Searching Greece

 

Αυτό νομίζω που ζούμε σήμερα (κρίση) είναι το τέλος μιας εποχής, το τέλος της μεταπολεμικής μας περιόδου. Η οικονομική ανάπτυξη σε αυτή την περίοδο βασίστηκε στην ενορχηστρωμένη διόγκωση της υπεραξίας του κέντρου της χώρας. Το βασικό ιστορικό γεγονός που την χαρακτήρισε, ήταν η αστικοποίηση. Η εποχή που η οικοδομή ήταν “η ατμομηχανή της οικονομίας”.

Δεν μπορούμε να αφηγηθούμε την σύγχρονη ιστορία μας παραβλέποντας αυτό το ιστορικό γεγονός, είναι αυτό που χαρακτήρισε και διαμόρφωσε την ταυτότητα του νεοέλληνα και τα θέλω του. Δεν μπορεί να ερμηνευτεί το φαντασιακό του νεοέλληνα ασχέτως από τις δυναμικές που δημιουργούσε αυτή η ανάπτυξη, γιατί η οικοδομή δεν ήταν απλά και μόνο κατοικία ήταν πρωτίστως πολιτική, μοχλός ανάπτυξης, ξεπέρασμα των μετεμφυλιακών διαταραχών, υποχρεωτική αυθαιρεσία δηλαδή ρουσφέτι και καλή γειτονία, επένδυση, κοινωνικό ασανσέρ, εξασφάλιση και τελευταίo από όλα αυτά ήταν και κατοικία (όχι ιδιαίτερης αξίας αν αναλογιστούμε την ποιότητα της αρχιτεκτονικής της κατοικίας διαχρονικά σε αυτό τον τόπο).

Αν σήμερα είναι ο κλάδος της οικοδομής αυτός που έχει την μεγαλύτερη συρρίκνωση αυτό μάλλον δεν είναι καθόλου τυχαίο…

1950-΄80. Τριάντα χρόνια. Εσωτερικοί μετανάστες εισρέουν στην πρωτεύουσα. Όσοι έχουν οικονομική δυνατότητα εγκαθίστανται στα διαμερίσματα του κέντρου. Οι υπόλοιποι αποκτούν ένα οικοπεδάκι στα όρια του ιστού. Διαμέρισμα.

1980-΄10. Τριάντα χρόνια. Οι οικονομικά εύρωστοι μετακινούνται από το κέντρο προς τα όρια του ιστού και είναι αυτοί που πλέον αυθαιρετούν για να κτίσουν τα σπίτια τους, νοικιάζοντας σε νέους μετανάστες τα διαμερίσματα τους στο κέντρο. Μεζονέτα.

Το αποτέλεσμα όλης αυτής της διαδικασίας που ολοκληρώθηκε είναι δύο κόσμοι. Οι πυκνοί αστικοποιημένοι χώροι (Αθήνα) όπου ένα τεράστιο κτηριακό απόθεμα παρακμάζει με την τιμή της υπεραξίας του να πέφτει για να συναντήσει την τιμή της πραγματικής του αξίας. Η εγκαταλελειμμένη έως τώρα ύπαιθρος, που πλέον αναπτύσσεται. Σκεφτείτε λίγο αυτή την ανισοκατανομή του πληθυσμού στο χώρο…

Και στις δύο περιπτώσεις, αυτή η ανισοκατανομή, δεν βοηθάει στην ανάπτυξη. Η επαρχία πάρα τον τουρισμό και την πρωτογενή παραγωγή δεν κατάφερνε να αποκτήσει κρίσιμες μάζες ανθρώπων. Δημιουργώντας φαινόμενα όπως τα Cayennοχώρια, ή τη Sugartown.

Η Αθήνα (και άλλα αστικά κέντρα) δεν μπορεί να διαχειριστεί τις μεγάλες της πυκνότητες έχοντας έτσι, καταλήξει μια πυκνοκατοικημένη περιοχή κατοικίας χωρίς ποιότητες κατοίκησης, και την μετανάστευση του μορφωμένου ανθρώπινου δυναμικού της να έχει ξεκινήσει πολύ πριν την κρίση.

Αντίφαση. Ζώντας σε αυτόν τον τόπο με τέτοιο φώς και ακλουθώντας μια τέτοια πορεία, όχι οι αγορές να μας εμπιστευτούν αλλά ούτε η μάνα μας… Αυτό που θέλω να επισημάνω με την παρέμβαση μου είναι, πως αν θέλουμε να μιλάμε σοβαρά για την κρίση ή την κρίση της οικοδομή, οφείλουμε να μπορούμε να κατανοήσουμε το πρόβλημα μέσα στο πλαίσιο στο οποίο εμφανίζεται.

  • Nα ορίσουμε με σαφήνεια το πρόβλημα.
  • Να διακρίνουμε το πλαίσιο μέσα στο οποίο εμφανίζεται, το πρόβλημα.
  • Να περιγράψουμε της βασικές δυναμικές που υπάρχουν μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, οι οποίες θα αρθρώσουν και την λύση του προβλήματος.

Πλαίσιο

Όπως κάθε μεγάλο πρόβλημα που σέβεται τον εαυτό του έτσι και το πρόβλημα που εξετάζουμε έχει τελείως ασαφές πλαίσιο. Σε ποίον ανήκει το πρόβλημα μας; Είναι ένα πρόβλημα της παγκοσμιοποίησης; είναι πρόβλημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης; των μηχανικών; των μεταναστών; των τεχνοκρατών ή της ηγεσίας; ή τέλος πάντων είναι ένα πρόβλημα καθαρά δικό μου που ναυάγησαν τα επιχειρηματικά μου σχέδια στην οικοδομή ή αλλού και δεν ξέρω τι θα κάνετε αλλά θέλω να λυθεί. Θα όριζα ως πλαίσιο του προβλήματος ό,τι επηρεάζεται άμεσα από το πρόβλημα, δηλαδή την χώρα και τους κατοίκους της, αυτοί είναι υπεύθυνοι να βρουν την λύση. Αν δεν συνειδητοποιήσουμε το χωρικό και χρονικό πλαίσιο του προβλήματος, αν δεν έχουμε συνείδηση του –εμείς-, τότε μπορούμε να πάμε να παίξουμε μπιρίμπα.

Πρόβλημα

Η συνειδητοποίηση του πλαισίου βοηθά να ξαναορίσουμε το πρόβλημα. Δεν ωφελεί να απαιτούμε να γυρίσουμε σε συνθήκες προ κρίσης, δεν έχουμε πλέον κανένα λόγο να συνεχίζουμε να κτίζουμε όπως κτίζαμε έως τώρα. Το πρόβλημα μας αφορά την επόμενη μέρα. Στο πώς και τι θα κτίσουμε αύριο.

Δυναμικές

Δεν θα ήθελα να επεκταθώ προς το παρόν στις δυναμικές, για να επισημάνω με αυτό το κείμενο κυρίως, την σημασία του πλαισίου του προβλήματος. Όμως εν συντομία θα πω, πως οι χωρικές δυναμικές είναι οι δυναμικές που έχουν δημιουργηθεί από την ανάπτυξη και την κατάρρευση της υπεραξίας της κεντρικότητας γιατί ακριβώς αυτό ήταν το σημαντικότερο ιστορικό γεγονός. Μην ξαφνιάζεστε αν βλέπετε μια αντιστροφή της μετανάστευσης προς την επαρχία ούτε αν ξαφνικά αρχίσουν να ασχολούνται με τα όρια του ιστού και το κέντρο της πόλης της Αθήνας.

Όταν το μεσογειακό κλίμα συναντά τον πολιτισμό της καθημερινότητας που διασώζεται μερικές φορές σε αυτό τον τόπο και αυτό γίνεται με συναίσθηση των εξελίξεων και της θέσης μας στο χώρο και την ιστορία, τότε όπως ήδη έχω δει, κόντρα στις όποιες δυσκολίες της κρίσης μπορεί και γεννιέται ένα νόημα. Υπάρχουν αρκετοί τέτοιοι άνθρωποι εδώ σπουδαγμένοι ή όχι, αυτοί ίσως ήταν και ο λόγος που δεν έφυγα και εγώ. Ας δούμε λοιπόν τώρα τι μετράμε και εμείς οι μηχανικοί.

Το κείμενο αυτό βασίστηκε στην παρέμβαση, χωρίς κείμενο, που έκανα στην ημερίδα του ΙΕΚΕΜ-ΤΕΕ Τρίτη 6 Μαϊου με θέμα: “Ασύμμετρη απειλή κατά της κατοικίας; Κοινωνικές, επενδυτικές και παραγωγικές διαστάσεις”

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: