Archive | Θεσσαλονίκη RSS for this section

Τέχνη στο Δημόσιο Χώρο. Έρχεται το τέλος;

Φεγγαράκι Νέας ΠαραλίαςΕντός ωρών η είδηση διαδόθηκε:

«Άγνωστοι βανδάλισαν το φεγγαράκι της παραλίας.»

Την επόμενη μέρα, περπατώντας στη Νέα παραλία της Θεσσαλονίκης, πέρασα από την αποβάθρα, το άκρο της οποίας στόλιζε το μεταλλικό φεγγάρι-άγαλμα… και τίποτα. Δεν υπήρχε τίποτα.

Που είναι το φεγγάρι;

Μέρες αργότερα παρέστην στη ρυμούλκηση του φεγγαριού από τον βυθό του Θερμαϊκού. Δύτες της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης βούτηξαν στα νερά, εντόπισαν το βυθισμένο φεγγάρι και με τη βοήθεια ιμάντων και γερανού ανέσυραν το «φεγγαράκι στην ακτή» – όπως είναι και ο τίτλος του γλυπτού. Στη συνέχεια το γλυπτό μεταφέρθηκε σε χώρο του Δήμου Θεσσαλονίκης για να επισκευαστεί.

"Φεγγαράκι στην Ακτή"_1

"Φεγγαράκι στην Ακτή"_2

Τέτοιου είδους βανδαλιστικές κινήσεις προσωπικά μου φαίνονται ιδιαίτερα ανησυχητικές. Όταν βέβαια έχει συνηθίσει πια το μάτι (και ίσως και το πνεύμα) στο παγκάκι που μέρες μετά την τοποθέτησή του γεμίζει συνθήματα και «Μαρία με το Fiat, σε θέλω», γιατί να μας σοκάρει η καταστροφή ενός γλυπτού;

Όλο και λιγότερα είναι τα σημεία των ελληνικών πόλεων που στολίζονται με αντικείμενα δημόσιας τέχνης. Από τη μαζική δημιουργία τέχνης για το δημόσιο χώρο των αρχαίων Ελλήνων και τα μνημεία της Αναγέννησης, περάσαμε στο σήμερα και στα λιγοστά μεμονωμένα έργα τέχνης που καταφέρνουν να επιβιώνουν σε έναν κόσμο αντίδρασης και έλλειψης σεβασμού. Η συνομιλία στην οποία στοχεύει κάθε μορφή τέχνης, δυστυχώς δεν φαίνεται να γίνεται αντιληπτή στα μάτια του απαίδευτου έλληνα θεατή. Έτσι καταλήγουμε στο εξής:

Έχουμε όλο και λιγότερα δείγματα δημόσιας τέχνης στην πόλη μας και παράλληλα αυτά τα λίγα που έχουμε γίνονται έρμαια της εκάστοτε διάθεσης των εκάστοτε επιτηδείων.

Σχετικά με τους «άγνωστους» βανδάλους ακούστηκαν πολλά. Μεταξύ άλλων έγινε σύνδεση αυτού του συμβάντος με την ομιλία του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, που πραγματοποιήθηκε μία μέρα πριν, στο Βελλίδειο Συνεδριακό Κέντρο, και τις δηλώσεις του περί προσφυγικού: «Κινδυνεύει η Πατρίδα μας», «αν δεν προσέξουμε, αν ανακατέψουμε τη Θεσσαλονίκη με άλλους λαούς και άλλα θρησκεύματα θα είναι έγκλημα». Ως αποτέλεσμα αυτού και ενός γενικότερου κινήματος «Η Ελλάς Πεθαίνει: Ξυπνήστε Έλληνες!!!» (όπως προστάζει το σχετικό φυλλάδιο που μοιράστηκε στα Διαβατά) το Φεγγάρι αποκόπηκε απ’ τη βάση του και βυθίστηκε στο νερό καθώς παρέπεμπε σε μουσουλμανικό έμβλημα…

Βασική πρόταση του αντιδημάρχου Τεχνικών Έργων, Θανάση Παππά, όπως και του ενός εκ των δύο αρχιτεκτόνων της Νέας Παραλίας, Πρόδρομου Νικηφορίδη, είναι η αύξηση της φύλαξης για να μην επαναληφθούν τέτοια δυσάρεστα φαινόμενα.

Δυστυχώς απ’ ό,τι φαίνεται το μέτρο προστασίας με το όνομα «παιδεία» είναι δύσκολο να το καταφέρει κανείς…

Φωτογραφίες και Πληροφορίες συνδέονται με τις πηγές τους. 

Advertisements

Θεσσαλονίκη, η προσφυγομάνα

Η Θεσσαλονίκη ήταν πάντα πολύ στενά συνδεδεμένη με τον όρο της «προσφυγιάς». Ιδιαίτερα μετά την Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών το 1923 και ενώ ακόμα γινόντουσαν προσπάθειες αποκατάστασης των πληγέντων από την καταστροφική πυρκαγιά του 1917, η Θεσσαλονίκη και η Μακεδονία εν γένει, αποτέλεσε πόλο έλξης πολλών προσφύγων -στην Θεσσαλονίκη μόνο υπολογίζεται η άφιξη 90.000 με 120.000 προσφύγων τα χρόνια εκείνα. Ο λόγος για τον οποίο την περίοδο εκείνη πολλοί επέλεγαν πόλεις και χωριά της Μακεδονίας για να αναζητήσουν την νέα τους πατρίδα ήταν καθώς οι περιοχές αυτές μετά από απώλειες πολέμων και μετακινήσεις πληθυσμών παρουσίαζαν άφθονο διαθέσιμο έδαφος και χαμηλή πληθυσμιακή πυκνότητα.

Πληθυσμός Ελληνικών Πόλεων πριν και μετά την Ανταλλαγή Πληθυσμών

Όπως και σε όλες τις ελληνικές πόλεις που δεχτήκανε πρόσφυγες την περίοδο εκείνη, έτσι και στη Θεσσαλονίκη στήθηκαν αρχικά καταυλισμοί σε άμεσα διαθέσιμους χώρους, στρατόπεδα και αγροτική γη, ενώ στην συνέχεια δημιουργήθηκαν περιοχές με παραπήγματα και παραγκουπόλεις. Οι περισσότεροι εξ αυτών των προσφυγικών οικισμών δημιουργήθηκαν σε  σχετικά απομονωμένα σημεία της πόλης προκειμένου να μην διαταραχθεί η «κανονικότητα» του υφιστάμενου πολεοδομικού ιστού καθώς και για «εξασφαλιστεί ένα ομοιογενές κοινωνικό περιβάλλον στους ίδιους τους αστικούς προσφυγικούς οικισμούς».

Ελάχιστοι ήταν οι εύποροι πρόσφυγες που έφτασαν στην πόλη και δεν είχαν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της αναζήτησης στέγης. Για όλους τους υπολοίπους τα προβλήματα ήταν πολλά. Η αστική αποκατάσταση ήταν μια διαδικασία πολύ αργή και έτσι για χρόνια οι πρόσφυγες είχαν να αντιμετωπίσουν πέρα από την φτώχεια και την πείνα, την έλλειψη υδρευτικού και αποχετευτικού συστήματος, ασθένειες, καθώς και πολλά κοινωνικής φύσεως προβλήματα όπως τον φόβο, την καχυποψία και τις προκαταλήψεις των ντόπιων.

Προσφυγικός Οικισμός Αγίας Φωτεινής, Θεσσαλονίκη

τουμπα

Κατασκευή Οικίας στο συνοικισμό Τούμπας στα μέσα της δεκαετίας του 1920

Η Καλαμαριά, ο δεύτερος σε πληθυσμό σήμερα Δήμος της Θεσσαλονίκης, ήταν μέχρι το 1920 ακατοίκητη και αποτέλεσε μετά την ανταλλαγή πληθυσμών τον πολυπληθέστερο προσφυγικό οικισμό .Το 1926 ξεκίνησε η διανομή οικοπέδων και η κατασκευή κατοικιών με τη βοήθεια της Επιτροπής Αποκατάστασης Προσφύγων και της Κοινωνικής Πρόνοιας. Στους περισσότερους οικισμούς δόθηκαν ονόματα από τις πατρίδες τους (Νέα Κρήνη, Αρετσού, Κατιρλί), καθώς όπως διατύπωναν οι αρχαίοι «πόλη δεν είναι τα τείχη και τα κτίρια αλλά οι ψυχές και το φρόνημα των ανθρώπων που την αποτελούν».

Screenshot 2015-12-01 19.43

Ο πρώτος συνοικισμός στην Καλαμαριά

Ιδιαίτερα σημαντικός ήταν και ο προσφυγικός οικισμός που δημιουργήθηκε στην Άνω Πόλη της Θεσσαλονίκης. Πολλοί πρόσφυγες κατάφεραν να μείνουν σε υφιστάμενες κατοικίες που είχαν αφήσει πίσω τους οι Τούρκοι με την ανταλλαγή πληθυσμών.  Πολλά ήταν και τα σπίτια που χτίστηκαν κολλητά στα τείχη της πόλης. Τα προσφυγικά αυτά κτίσματα, τα επονομαζόμενα «καστρόπληκτα» στέκουν σήμερα ετοιμόρροπα και η κατεδάφισή τους προκειμένου να αναδειχθούν τα Βυζαντινά τείχη, αποτελεί ένα ιδιαίτερα φλέγον ζήτημα της πόλης.

anopoli02

Η Θεσσαλονίκη κατάφερε με την πάροδο των χρόνων και με πολλές δυσκολίες να υποδεχτεί και να εντάξει χιλιάδες πρόσφυγες, ή πιο ορθά άτομα προσφυγικής καταγωγής, στην πόλη και τη ζωή της. Το θέμα των προσφύγων όμως παραμένει και σήμερα εξαιρετικά επίκαιρο. Κύματα προσφύγων φτάνουν κάθε μέρα στην πόλη. Για ακόμη μια φορά, η Θεσσαλονίκη καλείται να αντεπεξέλθει και να αποδείξει πόσο ανοιχτή και ανθρώπινη πόλη είναι. Θα τα καταφέρει;

Φωτογραφίες και Πληροφορίες συνδέονται με τις πηγές τους. 

Πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία σχετικά με την Θεσσαλονίκη μετά την ανταλλαγή πληθυσμών μπορείτε να παρακολουθήσετε στο παρακάτω βίντεο από το αρχείο της ΕΡΤ : http://goo.gl/rjk9t5

 

Θεσσαλονίκη goes viral!

Blogtrotters 2015 Images

Τα μέσα μαζικής επικοινωνίας άρχισαν να γεμίζουν με φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης. Δρομάκια στην Άθωνος, πιατέλες με κάθε λογής γεύσεις και αρώματα, μαζικές φωτογραφίσεις στην προβλήτα του λιμανιού, στα Λαδάδικα και στη νέα παραλία… Οι blogtrotters είχαν καταφθάσει!

Ποιοι είναι όμως όλοι αυτοί; Οι blogtrotters, blend των λέξεων blog και globe-trotter (ο πολυταξιδεμένος), είναι μια διοργάνωση της ανώνυμης, μη κερδοσκοπικής, εταιρείας Marketing Greece, που έχουν ως στόχο, όπως υποδηλώνει και το όνομα, να αναδειχθεί η χώρα μας σε έναν από τους πιο σημαντικούς και ελκυστικούς τουριστικούς προορισμούς.

Φέτος οι προβολείς πέφτουν στη Θεσσαλονίκη. Σαράντα ταξιδιωτικοί bloggers από 12 χώρες έφτασαν λοιπόν στην πόλη μας, προκειμένου να δημιουργήσουν ένα ψηφιακό λεύκωμα με όσα είδαν, άκουσαν, δοκίμασαν στην πόλη με τη “Μεγάλη Καρδιά”, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει το μότο της πρωτοβουλίας αυτής.

Thessaloniki_campaign_1

Οι bloggers, που κατά μεγάλη πλειοψηφία επισκέφθηκαν τη Θεσσαλονίκη για πρώτη φορά, μετέδιδαν live τις εμπειρίες τους στο ##BlogtrottersGR και στη συνέχεια θα μετέφεραν τη συνολική εικόνα των όσων έζησαν στα δικά τους blogs. Πολλές οι φωτογραφίες που ανέβηκαν στο Instagram, πολλά θαυμαστικά στα διάφορα tweets των επισκεπτών, πολλά άρθρα ήδη ολοκληρώθηκαν και δημοσιεύθηκαν σε χώρες όλου του κόσμου. Η απήχηση αυτού του start up έγινε πολύ γρήγορα αντιληπτή, καθώς περισσότερα από 7,5 εκατομμύρια impressions μετρήθηκαν ήδη τη δεύτερη μέρα της παραμονής των bloggers στην πόλη. Η θετική ενέργεια των ανθρώπων αυτών έγινε σίγουρα viral, φτάνει να δούμε τώρα τι άλλα οφέλη μπορεί να προσφέρει η πρωτοβουλία αυτή στην πόλη…

 
Υ.Γ. : Συγγνώμη για την ίσως υπερβολική χρήση αγγλικών λέξεων. Η γλώσσα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης το απαιτεί…

Τα νέα… διατηρητέα της Θεσσαλονίκης

Διατηρητέα οικοδομή, είναι δυνατόν να μην ξεχωρίζει μέσα κι έξω; θυμάμαι να λέω με περίσσια περηφάνια σε όποιον επισκεπτόταν το σπίτι όπου έχω την τύχη να μένω τα τελευταία χρόνια… Πριν από λίγες μέρες μια θυροκολλημένη ανακοίνωση στην είσοδο της πολυκατοικίας με έπιασε ελαφρώς εξαπίνης.

«Χαρακτηρισμός μεμονωμένων κτιρίων εντός του “Ιστορικού Τόπου” ως διατηρητέων μνημείων»

Τα νέα διατηρητέα της πόλης

Τα νέα διατηρητέα της πόλης

 

Η οικοδομή μου, λοιπόν, μαζί με άλλες περίπου 200 μεμονωμένες οικοδομές και σύνολα κτιρίων-καταστημάτων πρόκειται πολύ σύντομα να χαρακτηρισθούν διατηρητέα. Εξαιρετική πρωτοβουλία, ιδιαίτερα αν λάβει κανείς υπόψη του και την περίοδο που βρισκόμαστε, να δοθεί αυτή η σημασία, η πρέπουσα και καθυστερημένη κακά τα ψέμματα σημασία, σε ορισμένα αξιόλογα κτίρια της πόλης.

Στην επίσημη σελίδα του Δήμου μπορούν ιδιοκτήτες αλλά και λοιποί ενδιαφερόμενοι να ενημερωθούν για τους λόγους για τους οποίους το κάθε κτίριο θεωρείται ικανό να φέρει τον τίτλο του διατηρητέου.

Τα προτεινόμενα κτίρια χτίστηκαν μετά την πυρκαγιά του 1917, μια ημερομηνία ορόσημο για την ιστορία της πόλης. Τα περισσότερα παραδείγματα φέρουν εκλεκτικιστικά στοιχεία, αλλά και χαρακτηριστικά άλλων μεταγενέστερων ρυθμών της σύγχρονης ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής, όπως η Art Deco και η μοντέρνα αρχιτεκτονική. Τρούλοι, στοές, καμπυλωμένοι εξώστες, καθαρές γεωμετρίες και συμμετρίες, φουρούσια, μεταλλικά κιγκλιδώματα, έρκερ, οριζοντιότητες, κατακορυφότητες, προεξέχοντα γείσα, εξωστόθυρες, γλυπτικοί διάκοσμοι… Η πόλη ξαφνικά άρχισε να γεμίζει με ζωντανά παραδείγματα όλης της ιστορίας της αρχιτεκτονικής που σπουδάσαμε.

Π. Μελά 21 (προσωπικό αρχείο)

Π. Μελά 21 (προσωπικό αρχείο)

Λ.Νίκης 15

Λ. Νίκης 15 (προσωπικό αρχείο)

Τσιμισκή 59 (προσωπικό αρχείο)

Τσιμισκή 59 (προσωπικό αρχείο)

Αλ. Σβώλου 11 (προσωπικό αρχείο)

Αλ. Σβώλου 11 (προσωπικό αρχείο)

Ζεύξιδος 7 & Παύλου Μελά (προσωπικό αρχείο)

Ζεύξιδος 7 & Παύλου Μελά (προσωπικό αρχείο)

Πρακτικά όμως ο χαρακτηρισμός του διατηρητέου τι σημαίνει; Πώς θα υλοποιηθεί αυτή η πολυπόθητη «προστασία» τους; Μέσω ειδικών όρων και περιορισμών δόμησης θα υλοποιηθούν επεμβάσεις για την αποκατάσταση τυχών στοιχείων που αλλοιώθηκαν με την πάροδο του χρόνου, θα απομακρυνθούν στοιχεία που θίγουν τον χαρακτήρα των όψεων των κτιρίων, θα αναδειχθούν όσα στοιχεία αποκαλύπτουν την κατασκευαστική λογική της εκάστοτε εποχής, και όλες οι εσωτερικές τροποποιήσεις θα πρέπει να πραγματοποιηθούν με μεθόδους και υλικά που να καθιστούν τις αλλαγές αναστρέψιμες.

Καρόλου Ντηλ 19 (προσωπικό αρχείο)

Καρόλου Ντηλ 19 (προσωπικό αρχείο)

Αλ.Σβώλου 9 (προσωπικό αρχείο)

Αλ.Σβώλου 9 (προσωπικό αρχείο)

Τσιμισκή 79 (προσωπικό αρχείο)

Τσιμισκή 79 (προσωπικό αρχείο)

Παύλου Μελά 46 (προσωπικό αρχείο)

Π. Μελά 46 (προσωπικό αρχείο)

Πολλά από τα προτεινόμενα προς χαρακτηρισμό κτίρια της λίστας είχαν επισημανθεί ως αξιόλογα από την ΕΠΑ (Επιχείρηση Πολεοδομικής Ανασυγκρότησης) το 1983, αλλά δυστυχώς καμία ενέργεια προστασίας τους δεν πραγματοποιήθηκε. Μένει τώρα να δούμε τη διάθεση των ιδιοκτητών να συμμετάσχουν σε αυτή την πρωτοβουλία, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι κατεδαφίσεις αξιόλογων κτιρίων εξαιτίας της όχι μόνο ατομικής αλλά και κοινωνικής αδιαφορίας μας.

Π. Μελά 22 (προσωπικό αρχείο)

Π. Μελά 22 (προσωπικό αρχείο)

Τσιμισκή 81 (προσωπικό αρχείο)

Τσιμισκή 81 (προσωπικό αρχείο)

Π.Π.Γερμανού 26

Π.Π.Γερμανού 26 (προσωπικό αρχείο)

Κούσκουρα 7 (προσωπικό αρχείο)

Κούσκουρα 7 (προσωπικό αρχείο)

Αλ. Σβώλου 15 (προσωπικό αρχείο)

Αλ. Σβώλου 15 (προσωπικό αρχείο)

Λ. Νίκης 35 (προσωπικό αρχείο)

Λ. Νίκης 35 (προσωπικό αρχείο)

Π. Π. Γερμανού 37 (προσωπικό αρχείο)

Π. Π. Γερμανού 37 (προσωπικό αρχείο)

Τσιμισκή 83 (προσωπικό αρχείο)

Τσιμισκή 83 (προσωπικό αρχείο)

%d bloggers like this: