Archive | Αθήνα RSS for this section

Ένα μικρό έργο για τον δήμαρχο, ένα μεγάλο έργο για την πόλη β΄

Χρεμωνίδου

Η Χρεμωνίδου

Έχω άλλη μια ιδέα πάνω στον ίδιο τίτλο, μόνο που αυτή τη φορά θέλω να πω και κάτι για τον τίτλο. Γιατί αυτά τα έργα δεν είναι μόνο value for money, είναι έργα που μπορούν να σηματοδοτήσουν μια νέα εποχή ή να κλείσουν στο χρονοντούλαπο μια περασμένη. Το λέω αυτό γιατί όταν είχα πρωτοσυναντήσει το πρόβλημα που θα σας παρουσιάσω, σε μια περίοδο ευημερίας και όχι σε αυτή τη σημερινή μιζέριας της κρίσης, μου φαινόταν αδύνατον να βρει τη λύση του! Και να που τώρα είμαστε σε μια εποχή που έχω την αισιοδοξία να μιλήσω γι’ αυτό.

Η Χρεμωνίδου είναι πλέον ένας σημαντικός εμπορικός δρόμος του Παγκρατίου. Όμως αρχικά ήταν ένας μικρός δρόμος στα όρια της περιοχής, που έμελλε να γίνει σημαντικός γιατί βρίσκεται στο ίχνος ενός παλιού ρέματος, και αυτό σημαίνει πως πέρα από τα νερά της βροχής συλλέγει και όλη την κίνηση του Βύρωνα με κατεύθυνση προς το κέντρο. Για παρατηρήστε πώς συγκεντρώνονται όλοι οι δρόμοι της Ανάληψης πάνω του – εδώ στον παλιό αυτό χάρτη η Χρεμωνίδου βρίσκεται κάτω από το Τ του Παγκρατίου.

xartis30

Έτσι, με την ανάδειξη της σημασίας της οδού, πάρθηκε η απόφαση να αποκτήσει στοά, για να αυξηθεί το πλάτος του τυπικού μικρού δρόμου που είχε (9-10μ). Όμως στη γωνία Χρεμωνίδου και Φιλολάου κάτι συνέβαινε με το γωνιακό κτίριο, και ποτέ δεν γκρεμίστηκε για να χτιστεί μια καινούργια πολυκατοικία με στοά… Αν έλεγες κάτι γι’ αυτό πριν από το ’10 μάλλον θα άκουγες πως τα πράγματα αυτορρυθμίζονται και πως το πρόβλημα θα λυθεί από μόνο του…  Μάλλον αυτό που γινόταν είναι ότι οι όροφοι σε μια τέτοια διασταύρωση δεν θα μπορούσαν να πουληθούν εύκολα ούτε ως κατοικίες ούτε ως γραφεία, τα λεφτά ήταν στο ισόγειο, σε ένα μαγαζί με μεγαλύτερη βιτρίνα και περισσότερα τετραγωνικά.

Στη διασταύρωση λοιπόν Χρεμωνίδου και Φιλολάου συνωστίζονται όσοι κοιτάνε τη βιτρίνα, τα πράσινα κολονάκια, η πινακίδα και το φανάρι, τα νερά της βροχής από το ρέμα που ανθίσταται και πλημμυρίζει τη ράμπα του πεζοδρομίου όταν βρέχει, τα αυτοκίνητα που στρίβουν, τα κόκκινα κολονάκια του ΟΑΣΑ και τα παρκαρισμένα αυτοκίνητα… έτσι μένουν 40 εκ. πεζοδρόμιο για τους πεζούς που περνούν!

Μήπως ήρθε η ώρα να αυτορρυθμιστούμε, μήπως ήρθε η ώρα να διώξουμε το ένα παρκαρισμένο και να αποκτήσουμε ένα αξιοπρεπές πεζοδρόμιο απ’ όπου θα μπορούν να περάσουν δύο άνθρωποι; Δεν αξίζει κάθε κέντρο γειτονιάς το δικό του μικρό-μεγάλο έργο;

 

 

 

Mια ψευδαίσθηση που με κάνει να ονειρεύομαι

Ο Κηφισός είναι ο κύριος ποταμός του αθηναϊκού πεδίου της Αττικής. Σε αυτόν εκβάλλουν όλοι οι άλλοι ποταμοί του λεκανοπεδίου, ο Ιλισός, ο Ηριδανός, ο Κυκλοβόρος και ο Σκίρος. Ξεκινούσε βόρεια, από τους πρόποδες της Πάρνηθας, με την κύρια πηγή του να βρίσκεται στο Μπογιάτι (σημερινή Άνοιξη), και άλλες δύο στο Φασίδερι (σημερινή Εκάλη) και τις λεγόμενες Τρινεμείς του Στράβωνος, περιοχή Αχαρνών. Μία από τις πηγές του ήταν και το γνωστό Κεφαλάρι της σημερινής Κηφισιάς. Περνούσε από τις θέσεις Χελιδονού και Κτυπητό, έφτανε στις σημερινές Τρεις Γέφυρες, τα Σεπόλια, την Κολοκυνθού και, διά μέσου του Μοσχάτου, κατέληγε στο Φάληρο. Κατά μήκος του και σε πλάτος που έφτανε μέχρι το Αιγάλεω και τον Υμηττό, σχηματιζόταν μια εύφορη κοιλάδα, γνωστή ως Ελαιώνας των Αθηνών, περίφημη ήδη από την αρχαιότητα. Η παραγωγή λαδιού ήταν μεγάλη και περιζήτητη όχι μόνο «σε όλο το Λεβάντε» αλλά και στην Ευρώπη.

1689

1689 – Τοπογραφικό της Ακρόπολης και σχηματική απεικόνιση της Αθήνας και του Πειραιά, με “ανάποδο” προσανατολισμό: ο βορράς είναι κάτω. Την πόλη περιβάλλουν οι ποταμοί Ιλισός και Κηφισός. Οξυγραφία από το έργο του George Wheler Voyage de Dalmatie, de Grece, et du Levant, 2vol., Amsterdam 1689, άγγλου που περιηγήθηκε μαζί με τον J. Spon την Ελλάδα.

Ο Ελαιώνας, μαζί με τα Μεσόγεια, ήταν οι παραγωγικές περιοχές της Αττικής μέχρι και τα μέσα του 20ού αι. Στα τελευταία χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας της χώρας, οι διηγήσεις των περιηγητών περιγράφουν ένα ειδυλλιακό τοπίο. Ο John Hobhouse, κάνοντας Ένα ταξίδι στην Αλβανία και άλλες επαρχίες της Τουρκίας στην Ευρώπη … έως την Κωνσταντινούπολη, μαζί με τον Λόρδο Βύρωνα, το 1809, γράφει: «οι σύγχρονοι Αθηναίοι […] μετρούν σχεδόν χίλιους κήπους στην περιφέρεια της μικρής τους περιοχής […] οι περισσότεροι από αυτούς βρίσκονται στη μακριά σειρά ελαιόδεντρων που αποτελούν το δυτικό όριο της πεδιάδας της Αθήνας».

Η εκμετάλλευση των νερών του Κηφισού έδωσε τη δυνατότητα σε όλες τις περιοχές του Ελαιώνα, εκτός από ελιά και αμπέλια, να αναπτύξουν και άλλες καλλιέργειες. Την εποχή της τουρκοκρατίας, η διαχείριση των υδάτων του κατά τη διάρκεια του έτους, ευνόησε τη δημιουργία των κήπων της Κολοκυνθούς και των Σεπολίων.

1837

Το 1837, στον χάρτη του J.A. Sommer, μηχανικού γεωγράφου της βαυαρικής αυλής, βλέπουμε καθαρά την έκταση που καταλαμβάνει ο Ελαιώνας, τα έλη των εκβολών Κηφισού και Ιλισσού, τα ερείπια του Σταδίου, και οι εξοχικές τοποθεσίες των Αμπελοκήπων, του Κολωνού, των Πατησίων. Έχει ήδη ξεκινήσει η διάνοιξη της Αθηνάς και της Ερμού, και η οικοδόμηση των Ανακτόρων.

Στη γνωστή απεικόνιση της Αθήνας «Panorama von Athen» του Ferdinand Stademann, το 1841, στο βάθος κυριαρχεί ο Ελαιώνας.

1841

Η ανοικοδόμηση της νέας πρωτεύουσας, δεν αλλοίωσε το χαρακτήρα των περιοχών «εκτός των τειχών»: παρέμειναν αγροτικές, όπως μπορούμε να δούμε σ’ αυτήν τη φωτογραφία από το 1858 της περιοχής της σημερινής Ομόνοιας, από την έκθεση «Μεταμορφώσεις των Αθηνών. Φωτογραφικό Οδοιπορικό 1839-1950» που έγινε πρόσφατα στο Μουσείο Ηρακλειδών. Στο βάθος διακρίνεται καθαρά ο Ελαιώνας.

1858

Κατοικώ σε αυτήν την περιοχή, του Ελαιώνα, τα περισσότερα χρόνια μου. Τώρα τελευταία όμως βλέπω σε κάθε ελιά που συναντώ στον δρόμο, ή ακόμη και σε αυτές που πολλοί πλέον φυτεύουμε στα υποκατάστατα κήπων που φτιάχνουμε στα μπαλκόνια μας, κομμάτια από τη συνέχεια της ιστορίας. Κι ας είναι και μια ψευδαίσθηση, μου φτάνει που μπορώ να ονειρεύομαι και να φαντάζομαι ότι κάποτε εδώ υπήρχε ένα κατάφυτο λεκανοπέδιο, με κήπους που ήταν, όπως γράφει ο Ed. Dodwell: «γεμάτοι από μεγάλες πορτοκαλιές και λεμονιές και ρόδια, αμύγδαλα, σύκα και διάφορα φρούτα, τα οποία από το άφθονο νερό και το εύφορο έδαφος γίνονται μεγάλα και τέλεια».

1905

1905 Η Γέφυρα της Κολοκυνθούς, από εκεί περνούσε ο Κυκλοβόρος για να εκβάλλει στον Κηφισό. Σήμερα είναι η πλατεία Μεταξουργείου

Στην εποχή που ζούμε, δεν μπορώ παρά να ονειρεύομαι την υλοποίηση των ψευδαισθήσεων.

Τα αδιέξοδα της Αθήνας

Σας αρέσουν τα αδιέξοδα δρομάκια της Αθήνας; Η αλήθεια είναι ότι δεν περιμένω να σας αρέσουν. Ειδικά αν προτιμάτε κι εσείς το αυτοκίνητό σας από τα ΜΜΜ ή άλλους τρόπους μεταφοράς, μάλλον δεν θα σας αρέσει καθόλου η ιδέα να μένετε σε αδιέξοδο − μια καθημερινή αγωνία αυτό το παρκάρισμα και ξεπαρκάρισμα.

Τα αδιέξοδα της Αθήνας δημιουργήθηκαν κυρίως για να αυξήσουν τον οικοδομήσιμο όγκο μεγάλων τετραγώνων. Ένα αδιέξοδο μέσα σ’ ένα μεγάλο οικοδομικό τετράγωνο αυτόματα σημαίνει μεγαλύτερο μήκος όψεων. Τα αδιέξοδα όμως είχαν μπει στο μάτι μιας κριτικής που τα συσχέτιζε με την εγκληματικότητα και την ανασφάλεια. Μια κριτική που έλεγε πως οι δρόμοι με χαμηλή ροϊκότητα είναι δρόμοι προβληματικοί…

Μερικές φορές σκέφτομαι ότι το καινούριο φαντασιακό φτιάχνεται με τα ερείπια του φαντασιακού που καταρρέει ή τουλάχιστον όσο προσπαθώ να ονειρευτώ μια καλύτερη Αθήνα αυτή είναι φτιαγμένη από επαναχρησιμοποιημένα σκουπίδια της.

Λίγο που έχουν λιγοστέψει τα αυτοκίνητα, λίγο το φαντασιακό που αλλάζει, η Αθήνα έχει αρχίσει ν’ αποκτά κάποια καταπληκτικά αδιέξοδα. Μου θυμίζουν λίγο τις παλιές αθηναϊκές αυλές. Πεζοδρομημένα αδιέξοδα, προσεγμένα, με πράσινο, παρατημένα παιχνίδια, καρέκλες, ψησταριές, με τα σπίτια πιο ανοιχτά έτσι που να ακούς το ράδιο ή τον ήχο των πιάτων· δεν νομίζω ότι νιώθω φόβο σ’ αυτά, μόνο μια αίσθηση ότι εισβάλλω σ’ έναν ιδιωτικό κόσμο.

Ρίξτε μια ματιά

Ελαιώνας      Αριστοτέλους      Πατησίων      Αχαρνών      Φυλής

Adieksoda

 

Ένα μικρό έργο για τον Δήμαρχο, ένα μεγάλο έργο για την Πόλη

Ο Υμηττός Σήμερα θα ήθελα να ξεκινήσω με το πρώτο από μια σειρά κειμένων που θα αναφέρονται σε μικρές αλλαγές-έργα, τα οποία όμως θα επιφέρουν μεγάλες αλλαγές στην καθημερινή ζωή της πόλης. Βέβαια, αυτές οι προτάσεις δεν προκύπτουν ως εκλάμψεις, αλλά μέσα από μια σταθερή και συνεχή παρατήρηση και ερμηνεία της σύγχρονης πόλης. Η ιδέα […]

%d bloggers like this: