Archive | Σχεδιασμός+Δημόσιος Χώρος RSS for this section

Skateboard στη Θεσσαλονίκη; Όχι, ευχαριστούμε…

 

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Τα πάρκα και οι πλατείες είναι πλέον τρομακτικά μέρη. Απέχουν τόσο από την εικόνα που έχουμε στο μυαλό μας: δέντρα, παιδιά, ποδήλατα, ανοιχτωσιά, δροσερά παιχνίδια σκιάς, συνταξιούχοι δυο δυο τρεις τρεις στα παγκάκια, ζευγαράκια, βροντόφωνες παρέες, να κρατούν όλη τη μέρα τους χώρους αυτούς ζωντανούς. Ω ναι, απέχουν πάρα πολύ.

Ερέθισμα για το παραλήρημά μου αυτό αποτέλεσε μια βόλτα πλευρικά του πάρκου της ΧΑΝΘ, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Το πάρκο αυτό αποτελεί την πιο μεγάλη ανάσα πρασίνου στο κέντρο και θα μπορούσε άνετα και με ελάχιστες παρεμβάσεις να συναγωνιστεί διάσημα πάρκα του εξωτερικού. Αντί αυτού τι απολαμβάνουμε; Απλή εγκατάλειψη; Ή κάτι ακόμα χειρότερο; Την αναμονή για το χειρότερο…

Προ διετίας ασχολήθηκα με το θέμα των πάρκων για skateboard στη Θεσσαλονίκη, και με μεγάλη περηφάνια παρουσίασα τα, αν και ολιγάριθμα, ιδιαίτερα δημοφιλή σημεία στην πόλη όπου δίνεται η δυνατότητα να ασκηθεί αυτό το άθλημα (γιατί είναι άθλημα, ανεξάρτητα  απ’ το ότι υπάρχουν άτομα ακόμη και σήμερα που το αντιμετωπίζουν σαν έκφραση αλητείας). Σε αυτή τη βόλτα, λοιπόν, την απογοήτευσή μου βλέποντας το πάρκο σκοτεινό και με τυπικές παρέες τοξικομανών απογείωσε η απουσία της εγκατάστασης για τους skateboarders. Εγκατάσταση μικρή, απλοϊκή σίγουρα για αυτούς που ασχολούνται λίγο περισσότερο, η οποία όμως κατάφερνε πάντα να απασχολεί κάποια παρέα… Γυρνώντας σπίτι, η επίλυση του μυστηρίου ήρθε πολύ γρήγορα: «Συνεργείο του Δήμου απομάκρυνε την εγκατάσταση εξαιτίας της επικινδυνότητάς της».

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Μάλιστα. Άρα το συμπέρασμα από την πορεία αυτού του πάρκου, είναι ότι avec plaisir ο ιδιώτης να προσφέρει χορηγία για να αναδειχθεί το πάρκο στο μεγαλύτερο κέντρο άθλησης και ψυχαγωγίας της πόλης. Οι μετέπειτα ευθύνες όμως να μην επιβαρύνουν κανέναν… Αντί να δοθούν τα ελάχιστα για τη συντήρηση μιας τέτοιας πρωτοβουλίας, είναι προτιμότερο να αφεθεί στο έλεος του χρόνου, και όταν με το καλό χαρακτηριστεί επικίνδυνη, δίνουμε κατιτίς και τη γκρεμίζουμε. Ψεκάστε, σκουπίστε, τελειώσατε!

Κατά καιρούς γίνονται δηλώσεις από πλευράς Δήμου για έργα ανάπλασης του πάρκου, αλλά μάρτυρες μιας τέτοιας ενέργειας δεν έχουμε καταφέρει να γίνουμε. Μπορεί η ανοδική πορεία της πόλης να αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο, αλλά πολλά είναι ακόμη τα θέματα-αγκάθια… Κρίμα να μην εκμεταλλεύεσαι τον διάλογο που έχεις καταφέρει ν’ ανοίξεις με τους πολίτες.

Το πάρκο «Ξαρχάκος» για τους παλιότερους και πάρκο «What’s Up» για τους πιο νέους έχει αλλάξει πολλές χρήσεις και μορφές με το πέρασμα του χρόνου. Από ζωολογικός κήπος, καρουζέλ και δημοτικά αναψυκτήρια, σε skatepark, χώρο για πικ νικ και paintball… Διαχρονικά αποτελούσε τόπο συγκέντρωσης για τη νεολαία και τους μεγαλύτερους, ένα χώρο με αύρα πράσινου και ζωής που τώρα φαίνεται να φθίνει μέρα με τη μέρα.

Τι κρίμα να είναι το πάρκο μας τόσο τρομακτικό…

Ένα μικρό έργο για τον Δήμαρχο, ένα μεγάλο έργο για την Πόλη

Ο Υμηττός Σήμερα θα ήθελα να ξεκινήσω με το πρώτο από μια σειρά κειμένων που θα αναφέρονται σε μικρές αλλαγές-έργα, τα οποία όμως θα επιφέρουν μεγάλες αλλαγές στην καθημερινή ζωή της πόλης. Βέβαια, αυτές οι προτάσεις δεν προκύπτουν ως εκλάμψεις, αλλά μέσα από μια σταθερή και συνεχή παρατήρηση και ερμηνεία της σύγχρονης πόλης. Η ιδέα […]

Πλατεία Κολωνακίου

ή «Η ποίηση που διαβάζεται σ’ έναν ιδιωτικό κήπο βίλας»

Ξαναδιαβάζοντας πρόσφατα κάποια αποσπάσματα από το Κουτσό του Χ. Κορτάσαρ θυμήθηκα πάλι πώς αυτός ο συγγραφέας σε μαθαίνει να διαβάζεις την πόλη μέσα από την τέχνη της άσκοπης βόλτας υπό τους ρυθμούς της τζαζ − της μουσικής που τόσο αγαπούσε: «Περπατάμε χωρίς ο ένας να ψάχνει τον άλλον αλλά γνωρίζοντας ότι περπατάμε για να βρεθούμε». Η πόλη του Κουτσού είναι βέβαια το Παρίσι του 1950, η πόλη των δικών μου περιπλανήσεων είναι η Αθήνα του 2015.

Cortazar

Πολύ συχνά και ανάλογα πάντα βέβαια με την παρέα και τη διάθεση καταλήγω να κόβω βόλτες μεταξύ πλατείας Κολωνακίου και πλατείας Εξαρχείων. Όσο δε ο διαθέσιμος χρόνος αυξάνεται τόσο μεγαλώνουν οι ομόκεντροι κύκλοι ή τα πρωτότυπα ζιγκ ζαγκ μέχρι να ανακαλύψω κάτι ή να κουραστώ/ούμε. Κάθε φορά πάντως που περνάω από την πλατεία Κολωνακίου, και αυτό είναι συνήθως βράδυ σκέφτομαι πόσο με τραβάει ο σχεδιασμός της. Χαζεύω τον νερένιο τοίχο της και αναρωτιέμαι πώς είναι δυνατόν εκεί πριν να ήταν δημόσια ουρητήρια! Ανεβαίνω με δυσκολία, η αλήθεια είναι, αλλά και χαρά στο μικρό λαβυρινθώδες λοφάκι που σχηματίζεται από αραιά τοποθετημένους κυβόλιθους, συνειδητά αγνοώντας το γεγονός ότι είτε η κλίμακα αυτή δεν είναι για μένα είτε δεν ήταν για την πλατεία. Παρατηρώ ακόμα τις λεπτομέρειες στα εμφανή μπετό, το ωραίο στέγαστρο που έχει μπλεχτεί με τα δεντράκια, τα φώτα της που φέγγουν διακριτικά. Μόνο το γεφυράκι ξεφεύγει από την προσωπική μου ανάγνωση αλλά και γι’ αυτό μπορώ να δεχτώ ότι ίσως εξυπηρετεί έναν διαφορετικό σκοπό, μια μικρο-μεγάλη Αλίκη, ίσως.  Άλλωστε, δεν είναι ανάγκη να κατανοούμε τα πάντα σ’ ένα ποίημα. Γιατί για μένα ο σχεδιασμός της πλατείας αυτής διαβάζεται σαν ένα γρήγορο ποίημα πόλης.

Κατά βάθος όμως, η πλατεία αυτή μου αφήνει πάντα μια μελαγχολία. Και αυτό γιατί συμβαίνει συνήθως να είναι ολιγοσύχναστη, σαν έναν πολύ ωραίο κήπο ιδιωτικής βίλας που μόνο λίγοι μπορούν να την επισκεφτούν και αυτοί ένας ένας, άντε το πολύ δύο δύο. Σαν μια πλατεία ιδιωτική που έχει σχεδιαστεί για να ικανοποιεί απόλυτα την ανάγκη της ιδιωτικότητας. Σαν μια πλατεία που δεν θα μπορέσεις ποτέ να δεις έναν άστεγο και αν τον δεις μάλλον θα είναι είδηση. Σαν μια πλατεία που δεν θα μπορέσει κανείς να παρεκτραπεί ούτε στο ελάχιστο. Πράγματι, ένα περίεργο είδος πλατείας. Σκέφτομαι δε ακόμα ότι ειδικά τα βράδια είναι σαν να την κλειδώνει κάποιος μ’ ένα μεγάλο αόρατο κλειδί. Ποιος ή ποιοι άραγε;

Αλλά και πάλι, δύσκολα θα μπορούσε να σχεδιαστεί μια πιο πετυχημένη πλατεία για τη συγκεκριμένη γειτονιά, λαμβάνοντας υπόψη ακόμα και τις όποιες αντιρρήσεις είχαν τότε (2004) διατυπωθεί.

Και καταλήγω φυσικά να σκέφτομαι τις συνθήκες…

Μήπως τον αρχιτέκτονα οι συνθήκες αυτές που παράγουν τόσες κραυγαλέες αντιφάσεις τον ξεπερνούν; Μήπως ο ποιητής ξαφνικά ακούει το καλό του ποίημα να απαγγέλεται στον θαυμαστό κήπο των λίγων με σκοπό να ακουστεί από λίγους; Κάποια στιγμή πάντως, θα πρέπει να μιλήσουμε και γι’ αυτές τις συνθήκες συλλογικά. Μέχρι τότε όμως, τι κάνουμε; Ποιες αντιφάσεις πρέπει να χωνέψουμε και ποιες όχι; Ιδού η απορία!

 

Υπ. Θυμάμαι πάντως πώς ήταν και πριν την ανάπλαση. Ήταν λίγο σαν μια μικρή ζούγκλα στο κέντρο της Αθήνας, με περισσότερο χώμα η αλήθεια είναι απ’ όσο τώρα. Το πράσινο κατέκλυζε τον χώρο της άναρχα και όταν τη διέσχιζα θυμάμαι από την οδό Πατριάρχου Ιωακείμ για να πάω συνήθως στο Βρετανικό Συμβούλιο ένιωθα σαν να χωνόμουν σε έναν υπερμεγέθη θάμνο. Φωτογραφία πάντως της πλατείας δε βάζω. Μήπως και σας κεντρίσω το ενδιαφέρον να πάτε όσοι έχετε λίγο καιρό και να τη «διαβάσετε». Και για όσους δεν έχουν χρόνο για πραγματικές περιπλανήσεις προτείνω το Κουτσό. Μάλιστα διαβάζεται και αποσπασματικά, όπως άλλωστε και οι πόλεις μας.

Καλή  Άνοιξη να έχουμε

 

 

 

Πολίτης και Πόλη, ένας νέος διάλογος ξεκινάει…

Περπατώντας στους δρόμους της Θεσσαλονίκης συχνά πέφτει το μάτι σε μεγάλες αφίσες που παρουσιάζουν κάποια έκθεση, καλλιτεχνική εγκατάσταση, ομιλία. Κοιτάζεις λίγο πιο χαμηλά, εκεί στα ψιλά γράμματα, αναζητώντας το διοργανωτή αυτής της νέας σου ανακάλυψης και αναρωτιέσαι… αν δεν υπήρχαν κι αυτοί, τι θα ’κανα;

Τα τελευταία χρόνια συχνά πέφτουν οι προβολείς σε διάφορες νέες ομάδες εθελοντών. Ομάδες οι οποίες συγκροτούνται από άτομα που αποφασίζουν ν’ ανοίξουν έναν νέου τύπου διάλογο με την πόλη και καταφέρνουν να γεμίζουν δρόμους, κτίρια, πλατείες, στοές με τις πρωτότυπες ιδέες τους. Ο κόσμος έχει ήδη ξεκινήσει να συζητάει γι’ αυτές, να συμμετέχει, να ενημερώνεται και να τις αναγνωρίζει. Ιδιαίτερα θετικό αποτέλεσμα για κάτι το οποίο προορίζεται να γίνει αμισθί, δεν είναι;

Είναι ιδιαίτερα δύσκολο να γίνει μια λίστα με όλες τις ομάδες που δραστηριοποιούνται στην πόλη, πόσο μάλλον να αναλυθεί το έργο τους, αξίζει όμως να κοιτάμε πού και πού αναδρομικά για να κατανοούμε το ότι μέσω του εθελοντισμού είναι δυνατό πολλές φορές να επιτευχθούν τα όσα ζητάει η κοινωνία.

Η ομάδα «Η Θεσσαλονίκη Αλλιώς» σίγουρα αποτελεί το πιο γνωστό «αστικό πείραμα», όπως αυτοαποκαλείται. Η σύνδεσή της με ένα από τα παλαιότερα free press στην Ελλάδα, Parallaxi, και οι εντυπωσιακά συχνές δράσεις της με εκθέσεις, ομιλίες, διαγωνισμούς, συναυλίες, workshops, ξεναγήσεις, αρχιτεκτονικές εγκαταστάσεις και αστικές παρεμβάσεις την έχουν αναδείξει ως την πιο γνωστή ομάδα εθελοντικής αστικής και καλλιτεχνικής παρέμβασης στην πόλη, ιδιαίτερα του αστικού κέντρου, στο οποίο κατά κύριο λόγο δραστηριοποιείται. Πολλές από τις πρωτοβουλίες της στοχεύουν στο διάλογο μεταξύ των πολιτών, ένα διάλογο που αποβλέπει με τη σειρά του στην ανταλλαγή απόψεων σχετικά με το τι λείπει από την πόλη και το πώς αυτό μπορεί να επιτευχθεί. Πολλές από αυτές τις προτάσεις πραγματοποιούνται στη συνέχεια χάρη στις δράσεις της ομάδας, με εκθέσεις, αστικές παρεμβάσεις και δημοσιεύσεις. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ομάδας αυτής είναι η διάθεση να ασχοληθεί με την πόλη μέσω όλων των αξόνων δημιουργικότητας: χορό, αρχιτεκτονική, μουσική, ζωγραφική, θέατρο, design. Φαίνεται πως πειραματίζεται με όλα κι αυτό της χαρίζει μια σταθερή επιτυχία.

Μία χαρακτηριστική και από τις πιο ενδιαφέρουσες δράσεις του «H Θεσσαλονίκη Αλλιώς» ήταν το «West Side Story», μια δράση που πραγματοποιήθηκε στα δυτικά της πόλης τον περασμένο Ιούνιο και συγκέντρωσε μεγάλο κοινό, διαφόρων ηλικιών. Οργανώθηκε με έναν πολύ πετυχημένο τρόπο ώστε να κινηθεί ο κόσμος προς τις περιοχές δυτικά, να εξερευνήσει κτίρια και δρόμους που μένουν χρόνια στο σκοτάδι και να νιώσει μια μεγαλύτερη οικειότητα με αυτήν την κατά τ’ άλλα ξένη περιοχή.

Με επίκεντρο τον πολίτη και το τι εκείνος ζητάει από την πόλη του, δημιουργήθηκε και η ομάδα citiTEN, η οποία έκανε αισθητή την παρουσία της περίπου πριν από ένα χρόνο, υπό την καθοδήγηση του Imagine the city, με ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον για μεγάλους και μικρούς project.

Μια ομάδα από δέκα κορίτσια ξεκίνησαν έναν νέο διάλογο για τη διαμόρφωση της Θεσσαλονίκης όπως οι πολίτες την ονειρεύονται, μέσα από εκθέσεις, περιπάτους, εικαστικές παρεμβάσεις, ομιλίες, παιχνίδια σε πολλά σημεία-σταθμούς της πόλης, μέσα σε ένα χορταστικό δεκαήμερο του Ιούνη. Η ιδεά του Imagine the City θεωρείται από τις πιο ενδιαφέρουσες προσεγγίσεις της επικοινωνίας πολιτών σχεδιαστών και αποτελεί ένα σημαντικό μάθημα για κάθε άνθρωπο που η αίσθηση της πόλης του τον απασχολεί. Τέτοιου είδους πρωτοβουλίες επιβεβαιώνουν την ευθύνη που ο καθένας μας έχει απέναντι στην πόλη και παράλληλα βοηθούν στο να κατανοήσουμε πόσα πολλά μπορούν οι ιδέες, η ενέργεια και η συλλογικότητα να καταφέρουν, ιδιαίτερα όταν η αλλαγή γίνεται πλέον ανάγκη.

Ο εθελοντισμός τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει μια περισσότερο οικεία χροιά. Σίγουρα η δυσκολία ανεύρεσης εργασίας –ιδιαίτερα στον εκάστοτε πολυπόθητο τομέα του καθενός– μας κάνει να είμαστε πιο ανοιχτοί σε προτάσεις και επαγρυπνούμε για καθετί που μπορεί να συμβαίνει γύρω μας. Ξαφνικά για πρώτη φορά το άτομο αναζητάει τρόπους να διοχετεύσει την ενέργεια, το μεράκι του, τις γνώσεις του και παράλληλα να εκμεταλλευτεί τον πολύτιμο χρόνο του με κάτι δημιουργικό, έξω από τα αυστηρά όρια του σπιτιού του. Οι ανοιχτές εκθέσεις, οι συζητήσεις, τα workshops, οι εικαστικές παρεμβάσεις στο δημόσιο χώρο, σε συνδυασμό με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και γενικότερα το διαδίκτυο ως μέσο πληροφόρησης δίνουν τη δυνατότητα στο άτομο να γίνει επιτέλους Πολίτης. Ένας πολίτης που αν ενδιαφέρεται, θα ενημερωθεί, θα συμμετάσχει, θα δημιουργήσει, θα επικοινωνήσει, θα ζητήσει, και με λίγη τύχη (γιατί και αυτή πάντα βοηθάει!) θα ανταμειφθεί από την ίδια του την πόλη, που θα αρχίσει να αλλάζει…

 

 

%d bloggers like this: