Πλατεία πάνω από την θάλασσα

stakalakis3

Σήμερα θα σας παρουσιάσω ένα μικρό πλατεάκι. Την «πλατεία πάνω από την θάλασσα», στην Σητεία της Κρήτη. Αυτό το πλατεάκι δεν είναι ένας κεντρικός δημόσιος χώρος, με μεγάλη ιστορία και σημαντική θέση, όπως αυτός που σας έδειξα άλλη φορά εδώ, αλλά ένας καινούργιος δημόσιος χώρος. Ο μικρός αυτός χώρος 450 m², βρίσκεται στην άκρη του λιμανιού, εκεί που αρχίζει ο λιμενοβραχίονας και ολοκληρώθηκε το 1994 σε σχέδια του αρχιτέκτονα Δ. Τσακαλάκη.

tsakalakis1

Πριν μερικές μέρες άκουγα έναν καθηγητή να μιλάει για την κρίση και την πόλη, επαναλαμβάνοντας κάποιες ωραίες φράσεις από αυτές που συνηθίζει να λέει και στην σχολή. Όμως λίγο η επανάληψη, λίγο ότι περίμενα να ακούσω κάτι πιο συγκεκριμένο για τη κρίση και τη πόλη,  άφησα τα λόγια του να παίζουν στο μπαγκράουντ και σκεφτόμουνα πόσο διαφορετική αντίληψη για τον δημόσιο χώρο κυριάρχησε στις προηγούμενες γενιές, οι οποίες ασχολήθηκαν κατά αποκλειστικότητα με ιδιωτικά έργα και πολυκατοικίες. Αυτός είναι ίσως και ο λόγος που σε αυτή την περίοδο, δεν υπάρχει κάποιο αξιόλογο παράδειγμα κεντρικού δημόσιου χώρου, μπορούμε όμως να βρούμε κάποια ωραία παραδειγματάκια πιο «έκκεντρα», σαν μια άλλη άποψη, ξένη ως προς την κυρίαρχη της εποχής που διαμόρφωνε τις κεντρικές περιοχές.

Για να αναφερθώ λίγο περισσότερο σε αυτό το χάσμα γενεών έτσι όπως το έχω αντιληφτεί, νομίζω ότι το ερώτημα που δίχασε την ελληνική κοινωνία το Δεκέμβρη του ’08 ήταν το -τι κάνει ένα παιδί σε ένα πεζόδρομο στο κέντρο της πόλης;- Για όλους αυτούς που μεγάλωσαν με την αγωνία να αποκτήσουν ένα διαμέρισμα ή μια πολυκατοικία για να μπορούν να έχουν μετά την άνεση να πάνε σε ένα ωραίο καφέ ή εστιατόριο και να επιβεβαιώσουν έτσι την επιτυχία τους, το να αράζεις σε ένα πεζόδρομο είναι τελείως ακατανόητο, ειδικά όταν δεν το κάνεις από ανέχεια αλλά από επιλογή. Όμως σίγουρα οι αγωνίες τους ήταν διαφορετικές από τις αγωνίες των παιδιών τους. Ένα από τα συνθήματα που μου έμεινε από το Δεκέμβρη του ’08 ήταν το –Μην ρίχνετε δακρυγόνα εμείς κλαίμε και μόνοι μας- αλλά και το –Κατάθλιψη τέλος, Ζωή μαγική-.

«Η πλατεία πάνω από την θάλασσα» στηρίζεται σε κάποιες αξίες που έρχονται σε ρίξει με τις αξίες που ανέδειξε η υπεραξία της κεντρικότητας και είναι τέτοια η ρήξη που προσωπικά νιώθω μια μελαγχολία όταν την βλέπω. –Ένα δημόσιο καθιστικό… όπου θα μπορεί να καθίσει κάποιος και να απολαύσει τη θέα της θάλασσας και του τοπίου, να παρατηρήσει τη πόλη από την άλλη πλευρά, ή κάποιο γεγονός που μπορεί να συμβεί στο αρκετό, διαμορφωμένο πλέον, κενό της πλατείας.

Ο σχεδιασμός αναδεικνύει αυτό το βλέμμα προς την θάλασσα και την πόλη όχι μόνο με την παγκάδα αλλά και με την μικρή τεχνητή ανύψωση της όπως και με την επιλογή του υλικού (γκρι ασβεστόλιθος της περιοχής και λευκός πωρόλιθος που προέρχεται από οργανικό ίζημα της περιοχής με απολιθώματα κοχυλιών και οστράκων, μορφές που προέρχονται από τη θάλασσα). Επίσης έχει και μια κρήνη, να πίνεις νερό χωρίς να πληρώνεις;

Πως θα μπορούσε αυτό το εκλεπτυσμένο όραμα για έναν χώρο δημόσιο να αντιπαλέψει την ιδιώτευση. Πώς θα μπορούσε η παγκάδα ως ένα δημόσιο καθιστικό, όχι μόνο λόγο του υλικού του αλλά και της δυνατότητα να κάτσεις δίπλα στον άλλον, να αντιπαλέψει τη πολυθρόνα του καφέ. Πως θα μπορούσε η θέαση έτσι όπως τη περιγράφει ο αρχιτέκτονας και λειτουργεί ως μια διαδικασία νοητικής όξυνσης να αντιπαλέψει τη “γλυκιά” άμβλυνση που προκαλεί το αστικό θέαμα.

Ίσως και να μην μπορούσε να αντιπαλέψει κάτι από αυτά…

Το άλλο νέο που θέλω να σας πω είναι οτι πλέον υπάρχει και στην Ελλάδα το streetview και αυτό θα μας βοηθήσει να δούμε την πλατεία έτσι όπως είναι σήμερα, γιατί όσο και αν έψαξα δεν βρήκα καμία φωτογραφία, πέρα από αυτές που ο ίδιος ο αρχιτέκτονας έχει δημοσιεύσει. Έτσι ίσως να μπορέσουμε να απαντήσουμε στα προηγούμενα ερωτήματα μας.

tsakalakis4

Όλα αυτά μου ήρθαν στο μυαλό με μια περίεργη αλληλουχία σήμερα όταν διάβαζα για τις απολυμένες καθαρίστριες. Κοίτα που είναι προτιμότερο να τις απολύει το κράτος και να τις επαναπροσλαμβάνει μέσα από ιδιωτικές εταιρίες, γιατί δεν γίνεστε επιχειρηματίες τώρα που σας απολύσαμε; Το ανίκανο κράτος, η ιδιώτευση, οι ιδιωτικοποιήσεις στα πάντα, οι πολυκατοικιούλες μας και ο δημόσιος χώρος ίσως να έχουν μια σχέση τελικά μεταξύ τους.

stakalakis2

Advertisements

Tags: , , , , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: