Archive | Άλκηστη Ελένη Βικτωράτου RSS for this section

Το περίπτερο «παίζει» κλαρίνο

Η νοσταλγία της επαρχίας στην Αθήνα. Δεν μπορεί να βρίσκεται κάπου αλλού το περίπτερο αυτό, παρά στην οδό Αθηνάς, λίγα μόλις μέτρα απ’την πλατεία Ομονοίας. Ένα φθινοπωρινό απόγευμα του 2015.

 

 

Απεργίες Ενοικιαστών στη Βαρκελώνη του Μεσοπολέμου

Έχετε δει την ιταλική σπονδυλωτή κωμωδία «Χθες, σήμερα, αύριο» (Ieri, oggi, domani) του Vittorio de Sica, με τη Sophia Loren και τον Marcello Mastroianni; Αν όχι, τη συστήνω ανεπιφύλακτα για διάφορους λόγους. Ένας βασικός λόγος είναι και το σενάριο του πρώτου μέρους και ειδικά οι πρώτες σκηνές. Η όμορφη Αντελίνα, σε μια φτωχογειτονιά του ιταλικού Νότου –ίσως της Νάπολης– διώκεται λόγω της  αδυναμίας της να πληρώσει τις δόσεις για την επίπλωση που αγόρασε για το σπίτι της. Στις πρώτες σκηνές, βλέπουμε εικόνες από τις εργατικές συνοικίες της πόλης και πλήθος κατοίκων να μαζεύεται γύρω από την πόρτα της Αντελίνας, καθώς έχει μόλις καταφτάσει ο δικαστικός επιμελητής για να επιδώσει το εξώδικο στον άντρα της, μιας και η ίδια η Αντελίνα –κατά τ’ άλλα μικροπωλήτρια λαθραίων τσιγάρων– τεχνιέντως απουσιάζει για να μην την τσακώσουν. Μπαίνοντας στο σπίτι, η κάμερα κάνει το γύρο του δωματίου και μας μεταφέρει σ’ έναν άλλον κόσμο, σ’ αυτόν της εργατικής κατοικίας, όπου η αθλιότητα και ο συνωστισμός ήταν (και εξακολουθούν να είναι) βασικά χαρακτηριστικά. Λίγο αργότερα, με το που φεύγει ο κλητήρας, βλέπουμε να ξεπηδούν από διάφορες μεριές, γειτόνοι και φίλοι που κουβαλούν πίσω τα έπιπλα που πριν είχαν απομακρύνει για να μην τους τα κατάσχουν. Ένας ολόκληρος μηχανισμός αυτόματων κοινωνικών αντανακλαστικών, που συγκρίνοντάς τον με τους αντίστοιχους σημερινούς δικούς μας, μοιάζει πλέον να έχει χάσει κάτι από την παλιά του λάμψη.

tumblr_nlgztcfmwz1rfd7lko1_5002013-10-15-ieri-oggi-domani-selling-cigarettes-jpgvlcsnap-2012-03-22-10h46m54s197

Από την άλλη, τα πράγματα δεν είναι τόσο κωμικά. Εκτός κι αν θεωρήσουμε την κωμωδία ως ένα ζεστό σκέπασμα έτσι ώστε η ατελείωτη τραγωδία της επισφάλειας στην κατοικία να μπορεί να αυτοσαρκάζεται στην εποχή της πρώτης φοράς αριστερά.

Διαβάζοντας το πρόσφατο αυτό άρθρο του Θάνου Καμήλαλη, και σε συνδυασμό με κάποια καλοκαιρινά διαβάσματα για την εργατική τάξη της Βαρκελώνης του μεσοπολέμου αλλά και τα νέα για τις απεργίες των φοιτητών ενοικιαστών στην Αγγλία ήταν πολύ δύσκολο να μην μπω στον πειρασμό να κάνω κάποιους συσχετισμούς. Θα πει κανείς, και καλώς ίσως: άλλο τότε, άλλο τώρα. Αν και η ανάγκη για ασφαλή στέγη ήταν, όπως και να το κάνουμε, πάντα βασική. Κι αν σήμερα απειλείται με διαφορετικό τρόπο απ’ ό,τι χθες, το σίγουρo είναι ότι μας ενδιαφέρει να μην ξεχνάμε.

Έτσι λοιπόν, λίγα χρόνια πριν ξεκινήσει ο εμφύλιος της Ισπανίας και με την προκήρυξη της Β’ Ισπανικής Δημοκρατίας το 1931, οι ελπίδες για μια δικαιότερη κοινωνία, με σειρά μέτρων που θα άμβλυναν τις διαφορές μεταξύ των χαμηλότερων εργατικών στρωμάτων από τη μία και των μεσαίων και ανώτερων από την άλλη, πολύ σύντομα διαλύθηκαν. Και παρά την έμμεση υποστήριξη της CNT [1] για την εκλογική νίκη της ERC [2], η επίθεση στην εργατική τάξη, στο περισσότερο δηλαδή ευάλωτο κομμάτι της κοινωνίας, συνεχίστηκε κλιμακούμενη σε όλα τα επίπεδα και με κάθε τρόπο.

LIBROS IMAGENES DEL LIBRO "COPS DE GENT " 1934 REPUBLICA 1931

Ένα από τα κεντρικά κοινωνικά προβλήματα των ταραγμένων εκείνων χρόνων, που ήταν μέρος και αυτό των υποσχέσεων της ERC προς αντιμετώπιση, ήταν η ανεργία. Ωστόσο, μέτρα για την ανακούφιση των ανέργων, όπως το 6ωρο εργασίας, το επίδομα ανεργίας,  αλλά και τα μέτρα για την αναθέρμανση της οικονομίας και τη βελτίωση των οικονομικών της κυβέρνησης της Generalitat –που ήταν πνιγμένη στα χρέη– ποτέ δεν πάρθηκαν. Το αποτέλεσμα ήταν η άνοδος της ανεργίας μαζί με την έλλειψη πολιτικής βούλησης για την καταπράυνσή της και σε συνδυασμό με τα αυξανόμενα ενοίκια να οδηγήσουν στη δημιουργία ενός από τα μεγαλύτερα αστικά κινήματα εκείνων των χρόνων.

Το κίνημα της απεργίας των ενοικιαστών ξέσπασε τον Ιούνιο του 1931, με τη δημιουργία της CDE [3] και κράτησε μέχρι και το Δεκέμβρη του ίδιου χρόνου. Ήδη όμως, απ’ τον Απρίλιο του 1930, είχαν ξεκινήσει μαζικές εξώσεις στα τέσσερα συγκροτήματα των Οικονομικών Κατοικιών (Casas Baratas), στις περιφέρειες της πόλης, καθώς πάνω από 300 οικογένειες είχαν μείνει μερικούς μήνες πίσω στις πληρωμές των ενοικίων τους. Έτσι, οι μαζικές κινητοποιήσεις που φούντωσαν στην εργατική συνοικία της Barceloneta, υπό τον συντονισμό της CDE και σε συνεργασία με τις επιτροπές των γειτονιών των Oικονομικών Kατοικιών, είχαν ήδη πίσω τους αρκετούς μήνες προετοιμασίας, ενώ η πλειονότητα των κατοίκων στα εν λόγω συγκροτήματα είχαν παραπάνω από 4 μήνες απλήρωτα ενοίκια. Το κάλεσμα της CDE, την πρωτομαγιά του 1931, όπου θα γινόταν και ευρύτερα γνωστό το περιεχόμενο των διεκδικήσεών τους, κατέληξε σε βίαιη συγκέντρωση με κεντρικό της σύνθημα «Πρώτη Μαϊου κατά της ανεργίας, της ανόδου των τιμών, και για την μείωση των ενοικίων». [4] Κεντρικά αιτήματα μεταξύ άλλων: ο υπολογισμός της εγγύησης ως κανονικό ενοίκιο, η πτώση όλων των μισθωμάτων ως και 40% και η κατάργηση των ενοικίων για τους ανέργους.

bon-pastor-casas-baratas

Η απήχηση ήταν εξαιρετικά μεγάλη και υπολογίζεται ότι γύρω στα τέλη Ιούλη με αρχές Αυγούστου γύρω στους 90.000 απεργούς είχαν σταματήσει να πληρώνουν τα ενοίκιά τους. Και ήταν λογικό να έχει τόσο υψηλή συμμετοχή ο αγώνας καθώς οι καρποί μιας τέτοιας μάχης ήταν ορατοί μιας και από τη μη πληρωμή των ενοικίων, το κάθε νοικοκυριό μπορούσε να ανακουφιστεί άμεσα χωρίς να υφίσταται τις δυσμενείς συνθήκες των συνηθισμένων απεργιών. Έτσι, με την απεργία των ενοικιαστών ένα πολύ μεγάλο μέρος των εργατών –ειδικά των ανέργων– ενώθηκε κάτω από το αίτημα για δικαίωμα στην ασφαλή στέγη.

Όπως αναφέρει ο Ealham στο βιβλίο του “Class, Culture and Conflict in Barcelona”, για πάρα πολλούς εργάτες η απεργία των ενοικιαστών αποτέλεσε επίσης «μια πραγματική εμπειρία συλλογικών αποφάσεων και λαϊκής δημοκρατίας. Οι απεργοί συζητούσαν τα προβλήματα της γειτονιάς σε λαϊκές συνελεύσεις, και τα συγκεκριμένα παράπονα ενοικιαστών εντάσσονταν στον συνολικό αγώνα για τη μείωση των ενοικίων. Μερικοί ενοικιαστές ζητούσαν βελτίωση της ποιότητας των κατοικιών τους και οι άνεργοι ζητούσαν δωρεάν μέσα μαζικής μεταφοράς για τη διευκόλυνση εύρεσης εργασίας, ενώ στις Oικονομικές Kατοικίες (Casas Baratas), ενός από τα πιο γερά οχυρά του αγώνα, η εκστρατεία για τα ενοίκια συνδυαζόταν με μακρόχρονα αιτήματα για σχολικές υποδομές, υποδομές υγείας, φωτισμό των δρόμων και σύνδεση των μεταφορικών μέσων με το κέντρο της πόλης…» [5] Έτσι, σιγά σιγά οι δεύτερες περιφέρειες της Βαρκελώνης καθώς και οι γύρω όμοροι, φτωχότεροι δήμοι –Torrasa και Santa Coloma de Gramenet– μετατράπηκαν σε τόπους που η μη πληρωμή των ενοικίων απέκτησε ενδημικό χαρακτήρα μέχρι και την έναρξη του εμφυλίου λίγα χρόνια αργότερα.

casas-baratas

Ο αγώνας αυτός, όντας επίσης εξωσυνδικαλιστικός, βάθυνε το αίσθημα της αλληλεγγύης και της κοινότητας στις εργατικές συνοικίες της Βαρκελώνης, και αφορούσε το σύνολο των φτωχότερων τάξεων. Όταν στους απεργούς κοβόταν το ρεύμα, συμπαθούντες εργάτες το επανασύνδεαν. Όταν γίνονταν εξώσεις, ακτιβιστές από την CDE  και άλλοι απεργοί βοηθούσαν στην επιστροφή των επίπλων στο σπίτι (όταν δεν τα είχε πετάξει η αστυνομία –Guardia Civil– από τα παράθυρα για να σπάσουν και έτσι να μην μπορούν να τα επιστρέψουν), και όταν αυτό δεν μπορούσε να γίνει, τους φιλοξενούσαν στα δικά τους σπίτια. Ο κόσμος στις γειτονιές επιτίθεντο επίσης στους δικαστικούς επιμελητές όταν εμφανίζονταν για κάποια έξωση, ενώ αρκετές ήταν και οι περιπτώσεις που οι ίδιοι οι δικαστικοί επιμελητές αρνούνταν να εμφανιστούν από φόβο για αντίποινα. Αντίστοιχο εκφοβισμό ασκούσε ο κόσμος και στους ιδιοκτήτες των ακινήτων, διοργανώνοντας καθιστικές πορείες έξω από τα σπίτια τους, απαιτώντας την επανακατοίκηση των σπιτιών από τους ενοικιαστές που είχαν υποστεί έξωση. Και όποτε σημειωνόταν κάποια επιτυχία, αυτή ταξίδευε με ταχύτητα φωτός από γειτονιά σε γειτονιά, γεγονός που βοηθούσε στην αναζωπύρωση του κινήματος.

Μια ακόμα ιδιαίτερη πτυχή του κινήματος ήταν και η έντονη γυναικεία συμμετοχή. Η κατοικία έπαιζε για την πλειονότητα των γυναικών κεντρικό ρόλο στη ζωή τους. Οι γυναίκες έχοντας τον πρώτο λόγο για ζητήματα του σπιτιού όπως τα οικονομικά και τη συντήρησή του ξεχύθηκαν στους δρόμους, πλάι στους ανέργους και τους εργάτες για να διεκδικήσουν αξιοπρεπείς όρους διαβίωσης και ουσιαστικά την εξασφάλιση της αναπαραγωγής της ίδιας τους της τάξης. Το σπίτι άλλωστε για τις γυναίκες εκείνης της εποχής –που έχουν αρχίσει σταδιακά να βγαίνουν στον επαγγελματικό στίβο– όριζε, σε αρκετές περιπτώσεις, και την επικράτεια της χειραφέτησής τους. Έτσι και η δυναμική Αντελίνα της ταινίας του Vittorio de Sica δεν γίνεται τυχαία πρωταγωνίστρια της ιστορίας αυτής. Είναι αυτή που αγωνίζεται και φέρει τη λύση, είναι ο ρόλος της καταλύτης σε μια κοινωνία που φτάνει να απειλεί ένα τόσο βασικό αγαθό όπως η στεγαστική ασφάλεια.

image

 

[1] CNT: Confederación Nacional del Trabajo (Εθνική Συνομοσπονδία Εργαζομένων)

[2] ERC: Esquerra Republicana de Catalunya (Δημοκρατική Αριστερά της Καταλoνίας)

[3] CDE: Comision de Defenca Economica del Ramo del Construccion (Επιτροπή Οικονομικής Υπεράσπισης του κατασκευαστικού κλάδου)

[4] “Primero de Mayo contra el paro, la subida de precios y por la rebaja de alquileres”

[5] For many workers, the rent strike provided a real experience of community decision making and popular democracy. Strikers discussed neighbourhood problems in popular assemblies, and the specific grievances of tenants in different barris were incorporated within the overall struggle for a reduction in rents. (Ealham, C. (2005). Class, culture and conflict in Barcelona 1898-1937 . Oxon, New York: Routledge. σ. 101)

Βιβλιογραφία

O José Luis Oyón είναι αρχιτέκτονας καθηγητής της ιστορίας της πολεοδομίας στο ETSAB και χαλκέντερος ερευνητής της εργατικής τάξης του μεσοπολέμου της πόλης της Βαρκελώνης και όχι μόνο. Μεγάλο μέρος των παραπάνω στοιχείων προέρχεται από το βιβλίο του: Oyón, J. L. (2008). La quiebra de la ciudad popular: espacio urbano, inmigracion y anarquismo en la Barcelona de entreguerras, 1914-1936. Ediciones Del Serbal

 

οι φωτογραφίες είναι συνδεδεμένες με τις πηγές τους.

 

 

Save

Save

Save

Save

Μεταξύ Καταυλισμού και Πόλης τι υπάρχει;

Το στρατόπεδο συγκέντρωσης και όχι η πόλη αποτελεί σήμερα το βιοπολιτικό παράδειγμα της Δύσης.   (Agamben, Homo Sacer).

Βιοπολιτική: Tο πώς οι όροι της αναπαραγωγής των ατόμων θα τα κάνουν ολοένα και πιο παραγωγικά, άρα και διαθέσιμα προς εκμετάλλευση.

Ένας καταυλισμός ευτυχώς δεν είναι ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, αν και προσομοιάζει σε πολλά σημεία με αυτό, καθώς αποτελεί και αυτός μια σύγχρονη μορφή κοινωνικής και πολιτικής εξουσίας με μια ισχυρή χωρική διάσταση. Υπό μια πιο ευρεία −ή ίσως όχι και τόσο ευρεία τελικά− έννοια πρόκειται επί της ουσίας για έναν χώρο εγκλεισμού και κράτησης.

Από διάφορες πλευρές μαθαίνει κανείς εύκολα, ότι όταν έγινε ο πόλεμος στο Ιράκ, οι Ιρακινοί πρόσφυγες που κατέφυγαν στη Συρία δεν έμειναν ποτέ σε καταυλισμούς, για τον απλό λόγο ότι οι Σύριοι τους άνοιξαν τα σπίτια τους. Ο Λίβανος, μια πάμφτωχη και ελάχιστη χώρα σε μέγεθος και πληθυσμό, από την αρχή του πολέμου έχει δεχτεί γύρω στο ένα εκατομμύριο πρόσφυγες και δεν έχει δημιουργήσει κανένα προσφυγικό καταυλισμό.

Ο Agamben στις θεωρητικές του αναζητήσεις διακρίνει το βίο από τη γυμνή ζωή, βασιζόμενος στην αποστέρηση των πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. O ανθρώπινος βίος χωρίς δικαιώματα δεν διαφέρει από τη ζωή ενός ζώου. Ωστόσο, οι πρόσφυγες για τον Agamben αποτελούν μια ειδική περίπτωση καθώς «φέρνουν στο πολιτικό προσκήνιο τη γυμνή ζωή, που συνιστά ταυτόχρονα και την μυστική προϋπόθεσή τους».

Mrajeeb Al Fhood refugee camp

Μεταξύ Καταυλισμού και Πόλης

Είναι γνωστό ήδη ότι οι πιο μικρές και οικονομικά αδύναμες χώρες γύρω από τη Συρία έχουν δεχτεί πολύ περισσότερους πρόσφυγες σε σύγκριση με ολόκληρη τη Γηραιά Ήπειρο. Από τα 22 περίπου εκατομμύρια Σύριων πολιτών έχουν αναγκαστεί να μεταναστεύσουν περισσότεροι από 9 εκατομμύρια εντός και εκτός της Συρίας. Μέσα σ’ αυτό το χάος των αριθμών, η Ευρώπη με ένα μεγάλο μέρος ευθύνης να τη βαραίνει, διαπραγματεύεται για 200 με 250 χιλιάδες πρόσφυγες, όταν η γειτονική Ιορδανία έχει δεχτεί πάνω από 700 χιλιάδες Σύριους πρόσφυγες. Και φυσικά όπως γνωρίζουμε δεν είναι μόνο οι Σύριοι, είναι οι Αφγανοί, οι Ιρακινοί, οι Πακιστανοί και άλλοι πολλοί δύο και τρείς φορές πρόσφυγες, οικονομικοί μετανάστες και αιτούντες άσυλο. Πού μένουν όμως όλοι αυτοί οι άνθρωποι όταν σταματούν να είναι ροές; Πού και πώς «μεταφέρονται» ολόκληρες πόλεις όταν ξεριζώνονται από εμπόλεμες χώρες;

Σε κάποιες περιπτώσεις το πρόβλημα αφήνεται να γίνει τόσο έντονο ώστε η λογική των καταυλισμών να επιβάλλεται. Έτσι, αρκετές φορές στήνονται καταυλισμοί σε τόπους αφιλόξενους, δυσπρόσιτους και απομονωμένους, ώστε να μη γίνονται απειλή για τις κοντινές πόλεις.

Ένας από τους μεγαλύτερους καταυλισμούς προσφύγων βρίσκεται σήμερα στην Ιορδανία στα σύνορα με τη Συρία. Από το καλοκαίρι του 2011 που δημιουργήθηκε το Zaatari έχει δεχτεί κατά περιόδους πάνω από 100 χιλιάδες πρόσφυγες, τείνοντας έτσι να γίνει μία από τις πέντε μεγαλύτερες πόλεις (;) της Ιορδανίας. Οι περισσότεροι πρόσφυγες του καταυλισμού προέρχονται από τη γειτονική συριακή πόλη Daraa ενώ μεγάλο μέρος του πληθυσμού είναι ανήλικοι. Όταν πρωτοϊδρύθηκε ο καταυλισμός, η βοήθεια που έπαιρνε από τις διάφορες Μ.Κ.Ο καθώς και από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες που δραστηριοποιούνταν εκεί ήταν αυξημένη. Με τον καιρό όμως η βοήθεια μειώθηκε και αρκετές από τις οργανώσεις αποχώρησαν. Αυτό το γεγονός αφενός οδήγησε σταδιακά στο να κλείνει η Ιορδανία ολοένα και περισσότερο τα σύνορά της για τους πρόσφυγες, αφετέρου στην ολοένα και μεγαλύτερη αυτοοργάνωση του καταυλισμού στο βαθμό που να προσιδιάζει σε πόλη.
Σε κάθε περίπτωση, οι συνθήκες διαβίωσης στον καταυλισμό είναι ακραίες. Ατελείωτες σειρές από σκηνές για οικογένειες 4 έως και 10 ατόμων. Σοβαρή έλλειψη νερού ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες και άθλιες συνθήκες υγιεινής. Στους πρόσφυγες απαγορεύεται να εργάζονται. Με άλλα λόγια, η εργασία που προσφέρεται από πρόσφυγες σε ιορδανικές επιχειρήσεις αποτελεί αδίκημα. Αν κάποιος από τους Σύριους πρόσφυγες που ζει στο Αμμάν, την ιορδανική πρωτεύουσα, ή σε άλλες πόλεις της Ιορδανίας συλληφθεί να εργάζεται, επιστρέφεται στον καταυλισμό Mrajeeb Al Fhood κοντά στην πόλη Ζarqa ή στον καταυλισμό Zaatari. Στην αρχή τουλάχιστον απαγορευόταν στους πρόσφυγες ακόμα και να βγαίνουν από τον καταυλισμό, καθώς γύρω από τον καταυλισμό και στην είσοδό του υπήρχε αυστηρή φύλαξη.

Από την άλλη, αναπόφευκτα και σταδιακά στους καταυλισμούς αυτούς διαμορφώνονται συνθήκες που θυμίζουν πόλεις. Είμαστε εξοικειωμένοι −τουλάχιστον οι μεγαλύτεροι− με την ιδέα οτι κάποια κομμάτια από τις πόλεις που ζούμε  αποτελούν πρώην προσφυγικές περιοχές, οι οποίες με το πέρασμα του χρόνου ως ένα βαθμό χωνεύτηκαν με τους προγενέστερους πυρήνες κατοίκησης. Πόσο εξοικειωμένοι είμαστε όμως με την ιδέα της δημιουργίας τεράστιων πόλεων από το μηδέν ως αποτέλεσμα ξεριζωμού; Στο Zaatari συγκεκριμένα έχουμε έναν κεντρικό δρόμο που ονομάζεται Champs-Élysées, γύρω από τον οποίο διαμορφώνεται μια αγορά με κάθε είδους καταστήματα. Από φούρνους και κομμωτήρια μέχρι μαγαζιά για κινητά και ταξιδιωτικά γραφεία και ντελιβεράδικα για πίτσες. Υπάρχει σύστημα ονοματοδότησης των δρόμων καθώς φυσικά και σχολεία. Ακόμα μπουρδέλα, βία και εγκληματικότητα. Χωρίς φυσικά να απουσιάζουν οι κοινωνικοί διαχωρισμοί, με κάποιους να έχουν τροχόσπιτα αντί για σκηνές, ιδιωτικούς κήπους, ιδιωτικές τουαλέτες κ.λπ.

Όπως χαρακτηριστικά λέει ο Γερμανός Kilian Kleinschmidt  υπεύθυνος του καταυλισμού Zaatari και εκπρόσωπος της Ύπατης Αρμοστείας για τους πρόσφυγες του Ο.Η.Ε:  «Εμείς χτίζουμε καταυλισμούς ενώ οι πρόσφυγες χτίζουν πόλεις». Ή μήπως μεταξύ του καταυλισμού και της πόλης βρίσκεται η γνωστή σε όλους παραγκούπολη; Κάνοντας έτσι την παραγκούπολη το βιοπολιτικό παράδειγμα Δύσης και Ανατολής;


Πηγές

«Η κυριαρχία πέραν του στρατοπέδου: Κριτική προσέγγιση της έννοιας του στρατοπέδου στο έργο του Giorgio Agamben και της εφαρμογής της στα κέντρα κράτησης  Μεταναστών και Προσφύγων» _Παναγιώτης Σωτήρης
Από το συλλογικό έργο: Το προσφυγικό και μεταναστευτικό ζήτημα: Διαβάσεις και μελέτες Συνόρων.
Επιμέλεια: Σεβαστή Tρομπέτα.

Lessons of DIY Urbanism in a Syrian Refugee Camp

Εκπομπή Salvados: Zaatari

zaatari360

Are refugee camps the best solution for people fleeing a crisis?

A city that’s not a city – inside a Syrian refugee camp

 

 

 

 

Ιστορίες εκτοπισμού από τη «Νέα» Ορλεάνη (μέρος Β)

New_Orleans_1841_1880_map

Για εβδομάδες ο τότε δήμαρχος απέφευγε να πάρει θέση για το θέμα. Έχοντας όμως μπροστά του την επανεκλογή του την Άνοιξη, ο Nagin θα έπρεπε να θέσει επί τάπητος τις φυλετικές επιπλοκές του σχεδίου των ανοικοδομήσεων, εάν ήθελε να κερδίσει μαύρους ψηφοφόρους. Και το έκανε, το πρωινό μετά τη μεγάλη παρέλαση για τον εορτασμό της μνήμης του Martin Luther King, με έναν ασυνάρτητο λόγο. Αφού είχε εκθειάσει την κουλτούρα της Νέας Ορλεάνης και είχε κατακρίνει τους πυροβολισμούς στη δεύτερη γραμμή, είπε «Αυτή η πόλη θα είναι σοκολατένια στο τέλος … είναι θέλημα θεού.»

Ο λόγος για τη «Σοκολατένια Πόλη» αναμεταδόθηκε σ’ όλη τη χώρα και επικρίθηκε από τους αναλυτές ως διχαστικός και προσβλητικός. Παρ’ όλα αυτά, επιτυχώς έδωσε το μήνυμα στους μαύρους ψηφοφόρους ότι κανείς δεν θα τους έπαιρνε την περιουσία τους και ότι όλοι θα είχαν το δικαίωμα να επιστρέψουν. Στην προεκλογική του καμπάνια ο Nagin περιστράφηκε γύρω από μια αγορακεντρική στρατηγική ανάκτησης των περιουσιών, επιτρέποντας στους κατοίκους να κτίσουν οπουδήποτε, αν και με δική τους ευθύνη και χωρίς εγγυήσεις για υποδομές. H υπόσχεσή του να μη γίνει τίποτα ήταν προτιμότερη από μια επιτροπή από παράγοντες ανάπτυξης που θα ξανασχεδίαζαν το χάρτη της πόλης σε μια αίθουσα συνεδριάσεων. Και παρ’ όλο που οι μαύροι πολίτες δεν εμφανίστηκαν στις κάλπες για τον Nagin στις εκλογές του 2002, στην επανεκλογή του το 2006 τον υπερψήφισαν. Από δωμάτια σε μοτέλ και τροχόσπιτα, οι εκδιωγμένοι κάτοικοι της Νέας Ορλεάνης έκαναν σχέδια για να επιστρέψουν στο σπίτι τους.

Το σχέδιο του Nagin ωστόσο δεν αντιμετώπισε το ζήτημα του δικαιώματος επιστροφής των εκτοπισμένων κατοίκων. Η πρόσκληση για επιστροφή, ελλείψει δημόσιας υποστήριξης, άφησε το μεγαλύτερο μέρος της κοινότητας της δεύτερης γραμμής κολλημένο, χωρίς τα μέσα που χρειάζονταν για να ξαναχτίσουν τα σπίτια τους. Και όταν τελικά η βοήθεια από την κεντρική κυβέρνηση ξεκίνησε να έρχεται το 2007, ο όγκος του διαθέσιμου κεφαλαίου, που έφτασε να είναι πάνω από 8 εκ. δολάρια, πήγε σ’ ένα πρόγραμμα που ονομάστηκε Road Home, και κάλυψε τις επισκευές των κατεστραμμένων σπιτιών. Ήταν ένας γραφειοκρατικός χαμός, όπου, όπως αργότερα αποκαλύφθηκε από ένα ομοσπονδιακό δικαστήριο, είχαν γίνει διακρίσεις κατά των ιδιοκτητών στις γειτονιές των μαύρων, βασίζοντας τις αποζημιώσεις σε τιμές προ Κατρίνα εποχής και όχι στο κόστος των ανακαινίσεων.

index

Η Τζάκσον, όπως και τα περισσότερα μέλη της μπάντας των χάλκινων, νοίκιαζε πριν από την πλημμύρα, και έτσι δεν δικαιούνταν ούτε καν μια ανεπαρκή επιχορήγηση από το πρόγραμμα Road Home. Αυτή και η μητέρα της υπέμειναν την καταιγίδα διπλωμένες με ένα δίκανο στην αγκαλιά, μέχρι την επόμενη μέρα που έφυγαν όταν το νερό στο δρόμο άρχισε να ανεβαίνει. Δεν γνώριζαν πόσο ψηλά θα έφτανε το νερό και τι μπορούσε να τους συμβεί, έτσι έχωσαν τις ταυτότητές τους στα σουτιέν τους, για την περίπτωση που θα έπρεπε να αναγνωρίσουν τα σώματά τους. Μετά από μερικές εφιαλτικές νύχτες έξω από το κέντρο συνεδριάσεων της πόλης, απομακρύνθηκαν με λεωφορείο και πέρασαν πέντε καταφύγια άλλων πολιτειών και δύο ακατάλληλα προς κατοίκηση συγκροτήματα κατοικιών στη Λουιζιάνα. Όταν επέστρεψε πάλι πίσω, μέχρι και η τοξική μούχλα μύριζε ωραία, και αυτό γιατί ήταν το σπίτι της. Το μέρος δεν είχε ούτε τρεχούμενο νερό, ούτε ηλεκτρικό και έτσι πήρε ένα φορητό ψυγείο και ένα γκάζι προπανίου για να μαγειρεύει έξω.

new orleans under water

Ενώ το μέλλον των γειτονιών τους παρέμενε θολό, τα κλαμπ είδαν μια ξεκάθαρη απειλή για τις παρελάσεις τους από την αστυνομία της Νέας Ορλεάνης. Ο Warren Riley τοποθετήθηκε από τον Νagin επιθεωρητής της Αστυνομίας μετά την πλημμύρα και ανέλαβε ένα αποδεκατισμένο αστυνομικό τμήμα, με ελλείψεις στο προσωπικό, στις εγκαταστάσεις, στα οχήματα και σε οτιδήποτε άλλο. Του ανατέθηκε η αστυνόμευση μιας πόλης που σχεδόν εξαφανιζόταν τη νύχτα όταν το σκοτάδι τύλιγε ολόκληρες γειτονιές χωρίς υποδομές. Η απειλή βίας στις παρελάσεις φαινόταν σαν ένα πρόβλημα με σχετικά εύκολη λύση: Την απαγόρευση των παρελάσεων. Ο υπαστυνόμος Joseph Valiente και ο Αστυφύλακας Ross Bourgeois ο οποίος διαχειριζόταν τις άδειες για τις δεύτερες γραμμές, επιχειρηματολόγησαν υπέρ των παρελάσεων. Ο Valiente με τα χρόνια είχε αναπτύξει σχέσεις με μέλη των κλαμπ, και αυτός μαζί με τον Bourgeois εκτιμούσαν ότι οι δεύτερες γραμμές θα βοηθούσαν την επαν-εδραίωση των μαύρων κοινοτήτων αλλά και θα τις βοηθούσαν να συνέλθουν από το τραύμα της πλημμύρας. Ο Valiente μου είπε πρόσφατα ότι οι δεύτερες γραμμές «υπηρετούν μια πολύτιμη λειτουργία», «είναι σχεδόν σαν κάτι το θρησκευτικό». Οι αστυνομικοί, όπως και τα μέλη των κλαμπ, γνώριζαν ότι οι παρελάσεις δεν δημιουργούσαν διαμάχες. Ο Bourgeois είπε ότι «αυτή είναι μια λανθασμένη σχέση αιτίας-αποτέλεσματος. Αντιμαχόμενοι εγκληματίες μπορεί και να συναντιόντουσαν σε μια δεύτερη γραμμή, αλλά οι πυροβολισμοί ήταν ένα άσχημο κομμάτι της ζωής σ’ αυτά τα μέρη της πόλης, ανεξαρτήτως των παρελάσεων.

Ο Riley συνέχισε να επιτρέπει τις δεύτερες γραμμές αλλά με μια δραματικά μεγαλύτερη παρουσία της αστυνομίας, που έπρεπε να πληρώνεται από τα κλαμπ. Η αστυνομία της Νέας Ορλεάνης το εξέλαβε σαν παραχώρηση. Τα κλαμπ είδαν την αύξηση του τέλους για προστασία από 1.200 δολ. σε 4.445 σαν επίθεση. Στην προ Κατρίνα εποχή τα κλαμπ για να καλύψουν τις παραλέσεις, καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, διοργάνωναν χορούς, λοταρίες και γεύματα. Οι αυξήσεις επιπέδου χιλιάδων για τη δεύτερη γραμμή σε καιρούς που τα μέλη των κλαμπ ζορίζονταν με την μετακίνηση και την ανασυγκρότησή τους έθεταν τα περισσότερα απ’ αυτά εκτός δρόμου.

Το Φεβρουάριο του 2006, η Jackson και η Longino, ως επικεφαλής μιας ομάδας που αντιπροσώπευε περίπου τα μισά από τα κλαμπ της πόλης, συναντήθηκαν με μέλη άλλων κοινοτήτων και τον επιθεωρητή Riley στην αίθουσα εκδηλώσεων ενός ξενοδοχείου στην οδό Bourbon, που λειτουργούσε σαν αρχηγείο της αστυνομίας εξαιτίας της πλημμύρας. Ακολούθησαν ολόκληρες εβδομάδες έντονων συζητήσεων, μέχρι ώσπου, μια Κυριακή του Μάρτη, ένας 19χρονος εν ονόματι Christopher Smith πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε σε μια διαδρομή δεύτερης γραμμής στo Central City, λίγα τετράγωνα πιο πάνω από την παρέλαση. Ο Riley τελείωσε τις διαπραγματεύσεις και έθεσε την τιμή για τις δεύτερες γραμμές στα 3.760 δολάρια − αλλά κι έτσι, ήταν περισσότερο από τρεις φορές πάνω σε σχέση με την προ-τυφώνα συνδρομή.

Σαν πρόχειρη λύση, οι μη κερδοσκοπικές οργανώσεις, συμπεριλαμβάνοντας αυτή που ο ίδιος διευθύνω, βοήθησαν τα κλαμπ να καλύψουν τα έξοδά τους. Στους δρόμους ωστόσο, οι σχέσεις μεταξύ της αστυνομίας και των συμμετεχόντων των δεύτερων γραμμών εντάθηκαν. Στο τέλος μιας παρέλασης όπου και ο ίδιος πήγα, η περιπολία με διαπεραστικές σειρήνες σκόρπισε αμέσως το πλήθος αλλά και απαίτησε από το κλαμπ να πληρώσει επιπλέον φύλαξη για δύο ώρες μετά το πέρας της παρέλασης. Η Longino έφτασε μέχρι το Αμερικανικό σωματείο των ατομικών ελευθεριών (American Civil Liberties Union) το οποίο μήνυσε την πόλη για φορολόγηση του δικαιώματος της έκφρασης των κλαμπ (πρώτο άρθρο του Συντάγματος) με φουσκωμένα τέλη για υπηρεσίες προστασίας.

Και μετά από ένα ρεπορτάζ των Times-Picayune που αποκάλυπτε ότι η Αστυνομία είχε ζητήσει από ένα κλαμπ συνδρομή προστασίας έναντι 7.560 δολαρίων, ενώ τόνιζε ότι νόμος της πόλης έθετε πλαφόν για τα έξοδα προστασίας τα 750 δολάρια για πολύ μεγαλύτερες παρελάσεις Mardi Gras (1) , η κοινή γνώμη συνασπίστηκε πίσω από τα κλαμπ. Έτσι, το 2007, η δημοτική αρχή εγκαταστάθηκε έξω από τα δικαστήρια και οι παρελάσεις συνέχισαν με αστυνόμευση αξίας 1.985 δολαρίων.

carnival-2011-mardi-gras-new-orleans-la-usa-rex-king-of-carnival

Τα μέλη του κλαμπ είχαν λιγότερες επιτυχίες στο μέτωπο της κατοικίας. Ενώ οι ιδιοκτήτες καυγάδιζαν με τους ασφαλιστικούς εκτιμητές και το πρόγραμμα Road Home, οι ενοικιαστές βρήκαν το διαθέσιμο απόθεμα των προς ενοικίαση ιδιοκτησιών κατεστραμμένο και τα ενοίκια εκτοξευμένα. Το Υπουργείο Στέγασης και Αστικής Ανάπτυξης (2) ανακοίνωσε ότι περίπου το 71% των ιδιοκτησιών προς ενοικίαση της πόλης είχε υποστεί ζημιές. Όπως ο Karl F.Seidman γράφει στο Coming Home to New Orleans, οι μικροιδιοκτήτες (των οποίων ενοικιαστές ήταν συνήθως οι της κοινότητας της δεύτερης γραμμής) δεν μπορούσαν να αξιοποιήσουν τα −μετά τον Κατρίνα− φορολογικά κίνητρα ή να εξασφαλίσουν προκαταβολικά τα μέσα που θα τους επιστρέφονταν από το σχετικά ταπεινό πρόγραμμα ενοικίασης μικρής ιδιοκτησίας (Small Rental Property Program).

Iberville

Στα τέλη του 2007 αρχές του 2008, το δημοτικό συμβούλιο ψήφισε να επιτραπεί στην, υπό εκκαθάριση από την ΗUD (2), Αρχή Στέγασης της Νέας Ορλεάνης -HANO-(3), να κατεδαφίσει τα τέσσερα μεγαλύτερα δημόσια συγκροτήματα κατοικιών που βρίσκονταν στο Central City, την Treme και το Seventh Ward, όπου οι περισσότερες δεύτερες γραμμές λάμβαναν χώρα. Αντικαταστάθηκαν από νέα συγκροτήματα χαμηλότερης πυκνότητας και μεικτών εισοδημάτων. Περισσότερες από 3.000 κατειλημμένες κατοικίες κατεδαφίστηκαν στις αρχές του 2014. Η Αρχή Στέγασης της Νέας Ορλεάνης ανακοίνωσε ότι 706 επιχορηγούμενες κατοικίες είχαν ανεγερθεί στη θέση τους. Η HANO έδωσε επίσης κουπόνια στους εκτοπισμένους κατοίκους από τις εν λόγω περιοχές και σε χιλιάδες εκτοπισμένους από άλλες, για χρήση στην ιδιωτική αγορά, κάτι το οποίο πρόσθεσε και άλλη ένταση στη μικρή διαθεσιμότητα ενοικιαζόμενων ιδιοκτησιών.

Iberville

Ο Ronald Lewis, πρόεδρος του κλαμπ κοινωνικής βοήθειας και αναψυχής Big Nine είδε τις κατεδαφίσεις σαν μια υποχώρηση των μελών των κλαμπ που ακόμα δεν μπορούσαν να μετακομίσουν πίσω στην πόλη. Η δημοτική αρχή ήθελε να «φέρουμε πίσω την κουλτούρα μας» αλλά ταυτόχρονα δεν προσπαθούσαν να μας το κάνουν οικονομικώς εφικτό. Το 2011 η Δημοτική Αρχή καθάρισε 27 συγκροτήματα −κατά κύριο λόγο− κατοικιών κοντά στην Treme για να ανοίξει το δρόμο για ένα αμφιλεγόμενο ιατρικό συγκρότημα, σπρώχνοντας έτσι περισσότερο εκτός κέντρου την οικονομική κατοικία. Το 2013, όταν τα συγκροτήματα Iberville στην άκρη της Treme κατεδαφίστηκαν, εκπληρωνόταν η συνταγή γράμματος προς την τοπική εφημερίδα Times-Picayune: Οι δρόμοι που τα μέλη των κλαμπ είχαν κάνει δικοί τους μεταλλάσσονταν πάλι, αλλά αυτή τη φορά χωρίς αυτά.

1. Παρελάσεις Mardi Gras: Παρελάσεις που γίνονται τη Τσικνοπέμπτη του καρναβαλιού της Νέας Ορλεάνης.

2. HUD_U.S Department of Housing and Urban Development:Υπουργείο Στέγασης και Αστικής Ανάπτυξης

3. HANO_Housing Authority of New Orleans: Αρχή Στέγασης της Νέας Ορλεάνης

Επιπλέον Πηγές:
Νew Οrleans Public Housing
New Orleans seeks hud grant for housing plan

%d bloggers like this: