Τώρα που όλα γίνονται πιο πράσινα…(Μέρος Α)

Το Πάσχα οι περισσότεροι μάλλον από μας καταλήξαμε στο χωριό μας. Αυτοί δε που είχαν και κάποια άνεση οικονομική μπορεί να πήγαν και κάπου αλλού, ίσως σ’ ένα νησί ή σε κάποιο βουνό, μακριά από την πόλη. Κάπου πάντως, γύρω ή κοντά στο χωριό σας, δεν μπορεί, κάπου θα πήρε το μάτι σας και τη Φύση. Άσε που αρκετοί από μας πήγαν άλλωστε γι’ αυτή, για να τη δουν λίγο και να γίνουν ένα μαζί της. Δεν σε ξεκουράζει άλλωστε μια βόλτα στο ξέφωτο ενός δάσους ή το χάζι μπροστά σ’ ένα θαλασσινό τοπίο; Οι πιο τυχεροί βέβαια, αυτοί δηλαδή που ζουν στο χωριό τους, μπορεί και να τη βλέπουν καθημερινά − αυτοί πια, γίνονται ένα με την εξημερωμένη και άκακη φύση. Οι υπόλοιποι την ποτίζουμε στις γλάστρες των μπαλκονιών μας, την προσπερνάμε στους δρόμους, την αγοράζουμε στη λαϊκή της γειτονιάς −1,50 ευρώ το ματσάκι οι ανεμώνες− τη βλέπουμε να τρυπώνει ανάμεσα στα κτήρια, τη χαζεύουμε στα πάρκα ή την ατενίζουμε καρέ καρέ περπατώντας σε στιβαρούς λιμενοβραχίονες, εξημερωμένη και άκακη πάλι, κάτι σαν… κατοικίδιο.

Schuiten Francois

Εδώ και πολύ καιρό πάντως, και αυτό είναι, λένε, κοινή γνώση για τους γεωγράφους, η φύση δεν έχει καμία σχέση με αυτό που ήταν κάποτε, κι αυτό άρχισε την αναθεματισμένη εκείνη στιγμή που ο άνθρωπος κατάλαβε τι μπορεί να κάνει με τα χέρια του, εκτός από το να βγάλει τα ίδια του τα μάτια. Από τη στιγμή δηλαδή που ξεκινάει η ανθρώπινη ιστορία. Αλλά αναρωτηθήκατε τι μπορεί να ήταν κάποτε η φύση; ‘Η τι είναι σήμερα;

Ως φοιτητές της αρχιτεκτονικής, δεν μπορεί, κάποια στιγμή εκεί που σχεδιάζατε μια πλατεία ή κάποιο κτήριο εκτός ή εντός πόλης θα απορρίψατε κινήσεις που χαλάνε το τοπίο ή που απαιτούν θηριώδεις εκσκαφές. Άλλες, πάλι, φορές δεν θα το κάνατε, γιατί ξέρατε ότι η τεχνολογία μπορεί να δώσει πολλές ευφυείς λύσεις σε τέτοια λεπτά προβλήματα, άσε που όλ’ αυτά που χτίζαμε ήταν απλές ασκήσεις επί χάρτου, θεωρητικές κατασκευές, διάττοντες αστέρες ενός το πολύ δύο εξαμήνων. Η εκπαίδευση όμως συνεχίζει να έχει έναν κάποιο ρόλο κι αυτό που μας έμαθε ή άφησε να εννοηθεί ήταν ότι η φύση είναι κάτι το εξωτερικό, μια −επιτρέψτε μου τον νεολογισμό− εξωτερικότητα που δεν μας περιλαμβάνει, το χαλί πάνω στο οποίο θα ακουμπήσουμε την μικρο- ή μακρο-κατασκευή μας. Η διαφορά μας απ’ αυτή −καθώς, μην ξεχνιόμαστε, κι εμείς οι ίδιοι είμαστε μέρος της− έγκειται στο ότι αυτή παράγεται μόνη της − χωρίς την επέμβασή μας! Φευ! Ό,τι άλλο ίσον τεχνητό.

Schuiten Francois

Ως πολίτες σίγουρα, μετά από τόση διαφήμιση πια, σκεφτήκατε ότι ήρθε ο καιρός να ανακυκλώνετε κι εσείς, ανεξάρτητα αν τα σκουπίδια καταλήγουν στις κλασικές χωματερές − σαν την ελάχιστη συμβολική πράξη για το φυσικό περιβάλλον που ζούμε ή δεν ζούμε. Σας πέρασε φυσικά απ’ το μυαλό είτε να διεκδικήσετε πράσινο για την πόλη σας είτε να σταθείτε δίπλα σ’ αυτούς που όντως το έκαναν, ή ακόμα να διαμαρτυρηθείτε για τις μεγάλες πυρκαγιές του 2009.

Ως κάτοικοι της πόλης, οργανώνετε τακτικές αποδράσεις για να συναντηθείτε μαζί της. Κι εδώ όμως, η φύση για σας είναι μια εξωτερικότητα. Ένα δωμάτιο με θέα, ένα εισιτήριο για μια βόλτα με το βαρκάκι που κάνει το γύρο του νησιού, μια ωραία σκηνούλα με δίχτυ στην οροφή για να κοιτάς τη νύχτα με τα χέρια διπλωμένα πίσω από το κεφάλι. Μια εξωτερικότητα που για να μπούμε μέσα της και να γίνουμε ένα μαζί της πρέπει πρώτα να την αγοράσουμε. Δυστυχώς ναι. Με αυτά όμως μείναμε και με αυτά πορευόμαστε; Κάποιοι βέβαια την αγοράζουν μέσω του ωραίου τους εξοχικού ή χτίζοντας τα σπίτια τους στις παρυφές των πόλεων. Άλλοι πάλι με εισιτήριο 1,40 για το πιο κοντινό τους πάρκο, που παίζει και να απομονώνει τους ήχους των αυτοκινήτων. Σε κάθε περίπτωση, όλοι αγοράζουμε φύση.

Schuiten Francois

Κάποιοι λένε λοιπόν πως πάνω σ’ αυτήν την ιδεολογία της φύσης −που κυλάει σαν μια κρύα μπίλια σ’ ένα αυλάκι με δύο τέρματα μεταξύ εξωτερικότητας και καθολικότητας− χτίστηκε όλη η εκμετάλλευσή της. Έτσι που όλα τα φυσικά να παράγονται και όλα τ’ απόβλητα της παραγωγής τους να γίνονται φυσικά. Δεν έχετε άλλωστε πειστεί ότι ο ανταγωνισμός, το κέρδος, η ιδιωτική περιουσία, οι πόλεμοι, η βία, ο σεξισμός και ο ρατσισμός είναι σύμφυτα με την ανθρώπινη φύση; Το να τα πολεμάς είναι σαν να πολεμάς την ανθρώπινη φύση. Κι έτσι, ενώ η φύση εξανθρωπίζεται ο άνθρωπος «φυσικοποιείται» κατά τα λόγια του γεωγράφου Alfred Schmidt, της σχολής της Φρανκφούρτης.

Κι εγώ κάποτε αναρωτιόμουν… Πού τελειώνει άραγε η φύση και πού αρχίζει η πόλη;

Συνεχίζεται…

Post Data: Οι εικόνες είναι από τον κομίστα και αρχιτέκτονα François Schuiten και είναι συνδεδεμένες στις πηγές τους.

 

Advertisements

Tags: , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: