν σε μια ατελείωτη υδάτινη έκταση που είχε κατακλύσει την κοιτίδα της τζαζ; Το κείμενο που ακολουθεί είναι του συγγραφέα Jordan Hirsch, το οποίο μπορείτε να βρείτε στα αγγλικά εδώ. Η μετάφραση και ο σχολιασμός δικά μας. Ευπρόσδεκτα τα σχόλιά σας για περαιτέρω ερμηνείες, παραλείψεις ή και λάθη. Σας ευχόμαστε ένα καλό ταξίδι στη «Νέα» Ορλεάνη.

Μετά τον τυφώνα Κατρίνα (Αύγουστος 2005) οι παρελάσεις της δεύτερης γραμμής έγιναν το σύμβολο της «προσαρμοστικότητας»(1) της Νέας Ορλεάνης. Αλλά η επιβίωση των παρελάσεων καθώς και των γειτονιών αυτών που οι γλεντζέδες αποκαλούσαν σπίτι απέχει πολύ από το να είναι εξασφαλισμένη.

Δυο μήνες μετά τον τυφώνα Κατρίνα, όσο οι επίσημες αρχές τις πόλης συζητούσαν το αν και πώς θα ανοικοδομούσαν τις, σε μεγάλο βαθμό κατεστραμμένες, περιοχές της Νέας Ορλεάνης, η Μichelle Longino και η Tamara Jackson οργάνωσαν μια παρέλαση. Η εκδήλωση, μια τοπική παράδοση που ονομάζεται δεύτερη γραμμή, θα γινόταν μέσα στους ερειπιώνες της πόλης και θα αποτελούνταν από μπάντες χάλκινων και ομάδες ατόμων που απαρτίζουν τα λεγόμενα κλαμπ κοινωνικής βοήθειας και αναψυχής. Η παρέλαση είχε ως διακύβευμα τη διεκδίκηση των ιστορικών μαύρων γειτονιών της πόλης για λογαριασμό των πρώην κατοίκων τους, οι οποίοι εξακολουθούσαν να βρίσκονται διασκορπισμένοι σ’ όλη τη χώρα μετά την πλημμύρα. Η ιδέα ήταν της Longinο, η οποία για τον κόσμο της μαύρης εργατικής τάξης ήταν λευκή και ανήκε στη μεσαία τάξη. Η Jackson, η οποία είναι μαύρη και μεγάλωσε σ’ ένα δρόμο απ’ όπου περνούσε παρέλαση δεύτερης γραμμής, τη βοήθησε να εντοπίσει μέλη δεκάδων κλαμπ που επιθυμούσαν να τραγουδήσουν.

H ιδέα τους όμως δεν αντιμετωπίστηκε με ενθουσιασμό από τις δημοτικές αρχές. Οι αρχές της Νέας Ορλεάνης μπορεί να τρέφουν σεβασμό για τη μαύρη κουλτούρα της πόλης, που από καιρό είχε συμβάλει στην τουριστική απήχησή της, αλλά όπως ήταν εμφανές, μετά την καταιγίδα, παρέμειναν καχύποπτες απέναντι στους ανθρώπους που τη δημιουργούν. H υποδοχή των Neville Brothers (2) από τους τοπικούς άρχοντες, δεν επεκτάθηκε και σε άλλους από την περιοχή των Calliope Projects (3). Ο James Reiss, μέλος της επιτροπής ανοικοδόμησης του Δημάρχου Ray Nagin, ανοιχτά συνηγόρησε υπέρ του να εξαιρεθούν οικογένειες χαμηλών εισοδημάτων από τη νέα πόλη. Είπε δε στο περιοδικό Wall Street: «Αυτοί που θέλουν να δουν αυτήν την πόλη να ξαναχτίζεται θέλουν να δουν να γίνεται αυτό με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο: δημογραφικώς, γεωγραφικώς και πολιτικώς».

Συνάντησα τη Longinο και τη Jackson όταν με προσέγγισαν για να πληρώσω μια μπάντα για την παρέλασή τους, μέσω ενός κονδυλίου ελάφρυνσης μουσικών, το οποίο διαχειριζόμουν. Προσφέρθηκα να βοηθήσω με όποιο τρόπο μπορούσα. Το Γενάρη του 2006, μία βδομάδα πριν από την ημερομηνία της παρέλασης, πήγα με τη Longino, τη Jackson και άλλους σε μια συνάντηση με τον διοικητή John Bryson, του αστυνομικού τμήματος του Έκτου Διαμερίσματος της Νέας Ορλεάνης. Η πλημμύρα είχε συρρικνώσει τη διαθέσιμη έκταση για το εμπόριο ναρκωτικών στο Central City (κεντρική περιοχή της Ν. Ορλεάνης) και υπήρχε η διαρροή ότι ένας γκάνγκστερ, που θα τον ονομάσω Mike, σκόπευε να βγάλει από τη μέση έναν αντίπαλό του, στην παρέλαση της δεύτερης γραμμής. Τα μέλη του κλαμπ παρέμειναν απτόητα. Ζούσαν έτσι και αλλιώς με το ρίσκο των πυροβολισμών στις γειτονιές τους σε καθημερινή βάση και πριν από την πλημμύρα και δεν ήθελαν να παραδώσουν τους δρόμους τους τώρα. Ο διοικητής Bryson είχε, όμως, άλλες προτεραιότητες και αρνήθηκε να εγκρίνει την άδεια για την παρέλαση.

Η Jackson και η Byron Vallery, ένα άλλο μέλος του κλαμπ, βρήκαν τον Mike και την οικογένειά του στο Central City και κανόνισαν μια συνάντηση. Όταν η Jackson του είπε για την παρέλαση της δεύτερης γραμμής, δεν χρειάστηκε να του εξηγήσει το πόσο σημαντικό ήταν. Ο Mike συμφώνησε να αποχωρήσει ενώ η παρέλαση θα ήταν στο δρόμο, αν και δεν είχε σχεδιάσει να κάνει κάτι, έτσι και αλλιώς. Προσθέτοντας, ωστόσο, ότι αν δεχόταν επίθεση θα έκανε αυτό που έπρεπε να κάνει. Η Vallery μετέφερε τα νέα στον Διοικητή Bryson, ο οποίος όμως έμεινε αμετακίνητος στην απόφασή του.

Στο μεταξύ, οι εκτοπισμένοι της δεύτερης γραμμής, αρκετοί από τους οποίους δεν είχαν οι ίδιοι μεταφορικό μέσο, νοίκιαζαν αμάξια και ναύλωναν λεωφορεία για να πάνε στην παρέλαση. Η Vallery έκανε μια απεγνωσμένη έκκληση στον πρόεδρο του δημοτικού συμβουλίου Oliver Thomas, o οποίος είχε στενούς δεσμούς με τα κλαμπ. Ο Thomas πίστευε ότι αυτή η δεύτερη γραμμή μπορεί να ήταν και η τελευταία που η πόλη θα έκανε δεκτή και ότι η ίδια η παράδοση βρισκόταν σε κίνδυνο. «Γι’ αυτό για μένα έπρεπε να γίνει» μου είπε αργότερα. Έπεισε την διοίκηση του Nagin ότι μια παρέλαση θα ήταν περισσότερο διαχειρίσιμη από ένα πλήθος ανθρώπων που θα ερχόντουσαν από την εξορία μόνο και μόνο για να μάθουν ότι είχε ακυρωθεί. Βοήθησε να εξασφαλιστεί μια άδεια για μια διαδρομή περιορισμένη στo Πρώτο Δημοτικό Διαμέρισμα της πόλης, με μια κυκλική πορεία γύρω από το Treme, που θεωρείται από ορισμένους ως η πιο παλιά γειτονιά μαύρων στη χώρα και ένα κομμάτι από τo Έβδομo Διαμέρισμα (Seventh Ward), τον τόπο γέννησης του Roll Morton (4) και του Sidney Bechet (5).

Δύο μέρες αργότερα, γύρω στα 300 μέλη κλαμπ και τρεις μπάντες χάλκινων γέμισαν τη Λεωφόρο St. Claude μπροστά από το μουσείο Backstreet Cultural Museum. Τα μέλη του κλαμπ φόρεσαν μαύρα πουκάμισα που έγραφαν κατά μήκος του στήθους «Ανανεώστε την Ορλεάνη». Ο παπάς Jerome LeDoux βγήκε έξω από την καθολική εκκλησία St. Augustine για να τους δώσει την ευλογία του. Χιλιάδες άνθρωποι που περιέβαλλαν τα κλαμπ ξεχύνονταν στους διπλανούς δρόμους. Από την μπροστινή βεράντα του μουσείου Backstreet, η Jackson ανακοίνωσε ότι η κοινότητα της δεύτερης γραμμής επέστρεφε σπίτι. Αν τα μέλη του κλαμπ είχαν οικονομική κατοικία και βασικές υπηρεσίες θα μπορούσαν και πάλι να αναστήσουν την πόλη. Και τότε, τα ντραμς χτύπησαν, τα πνευστά ξεκίνησαν να παίζουν και η παρέλαση απέδειξε τον ισχυρισμό της Jackson. Οι άδειοι δρόμοι γέμισαν με ανθρώπους τον έναν δίπλα στον άλλον, που συνέρεαν γύρω από σωρούς μουχλιασμένων γυψοσανίδων στα πεζοδρόμια και τις σκεπαστές αυλές άδειων σπιτιών με τρύπες στις οροφές τους. Οι χορευτές περιδινούνταν, πετάγονταν και πηδούσαν πάνω στις σκεπές των πλημμυρισμένων αυτοκινήτων. Ο Thomas χόρευε μαζί τους. Εκείνη τη μέρα, θυμάται,«εξορκίσαμε τον Κατρίνα». Θεωρήθηκε από πολλούς ως η μεγαλύτερη δεύτερη γραμμή που έγινε ποτέ. Η παρέλαση κορυφώθηκε στη στροφή για τη λεωφόρο Claiborne και ένιωσα σαν η ορμή αυτών των χιλιάδων ανθρώπων να ξαναφτιάχνει την πόλη. Η Jackson θυμάται την στροφή στη λεωφόρο Claiborne σαν «τη σημαντικότερη στιγμή της ζωής μου».

Μετά από τέσσερις ώρες με τη “Rebirth Brass Band” δυο τετράγωνα πριν το τέλος της διαδρομής, δύο πυροβολισμοί έκαναν το πλήθος να πέσει κατάχαμα στους γύρω δρόμους. Η Jackson είδε έναν άντρα ξαπλωμένο ανάσκελα μέσα σε μια λίμνη από αίματα, χτυπημένο δύο φορές κοντά στο νεφρό του και μία στον κορμό του. Του έβγαλε τότε τη ζώνη και του την έδεσε σαν αιμοστατική ταινία γύρω από τη μέση του. Δύο αστυφύλακες έκαναν άκρη μέσα από το πλήθος με παρατεταμένα τα όπλα δείχνοντας την Jackson. Της φωνάξανε να κάνει στην άκρη και αυτή τους αντιγύρισε ότι δεν θα έκανε. Έκανε τη νοσηλευτική τον καιρό εκείνο και γνώριζε ότι το μόνο κέντρο επειγόντων που λειτουργούσε βρισκόταν πάνω από 7 μίλια μακριά. Εξήγησε δε στους αστυφύλακες ότι έπρεπε να κρατήσει την πίεση στις πληγές του ανθρώπου, διαφορετικά θα έχανε αίμα. Έμεινε με τον αιμορραγούντα άντρα μέχρι να φτάσει η άμεση βοήθεια. Ο άντρας θα επιβιώσει, όπως επιβίωσαν μια γυναίκα που χτυπήθηκε στο πόδι και ένας νεαρός άντρας στο χέρι.

Ο διοικητής Bryson, η Vallery και η Jackson γνώριζαν ότι ο Mike δεν είχε να κάνει με τους πυροβολισμούς. Αλλά οι φόβοι του Bryson για βίαια γεγονότα είχαν επιβεβαιωθεί, προκαλώντας έτσι μερικούς τοπικούς άρχοντες −και άλλους από την Washington− να επιχειρηματολογήσουν κατά της ανοικοδόμησης των φτωχότερων γειτονιών της Νέας Ορλεάνης. Για ολόκληρες γενεές τα τμήματα αυτά της πόλης, καθώς και οι μεγάλες οικογένειες και τα εκτεταμένα κοινωνικά δίκτυα που τα αποκαλούσαν σπίτια τους, ήταν η πηγή των αναγνωρισμένων μαύρων παραδόσεων της πόλης. Μετά την καταιγίδα και τη βίαιη κατάληξη της μεγάλης παρέλασης, η κοινότητα της δεύτερης γραμμής βρισκόταν σε κίνδυνο καθώς και τα σπίτια τους. Οι άνθρωποι που προσδιόρισαν τη Νέα Ορλεάνη για τον υπόλοιπο κόσμο ίσως να μην έχουν θέση στην −μετά τον Κατρίνα− πόλη.

Τα σύγχρονα κλαμπ κοινωνικής βοήθειας και αναψυχής ήρθαν σαν εξέλιξη των φιλανθρωπικών συλλόγων στα τέλη του 19ου αιώνα. Οι μαύροι της Νέας Ορλεάνης που είχαν εξαιρεθεί από τις κυρίαρχες ασφαλιστικές εταιρίες, πλήρωναν συνδρομές για να καλύψουν κοινές τους ανάγκες συμπεριλαμβανομένων των κηδειών. Τα κλαμπ τότε που προσλάμβαναν μπάντες χάλκινων για ειδικές εκδηλώσεις, μετατρέπονταν στους πρώτους ευεργέτες της Τζαζ. Και οι περήφανοι ρυθμοί της μπάντας διαχέονταν σ’ όλο τον μουσικό κανόνα της Νέας Ορλεάνης. Ο Louis Armstrong αναφέρθηκε στις παρελάσεις σαν επιρροή. Το ίδιο και ο Lil Wayne (διάσημος σύγχρονος ράπερ).

eeeeeessss, New Orleans/The land of beautiful queens/The prettiest skies you’ve ever seen/ They’ll tell you: Yakkity, yakkity Yakkity, yakkity yak/In New Orleans/(My home town, ya know)/ The land of the red beans/ Don’t forget those ham and greens/Down in New Orleans/

Ο όρος δεύτερη γραμμή αναφέρεται στους ανθρώπους που ακολουθούσαν την επιχορηγούμενη οργάνωση (που ήταν η κύρια γραμμή) και την μπάντα των χάλκινων στους δρόμους. Τα κλαμπ οργάνωναν ετήσιες παρελάσεις, σταματώντας στα σπίτια των τιμώμενων προσώπων και στα συνοικιακά μπαρ όπου τα μέλη τους συναντιόνταν όλο το χρόνο. Οι δεύτερες γραμμές ήταν επίσης μέρος των νεκρώσιμων ακολουθιών όπου παραδοσιακά μια μπάντα χάλκινων θα έπαιζε πένθιμη μουσική στο δρόμο προς το νεκροταφείο και εορταστικά τραγούδια από τη στιγμή που το σώμα θα «απελευθερωνόταν».

Μετά τον Jim Crow (6), όταν τα μέλη των κλαμπ μπορούσαν πια να κάνουν ασφάλειες, οι δεύτερες γραμμές συνέχισαν σαν μορφή αντίστασης στον de facto διαχωρισμό της πόλης. Για τους μαύρους κατοίκους  της Νέας Ορλεάνης, που δεν τους επιτρεπόταν η πρόσβαση στην κατοικία και τις δημοτικές υπηρεσίες σε συγκεκριμένα τμήματα της πόλης, οι δεύτερες γραμμές λειτουργούσαν για να επιβάλλουν την κυριαρχία τους στο δημόσιο χώρο. Στις παρελάσεις, η εργατική τάξη των μαύρων ήταν βασιλιάδες και βασίλισσες, και η μεγαλοσύνη των μελών του κλαμπ, μεταμφιεσμένων με ταιριαστά καπέλα derbies και κουστούμια να ανεμίζουν, βεντάλιες από φτερά στρουθοκαμήλων, επέτρεπε σ’ όλη τη γειτονιά να καμαρώσει την αλλαγή. Διαφορετικά κλαμπ διατηρούσαν διαφορετικά επίπεδα κοινωνικής βοήθειας. Μερικά συνέχιζαν να προστατεύουν άρρωστα μέλη ενώ άλλα βοηθούσαν τους γονείς να αγοράσουν σχολικά ρούχα για τα παιδιά τους.

Οι “της δεύτερης γραμμής” ήταν σχεδόν αποκλειστικά μαύροι, με μια χούφτα από μη-μαύρους ακαδημαϊκούς, φωτογράφους και λάτρεις των χάλκινων για συνοδεία. Εκατοντάδες άνθρωποι μπορούσαν να ξεσηκώνουν το Central City όλο το απόγευμα ενώ οι κάτοικοι δυο τετράγωνα παρακάτω, στη λεωφόρο St. Charles, θα μπορούσαν να μην τους έχουν καν ακούσει. Ωστόσο, η αφοσίωση της Νέας Ορλεάνης στις τοπικές παραδόσεις, ακόμα και σ’ αυτές που αποκρύβονταν από τον διαχωρισμό, έκαναν τους απ’ έξω να έχουν την επίγνωση του ρόλου των κλαμπ ως το σήμα κατατεθέν της διαφορετικότητας της πόλης.

Στις δεκαετίες του ’80 και ’90, καθώς η οικονομία της Νέας Ορλεάνης κατέληξε να βασίζεται ολοένα και περισσότερο στον τουρισμό, οι δεύτερες γραμμές έγιναν μέρος του city branding. Το να περπατάς καμαρωτά υπό τους ήχους μιας μπάντας χάλκινων άρμοζε στην εικόνα της Νέας Ορλεάνης σαν εξωτική και χαλαρή, ένα μέρος όπου η γιορτή θα μπορούσε να στηθεί οποιαδήποτε στιγμή (αν και το αυθόρμητο των παρελάσεων των κλαμπ είχε ήδη περισταλεί όταν η δημοτική αρχή ξεκίνησε να τους ζητάει ειδική άδεια). Η μουσική της δεύτερης γραμμής, που γινόταν εν κινήσει, μπορούσε να αφήνει πίσω το κοινωνικό της πλαίσιο. Οι μπάντες των χάλκινων προσλαμβάνονταν για να ηγηθούν πομπών μεταξύ των περιπτέρων στο συνεδριακό κέντρο και να περιπλανηθούν ανάμεσα στους κουλοχέρηδες του καζίνο Harrah. Ιδιωτικές εκδηλώσεις και φεστιβάλ έγιναν σημαντικές πηγές εσόδων για τους μουσικούς των χάλκινων ορχηστρών, αλλά τα κλαμπ συνήθως δεν προσλαμβάνονταν για να χορέψουν μαζί τους. Η τουριστική βιομηχανία χρειαζόταν την ιδέα μιας κουλτούρας βασισμένη στον τόπο και την ιδέα της αυθεντικότητας αλλά όχι τα μέλη των κλαμπ καθαυτά ή τις γειτονιές όπου παρελαύνανε.

Η επισφάλεια των γειτονιών αυτών αναδείχτηκε, ως συνέπεια της βίας στη μεγάλη παρέλαση. Ένας κάτοικος της πόλης έγραψε σε ένα γράμμα στον συντάκτη του Τimes-Picayune: «Πιστεύω ότι οι πυροβολισμοί που έπεσαν στην πορεία και στη δεύτερη γραμμή την περασμένη Κυριακή σχετίζονταν άμεσα με την επανακατοίκηση της γειτονιάς Treme (7) και το δημόσιo συγκρότημα των Κοινωνικών Κατοικιών Iberville (8).»

H απάντηση:«Μπουλντόζες στην Treme και την Iberville.»

Η ιδέα ότι η Νέα Ορλεάνη μπορεί να «βάλει μπουλντόζα» στα προβλήματά της είχε τη δική της θέση στην επιτροπή ανοικοδόμησης του Δημάρχου Nagin. Πριν την παρέλαση, είχε προτείνει ένα μορατόριουμ στις οικοδομικές άδειες για τις περιοχές που είχαν πληγεί βαριά από τις πλημμύρες, ρίχνοντας έτσι το βάρος στους εκτοπισμένους κατοίκους να αποδείξουν ότι οι κοινότητές τους ήταν βιώσιμες. Αν αποτύγχαναν, η πόλη θα έπρεπε να μικρύνει το αποτύπωμά της, ενοποιώντας τις προσπάθειες ανοικοδόμησης σε ανώτερα επίπεδα. Από τη στιγμή που η φυλετική τάξη της Νέας Ορλεάνης είχε ανέκαθεν ξαποστείλει τους μαύρους κατοίκους στις πιο επιρρεπείς για πλημμύρες περιοχές, αυτό σήμαινε ότι θα χαρακτήριζαν αρκετές μαύρες γειτονιές −το σπίτι πολλών μελών των κλαμπ− σαν περιοχές πρασίνου. Η δημόσια κατακραυγή ήταν άμεση και έντονη. Ο πρώην δήμαρχος Marc Morial το είχε αποκαλέσει «ένα τεράστιο σχέδιο κόκκινων γραμμών τυλιγμένο γύρω από μια γιγαντιαία υφαρπαγή γης».

1. Resilience: Όρος που χρησιμοποιείται αρκετά τον τελευταίο καιρό στην πολεοδομία και αναφέρεται στο πόσο προσαρμοστικές και ανθεκτικές είναι οι πόλεις σε οποιοδήποτε είδους αλλαγή. Resilience σύμφωνα με το λεξικό σημαίνει: προσαρμοστικότητα-ελαστικότητα-ευκαμψία.

2. Οι Neville Brothers είναι μυθικό μουσικό Soul/Rnb γκρουπ από τη Νέα Ορλεάνη αποτελούμενο από τα τέσσερα αδέρφια Art, Charles, Aaron και Cyril Neville. Το γκρουπ από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 είναι άμεσα συνδεδεμένο με τη μουσική ιστορία της πόλης. Μετά όμως τον τυφώνα Κατρίνα δύο από τα αδέρφια αναγκάστηκαν να φύγουν από την πόλη και έτσι για τρία χρόνια −μέχρι το 2008− σταμάτησαν τις εμφανίσεις τους. Οι Neville Brothers προέρχονται από τη γειτονιά B.W. Cooper Apartments που είναι γνωστή για τα προγράμματα κοινωνικής κατοικίας που έμειναν γνωστά και ως Calliope Projects και που είχαν εφαρμοστεί για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος της περιοχής.

3. Τα B.W. Cooper Apartments είναι μια ιστορική γειτονιά της Νέας Ορλεάνης γνωστή και ως Calliope Projects. Τα Calliope Projects ολοκληρώθηκαν το 1941 σαν μέρος μιας μεγαλύτερης δράσης σε εθνικό επίπεδο για την αντιμετώπιση του προβλήματος των αστέγων που είχαν αυξηθεί μετά την Μεγάλη Ύφεση. Βρίσκονται στο κέντρο της πόλης −Central City− και είναι το τρίτο μεγαλύτερο έργο κοινωνικής κατοικίας που έγινε στην πολιτεία της Λουιζιάνας. Παρά πάντως το γεγονός ότι μετά τη μεγάλη πλημμύρα του 2005, εκατοντάδες κατοικίες δεν υπέστησαν ζημίες − οι 1243 κατοικίες από τις 1546 κατεδαφίστηκαν. Μόνο γύρω στις 300 παρέμειναν στη θέση τους. Στην απογραφή του 2000 είχε βρεθεί ότι γύρω στα 3 άτομα διέμεναν σε κάθε κατοικία, ένας αριθμός που σύμφωνα με τους υπολογισμούς δεν είχε αλλάξει μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια και πριν τον τυφώνα Κατρίνα. Η απόφαση για την κατεδάφιση, που πάρθηκε με σκοπό να κτισθούν στη θέση τους γειτονιές μεικτών εισοδημάτων, είχε ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό πολλών οικογενειών χαμηλών εισοδημάτων. Η γειτονιά πριν από τις πλημμύρες ήταν γνωστή για τα σοβαρά προβλήματα εγκληματικότητας και το εμπόριο ναρκωτικών που λυμαινόταν τους δρόμους της. πηγή

4. O Jelly Roll Morto γέννημα θρέμμα της Νέας Ορλεάνης θεωρείται ως ένας από τους πρώτους γίγαντες της τζαζ. Ο ίδιος ισχυριζόταν ότι ήταν αυτός (sic) που εφηύρε τη μουσική τζαζ το 1902.

5. O Count Basie, τζαζ πιανίστας και συνθέτης ο ίδιος, σύνδεσε το όνομά του κατά κύριο λόγο με το Swing και την μπάντα του.

6. Oι νόμοι του Jim Crow τέθηκαν σε ισχύ μετά την περιόδο της ανοικοδόμησης (1877) και αφορούσαν τη νομιμοποίηση του φυλετικού διαχωρισμού στις νότιες πολιτείες της Αμερικής. Είναι αυτοί οι νόμοι που επέβαλαν τον φυλετικό διαχωρισμό μεταξύ μαύρων και λευκών στους δημόσιους χώρους, στους χώρους κατοικίας, στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στα σχολεία, στους τρόπους χρηματοδότησης από τις τράπεζες. Εξακολούθησαν να ισχύουν μέχρι και το 1965.

7. Η Treme ή Tremé είναι μία από τις ιστορικότερες κεντρικές συνοικίες της Νέας Ορλεάνης. Το όνομά της προδίδει τo γαλλικό της παρελθόν. Υπήρξε τόπος μέγιστης φυλετικής μίξης (μεταξύ κυρίως ευρωπαίων και αφροαμερικάνων) όπου οι φυλετικές διακρίσεις υποχωρούσαν. Θεωρείται επίσης η «πηγή» της μοντέρνας ιστορίας των χάλκινων.

8. Οι κοινωνικές κατοικίες Iberville στην άκρη της Γαλλικής Συνοικίας και της Τreme (1940) αρχικά χτίστηκαν με σκοπό να στεγάσουν τους μαύρους υπηρέτες των λευκών οικογενειών της πόλης. Σήμερα, το Iberville είναι το μοναδικό συγκρότημα κοινωνικής κατοικίας που έχει παραμείνει στο αρχικό του μέγεθος καθώς και το συγκρότημα που από τις αρχικές 858 κατοικίες έχουν διατηρηθεί ως τέτοιες οι 821. Δυστυχώς σήμερα μόνο οι μισές σχεδόν κατοικούνται καθώς οι υπόλοιπες μετά τον τυφώνα Κατρίνα παραμένουν κενές.

%d bloggers like this: