Detroit από την αρχή; Πώς; (μέρος B)

Πολεοδομικά σχέδια, πολιτικά προγράμματα, ποικίλες δράσεις από μία στρατιά ΜΚΟ, ντόπιοι, ξένοι, μεσαίοι και μεγαλύτεροι επενδυτές, ομάδες κατοίκων καθώς και επίσημοι θεσμοί όπως πανεπιστήμια, μουσεία, νοσοκομεία κ.λπ. δραστηριοποιούνται σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό γύρω από το ζήτημα της επανεκκίνησης της πόλης του Ντιτρόιτ. Δυνάμεις αντίθετες και απ’ όλες τις κατευθύνσεις έχουν έναν λόγο για το Ντιτρόιτ και κάνουν ράλι για την επανεκκίνησή του. Οι πιο αισιόδοξοι αντιμετωπίζουν την παρούσα φάση σαν μία δυναμική κατάσταση που κρύβει ευκαιρίες. Οι πιο συγκρατημένοι την αντιμετωπίζουν σαν ένα δύσκολο στοίχημα καθώς βλέπουν ότι όποιες αποφάσεις και αν παρθούν, όποιες στρατηγικές και αν ακολουθηθούν είναι καταδικασμένες στην αποτυχία αν δεν επικεντρωθούν στην επανεκπαίδευση των πρώην βιομηχανικών εργατών με σκοπό την απορρόφηση τους σε νέα επαγγέλματα ή, αν δεν αντιμετωπίσουν τη βαθύτερη φυλετική κοινωνική διχοτόμηση που μαστίζει την πόλη και που δημιουργεί και τις ανάλογες χωρικές στρεβλώσεις. Μέσα σ’ αυτόν τον γενικότερο αναβρασμό, ένα είναι το σίγουρο: το Ντιτρόιτ έχει γίνει πεδίο πολεοδομικών πειραμάτων που σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνούν επικίνδυνα τα περιθώρια που έχει για πειράματα.

Στο στόχαστρο μας, καταρχήν, μπαίνει το επίσημο κέντρο της πόλης καθώς και η παντιέρα της πόλης που είναι το πολεοδομικό πλάνο με το γενικό τίτλο Detroit Future City Plan και που αφορά ένα μίγμα επανάχρησης γης με μικρó-επιχειρηματικότητα (τύπου startup), εξευγενισμό και τοπιακή αρχιτεκτονική σε επίπεδο υποδομών. Θα λειτουργήσει άραγε το εκτεταμένο Urban Farming που θα ξανά-μετατρέψει τους απόγονους των βιομηχανικών εργατών σε νέους αγρότες, όπως ήταν οι παππούδες τους που κάποτε ήρθαν από τον αγροτικό νότο για να δουλέψουν στα εργοστάσια; ‘Η η μετατροπή μεγάλων λεωφόρων, που μέχρι τις μέρες μας χαρακώνουν βίαια τον ιστό της πόλης σε πεζόδρομους, θα πείσει όσους ακόμα Ντιτρόιερς καταφέρνουν να συντηρούν αυτοκίνητο, να το πετάξουν και σταδιακά η αυτοκινητούπολη θα γίνει μια πόλη φιλική για περπάτημα;

Επίσημο κέντρο της πόλης

Από την Cheapland στην Chipland

Η επιφανής Αμερικανίδα πολεοδόμος Τόνι Γκρίφιν, η οποία είναι και η επικεφαλής του Detroit Future City Plan υποστηρίζει ότι μία πόλη στην κατάσταση του Ντιτρόιτ – καταρχήν θα πρέπει να ασχοληθεί με το κέντρο της. Σύμφωνα με την ίδια πάντα, μόνο πόλεις με δυνατό πυρήνα μπορούν να σταθούν στα πόδια τους και να διαχύσουν την δυναμικότητά τους χωρικά προς όλες τις κατευθύνσεις. Στην παρούσα φάση, γίνεται λοιπόν, μια προσπάθεια επανακατοίκησης του κέντρου, μέσω της μεταφοράς των δραστηριοτήτων μεγάλων επιχειρήσεων που παλιότερα βρίσκονταν στις παρυφές της πόλης προς το κέντρο. Μια διαδικασία που δεν ξεκίνησε με την πρόσφατη χρεοκοπία. Εδώ και καιρό έχει μπει σε αυτόματο πιλότο η ενδυνάμωση του κέντρου της πόλης και κεντρική φιγούρα της έχει αναδειχτεί ο τοπικός επιχειρηματίας Nταν Γκίλμπερτ o οποίος τυχαίνει να έχει και την μεγαλύτερη online επιχείρηση ενυπόθηκων δανείων στις ΗΠΑ, την QuickenLoans. Πρόκειται ίσως για έναν από τους μεγαλύτερους επενδυτές του κέντρου της πόλης καθώς στην ιδιοκτησία του βρίσκονται 22 πολυώροφα κτήρια. Τα τελευταία δε χρόνια, έχει σταδιακά μετακινήσει το μεγαλύτερο μέρος των δραστηριοτήτων στο κέντρο και μαζί με αυτές και 7.000 εργαζομένους. Ταυτόχρονα, έχει παρακινήσει και άλλες εταιρίες όπως τη Chrysler, τη Microsoft, τη Twitter και άλλες να κάνουν το ίδιο και ως ένα βαθμό το έχει ήδη καταφέρει. Όπως χαρακτηριστικά διαβάζει κανείς σε παλιότερο δημοσίευμα της Γκάρντιαν, ο κύριος αυτός μέσα σε τρία χρόνια μετέτρεψε το κέντρο της πόλης σ’ ένα μικρό επιχειρηματικό κάμπους. Έτσι, μαζί με τον Νταν Γκίλμπερτ, ο οποίος χαρίζει στους υπαλλήλους του μέχρι και 20.000 δολάρια με την προϋπόθεση να αγοράσουν μία κατοικία στο κέντρο και να μείνουν σ’ αυτή για τα επόμενα πέντε χρόνια, (ποιός ξέρει αν υπάρχει και σχετική ρήτρα να αγοράσουν σπίτι σ’ ένα από τα 22 κτήριά του;) έχουν μαζευτεί και άλλοι επιχειρηματίες οι οποίοι μοιάζει σα να έχουν μετατρέψει το κέντρο του Ντιτρόιτ σε ταμπλό παιχνιδιού Monopoli που ανταγωνίζονται ποιός θα μαζέψει για λογαριασμό του τα περισσότερα κτήρια στο ήμισυ της μισής τιμής. Σ’ αυτό το σημείο, είναι αδύνατο να μην σκεφτεί κανείς, πως όλη αυτή η διαδικασία θα μπορούσε να είναι και ένας έκτακτος μηχανισμός έτσι ώστε μια κυβέρνηση- στη συγκεκριμένη περίπτωση σαν την ομοσπονδιακή κυβέρνηση των Η.Π.Α- να μπορεί να φτιάχνει κοντινούς τρίτους κόσμους και να κρατάει όσο το δυνατόν κοντά της τις δικές της επιχειρήσεις.

Παράλληλα, οι προτάσεις των υπεύθυνων πολεοδόμων για την πόλη του Ντιτρόιτ που επηρεάζονται επίσης από τα πρότυπα του μακρινού Τορίνο-καθώς πρόκειται για την “αντίστοιχη” αυτοκινητούπολη επί ευρωπαϊκού εδάφους, εστιάζουν σ’ ένα μίγμα που συμπεριλαμβάνει τους Χίπστερ, οι οποίοι συνθέτουν σε μεγάλο βαθμό τη λεγόμενη δημιουργική τάξη, τους εργαζόμενους του επιχειρηματικού κέντρου και τη “δημιουργική αξιοποίηση των φοιτητών” με ένα σωρό από θερμοκοιτίδες startup για να μπορεί να γίνεται άμεσα το πέρασμα στον επιχειρηματικό κόσμο των πιο δημιουργικών ατόμων. Και εκεί που αναρωτιέται κανείς τι γίνεται με τους μη δημιουργικούς; Σε παράλληλο χρόνο, εντοπίζονται περιπτώσεις μετακίνησης κατοίκων από κεντρικές γειτονιές προς άλλες με αποτέλεσμα, όσο εξωπραγματικό και αν ακούγεται, στις κεντρικές περιοχές να συντελείται ένας διπλός εξευγενισμός σε μικρότερο βαθμό εισοδηματικός, σε μεγαλύτερο σε επίπεδο κυρίαρχης κουλτούρας επιβεβαιώνοντας έτσι, για άλλη μια φορά την κριτική αυτών που πιστεύουν ότι το μεγαλύτερο και βαθύτερο πρόβλημα της πόλης αφορά την φυλετική περιχαράκωση αλλά και θέτοντας έτσι σε κίνδυνο την πολυπόθητη δημιουργικότητα καθώς αν κάπου φωλιάζει η δημιουργικότητα σίγουρα είναι στην πολυπολιτισμικότητα!

Future City Plan

Αλλά πέρα από το μοίρασμα της πίτας για το κέντρο, τι μέλλει γενέσθαι στην υπόλοιπη πόλη; Σε τι συνίσταται το πολυδιαφημιζόμενο πολεοδομικό πλάνο που τιτλοφορείται ως “Future City Plan“; Περίπου δύο χρόνια προετοιμασίας πήρε στην ομάδα πολεοδόμων για να εκδώσουν την τελική μορφή του στρατηγικού πολεοδομικού πλάνου Detroit Future City το Γενάρη του περασμένου χρόνου-που δυστυχώς έχει κατέβει από την επίσημη σελίδα- ενώ επανέκδοση του αναμένεται εντός του μηνός με κάποια πρώτα μίνι πιλοτικά προγράμματα που απορρέουν από το βασικό κορμό των 347 σελίδων του αρχικού κειμένου. Το όλο εγχείρημα στηρίχτηκε σε μεγάλο βαθμό σε ερωτηματολόγια σε μια προσπάθεια εμπλοκής των κατοίκων για την συγκέντρωση στοιχείων πάνω στις επιθυμίες και το όραμα που μπορεί να έχουν για την πόλη τους. Ως προς αυτό, ιδιαίτερα ενδιαφέροντα μου φάνηκαν τα διαδικτυακά παιχνίδια που έβαζαν τους κατοίκους να παίζουν με σκοπό να συλλέξουν πρωτογενές υλικό ενώ κάποια άλλα μικρά βιντεο-ρεπορτάζ που υποτίθεται ότι και αυτά βοηθούσαν προς αυτήν την κατεύθυνση δεν μου φάνηκαν ιδιαίτερα διαφωτιστικά.

Η βασική ιδέα που διατρέχει όλο το πλάνο είναι η λογική του right-sizing. Πρόκειται για μια δέσμη κατευθύνσεων που αποσκοπούν στη διαμόρφωση ενός σωστού μεγέθους για την πόλη το οποίο είναι σε άμεση εξάρτηση από τον πληθυσμό της ως προς την έκτασή της! Σύμφωνα με αυτήν την πολύ απλή λογική, αν έχουμε μια πόλη που μεγαλώνει σε πληθυσμό θα πρέπει να επεκτείνουμε τις υπάρχουσες υποδομές ανάλογα. Αντίθετα, αν έχουμε μια πόλη που μικραίνει σε πληθυσμό θα πρέπει να δημιουργηθούν αυτές οι συνθήκες έτσι ώστε οι περιοχές με μια ήδη σχετική πυκνότητα να μπορούν να ενισχυθούν με την μετακίνηση κατοίκων προερχόμενους από μη βιώσιμες, αραιοκατοικημένες περιοχές. Και αυτός ακριβώς είναι και ο κεντρικός στόχος για την πόλη του Ντιτρόιτ. Να πυκνώσει η πόλη “καναλιζάροντας” τρόπον τινά, ροές κατοίκων από αραιοκατοικημένες σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. Τι γίνεται όμως με αυτόν τον χώρο που περισσεύει;

Για τον περισσευούμενο χώρο δίνεται κυρίως έμφαση σε τρόπους χρήσης γης όπως οι αστικές καλλιέργειες και οι “μπλε υποδομές”. Οι τελευταίες ειδικά, αφορούν τη δημιουργία ανοιχτών δεξαμενών νερού που θα εκμεταλλεύονται το βρόχινο νερό αλλά και το άνοιγμα θαμμένων χειμάρρων και ρυακιών για την διαμόρφωσή τους σε τόπους ψυχαγωγίας και αθλητικές εγκαταστάσεις. Αλλά και αυτό φαίνεται κάπως περίεργο μιας και δεν πάει και πολύς καιρός που η πόλη ήθελε να χαρίσει σε επιχειρηματίες το μικρό νησάκι Μπελ που βρίσκεται στον ποταμό Μίτσιγκαν (το οποίο παρεμπιπτόντως το έχει σχεδιάσει ο Όλμστεντ- ίσως ο πρώτος αρχιτέκτονας τοπίου που έχει σχεδιάσει και το Central Park της Νέας Υόρκης) εξαιτίας της δυσκολίας ανεύρεσης πόρων για τη συντήρησή του.

Πέρα όμως από το “ανθρώπινο μαντάρισμα” του ξεχαρβαλωμένου ιστού της πόλης, κάτι και που λογικά θα πάρει κάποιο χρόνο, σε πρώτη φάση θα μπουν σε εφαρμογή μια σειρά άμεσων δράσεων και θα αφορούν κυρίως τις λεγόμενες carbon buffer zones. Εκτεταμένες φυτεύσεις θα γίνουν σε σημεία όπου μεγάλες λεωφόροι με βαριά κυκλοφορία προκαλούν αισθητή ρύπανση ή εκεί που υπάρχει μεγάλο πρόβλημα συγκράτησης νερών από καταρρακτώδεις βροχές.

Εντούτοις, το μεγαλύτερο μειονέκτημα, σύμφωνα με τους επικριτές του, είναι ότι και πάλι δεν λαμβάνει υπόψη του κοινωνικούς διαχωρισμούς που υπάρχουν στην πόλη καθώς επίσης και τον ρόλο που αυτοί έχουν παίξει στην ιστορία της πόλης. Από την άλλη, στα σοβαρά μειονεκτήματά του συγκαταλέγεται ότι το σχέδιο αυτό είναι αποκομμένο από τα γενικότερα χωροταξικά δεδομένα της πολιτείας του Μίτσιγκαν καθώς επίσης ότι αντιμετωπίζει την πόλη μηχανιστικά τόσο στο κεφάλαιο που αφορά τις “μπλε” υποδομές όσο και εκεί που μιλάει για τις πληθυσμιακές ανακατατάξεις.

Στο επόμενο ποστ, που θα’ ναι και το τελικό για το θέμα του Ντιτρόιτ, θα γίνει μια συνοπτική παρουσίαση δύο ακόμα συνιστωσών ως προς τα πολεοδομικά πράγματα της πόλης. To ποστ θα αφορά αφενός, το φλέγον ζήτημα μετακίνησης στην πόλη  και αφετέρου την εξέλιξη των αστικών καλλιεργειών. Επίσης, θα επισυναφθεί σχετικό αρχείο με τις πηγές.

 

 

 

Advertisements

Tags: , , , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: