Archive | April 2014

Detroit από την αρχή; Πώς; (μέρος B)

Πολεοδομικά σχέδια, πολιτικά προγράμματα, ποικίλες δράσεις από μία στρατιά ΜΚΟ, ντόπιοι, ξένοι, μεσαίοι και μεγαλύτεροι επενδυτές, ομάδες κατοίκων καθώς και επίσημοι θεσμοί όπως πανεπιστήμια, μουσεία, νοσοκομεία κ.λπ. δραστηριοποιούνται σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό γύρω από το ζήτημα της επανεκκίνησης της πόλης του Ντιτρόιτ. Δυνάμεις αντίθετες και απ’ όλες τις κατευθύνσεις έχουν έναν λόγο για το Ντιτρόιτ και κάνουν ράλι για την επανεκκίνησή του. Οι πιο αισιόδοξοι αντιμετωπίζουν την παρούσα φάση σαν μία δυναμική κατάσταση που κρύβει ευκαιρίες. Οι πιο συγκρατημένοι την αντιμετωπίζουν σαν ένα δύσκολο στοίχημα καθώς βλέπουν ότι όποιες αποφάσεις και αν παρθούν, όποιες στρατηγικές και αν ακολουθηθούν είναι καταδικασμένες στην αποτυχία αν δεν επικεντρωθούν στην επανεκπαίδευση των πρώην βιομηχανικών εργατών με σκοπό την απορρόφηση τους σε νέα επαγγέλματα ή, αν δεν αντιμετωπίσουν τη βαθύτερη φυλετική κοινωνική διχοτόμηση που μαστίζει την πόλη και που δημιουργεί και τις ανάλογες χωρικές στρεβλώσεις. Μέσα σ’ αυτόν τον γενικότερο αναβρασμό, ένα είναι το σίγουρο: το Ντιτρόιτ έχει γίνει πεδίο πολεοδομικών πειραμάτων που σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνούν επικίνδυνα τα περιθώρια που έχει για πειράματα.

Στο στόχαστρο μας, καταρχήν, μπαίνει το επίσημο κέντρο της πόλης καθώς και η παντιέρα της πόλης που είναι το πολεοδομικό πλάνο με το γενικό τίτλο Detroit Future City Plan και που αφορά ένα μίγμα επανάχρησης γης με μικρó-επιχειρηματικότητα (τύπου startup), εξευγενισμό και τοπιακή αρχιτεκτονική σε επίπεδο υποδομών. Θα λειτουργήσει άραγε το εκτεταμένο Urban Farming που θα ξανά-μετατρέψει τους απόγονους των βιομηχανικών εργατών σε νέους αγρότες, όπως ήταν οι παππούδες τους που κάποτε ήρθαν από τον αγροτικό νότο για να δουλέψουν στα εργοστάσια; ‘Η η μετατροπή μεγάλων λεωφόρων, που μέχρι τις μέρες μας χαρακώνουν βίαια τον ιστό της πόλης σε πεζόδρομους, θα πείσει όσους ακόμα Ντιτρόιερς καταφέρνουν να συντηρούν αυτοκίνητο, να το πετάξουν και σταδιακά η αυτοκινητούπολη θα γίνει μια πόλη φιλική για περπάτημα;

Επίσημο κέντρο της πόλης

Από την Cheapland στην Chipland

Η επιφανής Αμερικανίδα πολεοδόμος Τόνι Γκρίφιν, η οποία είναι και η επικεφαλής του Detroit Future City Plan υποστηρίζει ότι μία πόλη στην κατάσταση του Ντιτρόιτ – καταρχήν θα πρέπει να ασχοληθεί με το κέντρο της. Σύμφωνα με την ίδια πάντα, μόνο πόλεις με δυνατό πυρήνα μπορούν να σταθούν στα πόδια τους και να διαχύσουν την δυναμικότητά τους χωρικά προς όλες τις κατευθύνσεις. Στην παρούσα φάση, γίνεται λοιπόν, μια προσπάθεια επανακατοίκησης του κέντρου, μέσω της μεταφοράς των δραστηριοτήτων μεγάλων επιχειρήσεων που παλιότερα βρίσκονταν στις παρυφές της πόλης προς το κέντρο. Μια διαδικασία που δεν ξεκίνησε με την πρόσφατη χρεοκοπία. Εδώ και καιρό έχει μπει σε αυτόματο πιλότο η ενδυνάμωση του κέντρου της πόλης και κεντρική φιγούρα της έχει αναδειχτεί ο τοπικός επιχειρηματίας Nταν Γκίλμπερτ o οποίος τυχαίνει να έχει και την μεγαλύτερη online επιχείρηση ενυπόθηκων δανείων στις ΗΠΑ, την QuickenLoans. Πρόκειται ίσως για έναν από τους μεγαλύτερους επενδυτές του κέντρου της πόλης καθώς στην ιδιοκτησία του βρίσκονται 22 πολυώροφα κτήρια. Τα τελευταία δε χρόνια, έχει σταδιακά μετακινήσει το μεγαλύτερο μέρος των δραστηριοτήτων στο κέντρο και μαζί με αυτές και 7.000 εργαζομένους. Ταυτόχρονα, έχει παρακινήσει και άλλες εταιρίες όπως τη Chrysler, τη Microsoft, τη Twitter και άλλες να κάνουν το ίδιο και ως ένα βαθμό το έχει ήδη καταφέρει. Όπως χαρακτηριστικά διαβάζει κανείς σε παλιότερο δημοσίευμα της Γκάρντιαν, ο κύριος αυτός μέσα σε τρία χρόνια μετέτρεψε το κέντρο της πόλης σ’ ένα μικρό επιχειρηματικό κάμπους. Έτσι, μαζί με τον Νταν Γκίλμπερτ, ο οποίος χαρίζει στους υπαλλήλους του μέχρι και 20.000 δολάρια με την προϋπόθεση να αγοράσουν μία κατοικία στο κέντρο και να μείνουν σ’ αυτή για τα επόμενα πέντε χρόνια, (ποιός ξέρει αν υπάρχει και σχετική ρήτρα να αγοράσουν σπίτι σ’ ένα από τα 22 κτήριά του;) έχουν μαζευτεί και άλλοι επιχειρηματίες οι οποίοι μοιάζει σα να έχουν μετατρέψει το κέντρο του Ντιτρόιτ σε ταμπλό παιχνιδιού Monopoli που ανταγωνίζονται ποιός θα μαζέψει για λογαριασμό του τα περισσότερα κτήρια στο ήμισυ της μισής τιμής. Σ’ αυτό το σημείο, είναι αδύνατο να μην σκεφτεί κανείς, πως όλη αυτή η διαδικασία θα μπορούσε να είναι και ένας έκτακτος μηχανισμός έτσι ώστε μια κυβέρνηση- στη συγκεκριμένη περίπτωση σαν την ομοσπονδιακή κυβέρνηση των Η.Π.Α- να μπορεί να φτιάχνει κοντινούς τρίτους κόσμους και να κρατάει όσο το δυνατόν κοντά της τις δικές της επιχειρήσεις.

Παράλληλα, οι προτάσεις των υπεύθυνων πολεοδόμων για την πόλη του Ντιτρόιτ που επηρεάζονται επίσης από τα πρότυπα του μακρινού Τορίνο-καθώς πρόκειται για την “αντίστοιχη” αυτοκινητούπολη επί ευρωπαϊκού εδάφους, εστιάζουν σ’ ένα μίγμα που συμπεριλαμβάνει τους Χίπστερ, οι οποίοι συνθέτουν σε μεγάλο βαθμό τη λεγόμενη δημιουργική τάξη, τους εργαζόμενους του επιχειρηματικού κέντρου και τη “δημιουργική αξιοποίηση των φοιτητών” με ένα σωρό από θερμοκοιτίδες startup για να μπορεί να γίνεται άμεσα το πέρασμα στον επιχειρηματικό κόσμο των πιο δημιουργικών ατόμων. Και εκεί που αναρωτιέται κανείς τι γίνεται με τους μη δημιουργικούς; Σε παράλληλο χρόνο, εντοπίζονται περιπτώσεις μετακίνησης κατοίκων από κεντρικές γειτονιές προς άλλες με αποτέλεσμα, όσο εξωπραγματικό και αν ακούγεται, στις κεντρικές περιοχές να συντελείται ένας διπλός εξευγενισμός σε μικρότερο βαθμό εισοδηματικός, σε μεγαλύτερο σε επίπεδο κυρίαρχης κουλτούρας επιβεβαιώνοντας έτσι, για άλλη μια φορά την κριτική αυτών που πιστεύουν ότι το μεγαλύτερο και βαθύτερο πρόβλημα της πόλης αφορά την φυλετική περιχαράκωση αλλά και θέτοντας έτσι σε κίνδυνο την πολυπόθητη δημιουργικότητα καθώς αν κάπου φωλιάζει η δημιουργικότητα σίγουρα είναι στην πολυπολιτισμικότητα!

Future City Plan

Αλλά πέρα από το μοίρασμα της πίτας για το κέντρο, τι μέλλει γενέσθαι στην υπόλοιπη πόλη; Σε τι συνίσταται το πολυδιαφημιζόμενο πολεοδομικό πλάνο που τιτλοφορείται ως “Future City Plan“; Περίπου δύο χρόνια προετοιμασίας πήρε στην ομάδα πολεοδόμων για να εκδώσουν την τελική μορφή του στρατηγικού πολεοδομικού πλάνου Detroit Future City το Γενάρη του περασμένου χρόνου-που δυστυχώς έχει κατέβει από την επίσημη σελίδα- ενώ επανέκδοση του αναμένεται εντός του μηνός με κάποια πρώτα μίνι πιλοτικά προγράμματα που απορρέουν από το βασικό κορμό των 347 σελίδων του αρχικού κειμένου. Το όλο εγχείρημα στηρίχτηκε σε μεγάλο βαθμό σε ερωτηματολόγια σε μια προσπάθεια εμπλοκής των κατοίκων για την συγκέντρωση στοιχείων πάνω στις επιθυμίες και το όραμα που μπορεί να έχουν για την πόλη τους. Ως προς αυτό, ιδιαίτερα ενδιαφέροντα μου φάνηκαν τα διαδικτυακά παιχνίδια που έβαζαν τους κατοίκους να παίζουν με σκοπό να συλλέξουν πρωτογενές υλικό ενώ κάποια άλλα μικρά βιντεο-ρεπορτάζ που υποτίθεται ότι και αυτά βοηθούσαν προς αυτήν την κατεύθυνση δεν μου φάνηκαν ιδιαίτερα διαφωτιστικά.

Η βασική ιδέα που διατρέχει όλο το πλάνο είναι η λογική του right-sizing. Πρόκειται για μια δέσμη κατευθύνσεων που αποσκοπούν στη διαμόρφωση ενός σωστού μεγέθους για την πόλη το οποίο είναι σε άμεση εξάρτηση από τον πληθυσμό της ως προς την έκτασή της! Σύμφωνα με αυτήν την πολύ απλή λογική, αν έχουμε μια πόλη που μεγαλώνει σε πληθυσμό θα πρέπει να επεκτείνουμε τις υπάρχουσες υποδομές ανάλογα. Αντίθετα, αν έχουμε μια πόλη που μικραίνει σε πληθυσμό θα πρέπει να δημιουργηθούν αυτές οι συνθήκες έτσι ώστε οι περιοχές με μια ήδη σχετική πυκνότητα να μπορούν να ενισχυθούν με την μετακίνηση κατοίκων προερχόμενους από μη βιώσιμες, αραιοκατοικημένες περιοχές. Και αυτός ακριβώς είναι και ο κεντρικός στόχος για την πόλη του Ντιτρόιτ. Να πυκνώσει η πόλη “καναλιζάροντας” τρόπον τινά, ροές κατοίκων από αραιοκατοικημένες σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. Τι γίνεται όμως με αυτόν τον χώρο που περισσεύει;

Για τον περισσευούμενο χώρο δίνεται κυρίως έμφαση σε τρόπους χρήσης γης όπως οι αστικές καλλιέργειες και οι “μπλε υποδομές”. Οι τελευταίες ειδικά, αφορούν τη δημιουργία ανοιχτών δεξαμενών νερού που θα εκμεταλλεύονται το βρόχινο νερό αλλά και το άνοιγμα θαμμένων χειμάρρων και ρυακιών για την διαμόρφωσή τους σε τόπους ψυχαγωγίας και αθλητικές εγκαταστάσεις. Αλλά και αυτό φαίνεται κάπως περίεργο μιας και δεν πάει και πολύς καιρός που η πόλη ήθελε να χαρίσει σε επιχειρηματίες το μικρό νησάκι Μπελ που βρίσκεται στον ποταμό Μίτσιγκαν (το οποίο παρεμπιπτόντως το έχει σχεδιάσει ο Όλμστεντ- ίσως ο πρώτος αρχιτέκτονας τοπίου που έχει σχεδιάσει και το Central Park της Νέας Υόρκης) εξαιτίας της δυσκολίας ανεύρεσης πόρων για τη συντήρησή του.

Πέρα όμως από το “ανθρώπινο μαντάρισμα” του ξεχαρβαλωμένου ιστού της πόλης, κάτι και που λογικά θα πάρει κάποιο χρόνο, σε πρώτη φάση θα μπουν σε εφαρμογή μια σειρά άμεσων δράσεων και θα αφορούν κυρίως τις λεγόμενες carbon buffer zones. Εκτεταμένες φυτεύσεις θα γίνουν σε σημεία όπου μεγάλες λεωφόροι με βαριά κυκλοφορία προκαλούν αισθητή ρύπανση ή εκεί που υπάρχει μεγάλο πρόβλημα συγκράτησης νερών από καταρρακτώδεις βροχές.

Εντούτοις, το μεγαλύτερο μειονέκτημα, σύμφωνα με τους επικριτές του, είναι ότι και πάλι δεν λαμβάνει υπόψη του κοινωνικούς διαχωρισμούς που υπάρχουν στην πόλη καθώς επίσης και τον ρόλο που αυτοί έχουν παίξει στην ιστορία της πόλης. Από την άλλη, στα σοβαρά μειονεκτήματά του συγκαταλέγεται ότι το σχέδιο αυτό είναι αποκομμένο από τα γενικότερα χωροταξικά δεδομένα της πολιτείας του Μίτσιγκαν καθώς επίσης ότι αντιμετωπίζει την πόλη μηχανιστικά τόσο στο κεφάλαιο που αφορά τις “μπλε” υποδομές όσο και εκεί που μιλάει για τις πληθυσμιακές ανακατατάξεις.

Στο επόμενο ποστ, που θα’ ναι και το τελικό για το θέμα του Ντιτρόιτ, θα γίνει μια συνοπτική παρουσίαση δύο ακόμα συνιστωσών ως προς τα πολεοδομικά πράγματα της πόλης. To ποστ θα αφορά αφενός, το φλέγον ζήτημα μετακίνησης στην πόλη  και αφετέρου την εξέλιξη των αστικών καλλιεργειών. Επίσης, θα επισυναφθεί σχετικό αρχείο με τις πηγές.

 

 

 

Advertisements

Όλη η Αθήνα ένα Openhouse!

Σας άρεσε το openhouseathens και έχετε στενοχωρηθεί που δεν προλάβατε να δείτε όλα τα κτήρια ή που δεν μπορέσατε να πάτε καθόλου; Τζάμπα στενοχωριέστε, γιατί το openhouseathens ήταν και θα είναι ανοιχτό για πολύ καιρό ακόμα… ναι…

Με τόσα ΕΝΟΙΚΙΑΖΕΤΑΙ παντού, μπορείς να επισκέπτεσαι και να βλέπεις όποιο κτήριο θες. Περπατάς και σε εντυπωσιάζει μια πολυκατοικία; ‘Ολο και κάποιο ενοικιαστήριο θα υπάρχει. Η κρίση είναι ευκαιρία, νομίζω ότι δεν θα είναι ποτέ τόσο εύκολο να επισκεφτεί κανείς τα κτήρια της πόλης της Αθήνας. Εξάλλου όσοι θα πήγατε στο Openhouseathens θα παρατηρήσατε ότι τα μισά κτήρια ήταν ανοίκιαστα ή απούλητα, τα άλλα μισά ήταν δημόσιας χρήσης.

Πόσα έχω μάθει τον τελευταίο καιρό (ποίος μίλησε από αυτό το μπαλκόνι, ποιό ασανσέρ είναι από σουηδικό ξύλο, ποιό ακίνητο είναι του προέδρου, τι γινόταν στο 8ο όροφο στο νούμερο 23). Γιατί οι ιδιοκτήτες δεν μένουν, στο να σου παρουσιάσουν το σπίτι με όλα τα πλεονεκτήματά του, σου λένε μαζί με τον πόνο τους κι όλη την ιστορία της ζωής τους. Μάλιστα, παρατηρώ το εξής, ότι οι ιδιοκτήτες μοιάζουν με τα κτήρια. Δεν ξέρω αν το παρατηρήσατε κι εσείς αλλά και οι εθελοντές του Openhouseathens μοιάζανε με τα κτίρια που παρουσιάζανε. Οι πιο δήθεν ήταν όσοι τονίζανε την ειλικρίνεια της κατασκευής.

ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2013

de_pave

Το κείμενο αυτό, είναι από την πρότασης των αρχιτεκτώνων: Α.Ε.Βικτωράτου, Γ. Γεωργίου, Χ.Τσιρώνη και Σ.Ψύρρα για τον διαγωνισμό «ΗράκλειοΧ4» που τιμήθηκε με εξαγορά.

ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2013

Συμμετέχουμε στον διαγωνισμό «ΗράκλειοΧ4» γιατί πιστεύουμε ότι μέσα από τέτοιες προσπάθειες που θέτουν στο επίκεντρο τους την καθημερινότητα μας μπορεί να βελτιωθεί ουσιαστικά η ποιότητα ζωής των πόλεων μας.

> Παρά τη μεγάλη παράδοση στην κοινωνική ζωή, οι πόλεις μας δεν είναι πλέον φιλικές.
> Παρά τη μεγάλη παράδοση στην υπαίθρια ζωή ο δημόσιος χώρος είναι απαξιωμένος και απευθύνεται κυρίως στο αυτοκίνητο και όχι στον πολίτη.
> Παρά το ήπιο κλίμα η σύγχρονη ελληνική πόλη είναι από τις πλέον ενεργοβόρες.

Η πρότασή μας είναι άμεσης επέμβασης και συμπυκνώνεται σε τρεις βασικούς στόχους.
> Να επιτευχθεί κοινωνική όσμωση σε επίπεδο γειτονιάς ως το ισχυρό αντίδοτο στη μεγάλη ψυχολογική πίεση που δέχεται το άτομο σήμερα.
> Να απελευθερωθεί ένα ποσοστό των δρόμων από τα αυτοκίνητα για να αποδοθεί σε λειτουργίες που μετατρέπουν το δρόμο σε κοινωνικό πυκνωτή για την γειτονιά.
> Να βελτιωθεί το μικροκλίμα των δρόμων, κυρίως μέσω της φύτευσης.

Τα ερωτήματα που θέτουμε είναι:
-Είναι δυνατόν οι ανατροπές αυτές να πραγματοποιηθούν σήμερα και με τί κόστος, εν μέσω κρίσης;
-Είναι δυνατόν οι επεμβάσεις αυτές να δώσουν βιώσιμο και άμεσο αποτέλεσμα;

Επιλέγουμε να ξεκινήσουμε από κομμάτια του ιστού που δεν κατάφεραν να ακολουθήσουν το πρότυπο της μεταπολεμικής ελληνικής πόλης (πολυκατοικίες και θέσεις στάθμευσης παρατεταγμένες παράλληλα στον δρόμο και στην κίνηση του).
Επιλέγουμε δρόμους που παρά την χαμηλή τους κίνηση, κίνηση που προέρχεται κυρίως από τις παρακείμενες κατοικίες, είναι κατασκευασμένοι στα πρότυπα των κεντρικών δρόμων, παραμένοντας κενοί για τα λίγα αυτοκίνητα που περνούν.

Η περιοχή της Χρυσοπηγής είναι μια τέτοια περίπτωση, περιοχή με μεγάλη ιστορία μιας και στις σπηλιές της έζησε η πρώτη κοινότητα λεπρών. Από την αρχή της ιστορία της οργανώθηκε ως κοινότητα, γύρω από τη μικρή εκκλησία της ενώ είναι από τις λίγες περιοχές εκτός των τειχών της πόλης που μέχρι σήμερα κρατά το παλιό πλέγμα ιστού. Ανάμεσα σε κεντρικούς δρόμους που οδηγούν προς το κέντρο της πόλης, διαμορφώνονται νησίδες με στενούς δρόμους που ακολουθούν το ανάγλυφο ή σκάλες που σκαρφαλώνουν στους βράχους της. Βλέποντας κανείς τον ιστό της περιοχής από ψηλά, αναγνωρίζει μορφές παραδοσιακών οικισμών, όπου η ζωή θα μπορούσε να συνεχίζεται υπαίθρια, έξω από το σπίτι και τα κατώφλια δεν θα ήταν μόνο περάσματα αλλά και στάσεις. Η πραγματικότητα της περιοχής όμως, είναι διαφορετική: τα μικρά πλατώματα των δρόμων λειτουργούν ως θέσεις για παρκαρισμένα αυτοκίνητα και η γύμνια του δρόμου γίνεται απαγορευτική για κάθε στάση ή κοινωνική δραστηριότητα σε αυτόν.

> Λόγω της ιδιαιτερότητά της, η περιοχή, δεν μπορεί να παραλάβει μεγάλο αριθμό σταθμευμένων αυτοκινήτων. Ο μικρός αριθμός των αυτοκινήτων που συναντούμε στα πλατώματα μπορεί να εξυπηρετηθεί από τους παρακείμενους μεγάλους δρόμους που περιβάλλουν την περιοχή μας και που παραλαμβάνουν μεγαλύτερους αριθμούς σταθμεύσεων.

> Λόγω του μορφολογικού συσχετισμού με παραδοσιακές χαράξεις σε επίπεδο οικισμού (επειδή για τις χαράξεις αυτές ακολουθείται η μορφολογία του εδάφους ή προγενέστερες χαράξεις πολεοδομικού σχεδιασμού) γίνεται προσπάθεια να ανακτήσουν οι δρόμοι την λειτουργική τους συνέπεια και να επιτραπεί στα σπίτια να ανοιχτούν πάνω σ’ αυτούς.

Με εργαλείο τη βιοκλιματική βελτίωση των δρόμων, καθώς και λειτουργικό εξοπλισμό τους, προς χρήση των κατοίκων της γειτονιάς, επανασχεδιάζουμε την οδό Πλινίου με τις παρακείμενες σ’ αυτήν μικρές παρόδους. Η Πλινίου ένας στενός δρόμος από μπετό, κινείται σχεδόν παράλληλα στο βραχώδες ανάγλυφο της περιοχής και ενώνει δύο βασικούς άξονες που οδηγούν προς το κέντρο της πόλης, τη Ζωοδόχου Πηγής και την Μαραθονομάχων. Στη διασταύρωσή της με τη Ζωοδόχου Πηγής ένα μικρό πλάτωμα με τα 2 καφενεία της περιοχής λειτουργεί ως είσοδος για την εκκλησία που ακολουθεί. Μια σκάλα που ξεκινά από το ίδιο πλάτωμα ανηφορίζει προς το σχολείο της περιοχής. Στη συνέχεια, μετά την εκκλησία, ο δρόμος αλλάζει προσανατολισμό από ανατολικά προς τα νότια και συνεχίζει με εκατέρωθεν κατοικίες που δεν ξεπερνούν τους τρείς ορόφους, για να συναντήσει την Μαραθονομάχων. Η Μαραθονομάχων κινούμενη στο πυθμένα μιας μικρής ακατοίκητης λεκάνης λειτουργεί ως ένας μεγάλος χώρος στάθμευσης για την ευρύτερη περιοχή.

ΠΡΟΤΑΣΗ
Χαράζουμε με τροχό το μπετόν του οδοστρώματος, και αφαιρούμε κομμάτια από αυτό με σκοπό να αποκαλυφθεί το φυσικό έδαφος.
Τα κομμάτια που αφαιρούμε δεν απομακρύνονται αλλά επαναχρησιμοποιούνται και ανάλογα με το ύψος στο οποίο τοποθετούνται λειτουργούν είτε ως καθίσματα είτε ως τραπέζια αποτελώντας το βασικό υλικό για τον λειτουργικό εξοπλισμό του δρόμου.
Ο δρόμος διατηρεί ένα ελάχιστο πλάτος (2.50μ.) απαραίτητο για τη διέλευση οχημάτων σε έκτακτες περιπτώσεις. Η υπόλοιπη επιφάνεια χρησιμοποιείται για τη δημιουργία μιας αλληλουχίας από παρτέρια, καθιστικά και κατώφλια.
Στο φυσικό έδαφος που αποκαλύπτεται επαναφέρεται φύτευση αστικής κλίμακας. Ψηλά φυλλοβόλα δέντρα και μονοετή αναρριχητικά φυτά σε πέργκολες για σκίαση το καλοκαίρι. Αειθαλή δέντρα για τη μείωση των ρευμάτων αέρα καθώς και ξηροφυτικοί θάμνοι και λουλούδια.

ΦΥΤΕΥΣΗ
Στα παρτέρια στις εισόδους των κατοικιών φυτά όπως αγιόκλημα και πασχαλιές αναρριχώνται σε συρματόσχοινα που στηρίζονται στις δύο παρειές του δρόμου. Στα παρτέρια μπροστά από τον τοίχο αντιστήριξης του προαυλίου της εκκλησίας επιλέγεται φυλλοβόλος κισσός ο οποίος αναρριχάται χωρίς επιπρόσθετη υποστήριξη και διαμορφώνει μία συνεχόμενη πράσινη παρειά-πορεία για τον περιπατητή.

Στις διασταυρώσεις του δρόμου με τις σκάλες της περιοχής δέντρα όπως λεμονιές, νεραντζιές, αγριοδαμασκηνιές και κυδωνιές μπορούν να γίνουν φυτικά τοπόσημα που να προσανατολίζουν.

Χαμηλότερη φύτευση από ξηροφυτικούς θάμνους και λουλούδια όπως δεντρολίβανο, λεβάντα, φασκόμηλο καθώς και πικροδάφνες πέρα από τα αρώματά τους συμπληρώνουν τον κήπο της Πλινίου και απαλύνουν την βαριά εικόνα των γυμνών φυλλοβόλων το χειμώνα.
Τα φυτά που αναρριχώνται στις όψεις των κατοικιών βελτιώνοντας βιοκλιματικά τις κατοικίες μπορούν να λειτουργήσουν και προτρεπτικά στους κατοίκους οι οποίοι θα μπορούσαν να «καλλιεργήσουν» τις δικές τους πέργκολες για τις ταράτσες, βεράντες και μπαλκόνια των σπιτιών τους με φυτά που μπορεί να είναι και καρποφόρα όπως για παράδειγμα οι κληματαριές.

Κάποιοι υπολειμματικοί χώροι μπορούν να φυτευτούν με καρποφόρα φυτά όπως φραγκοσυκιές ή ροδιές ώστε να γίνουν πολύ ωραίες εμπειρίες για τα παιδιά. Στην παρούσα φάση, στα παρτέρια του δρόμου μπορούν να καλλιεργηθούν καρποφόρα φυτά όπως η κολοκυθιά του Ιωνά η οποία δημιουργεί μια πυκνή πέργκολα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού ενώ το Σεπτέμβριο παράγει έναν εντυπωσιακά μεγάλο αριθμό κολοκυθιών.

Μεταξύ των παρτεριών μικρά καθιστικά κτισμένα από τα κομμάτια του δρόμου που έχουν αφαιρεθεί και έχουν γίνει παγκάκια ή τραπέζια, μπορούν να υποδεχθούν δραστηριότητες που έως τώρα ήταν κλεισμένες μέσα στο σπίτι όπως ο καφές, το σερφάρισμα στο internet, το διάβασμα της εφημερίδας, δουλειές του σπιτιού. Στα ίδια τραπέζια οι κάτοικοι της περιοχής, παιδιά αλλά και μεγάλοι, μπορούν να συναντηθούν για να συζητήσουν ή να παίξουν. Επιπλέον σε μικρά πλατώματα του δρόμου μπορούν να προστεθούν κάποια βασικές κατασκευές για παιχνίδι και άθληση. Ένα ξύλινο δοκάρι μπορεί να μετεξελιχτεί σε μια τραμπάλα, ένα μονόζυγο, μια κούνια σε κάποιο από τα υπάρχοντα δέντρα ή απλά κάποιες χαράξεις στο δάπεδο που να βοηθούν να οργανωθούν παιχνίδια όπως κουτσό, μήλα, κ.α.

Μέσα από αυτόν τον σχεδιασμό προσπαθούμε να επαναφέρουμε μια αξία που βρέθηκε σε ύφεση όλα αυτά τα χρόνια, την γειτονιά. Ο ουραγός της μεταπολεμικής ανάπτυξης μπορεί να γίνει σήμερα πρότυπο αστικής ανάπλασης. Η γειτονιά δεν είναι μόνο μια έννοια που αυτή την στιγμή απασχολεί την πολεοδομική σκέψη σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι και μια λέξη κλειδί στον αειφόρο σχεδιασμό. Αυτό όμως που θεωρούμε το πιο βασικό στοιχείο της πρότασης είναι ότι η κοινωνική όσμωση ή οι κοινωνικές σχέσεις που αναπτύσσονται σε αυτό το επίπεδο, μπορούν να αντισταθούν στην αυξανόμενη αγριότητα και την έλλειψη ασφάλειας των πόλεων μας.

Για να επιτευχθεί αυτή η κοινωνική όσμωση θεωρήσαμε πολύ σημαντική τη συμμετοχή των κατοίκων στην υλοποίηση του έργου. Η αφαίρεση του σκληρού οδοστρώματος και η φύτευση είναι εργασίες που μπορούν να υλοποιηθούν με τη συμμετοχή των κατοίκων ορίζοντας την αρχή μιας νέας συλλογικότητας. Μπορεί να γίνει η μεγάλη γιορτή που θα σηματοδοτήσει την νέα εποχή για την περιοχή της Χρυσοπηγής.

Η πρότασή μας έχει άμεση εφαρμογή, άμεσο αποτέλεσμα και ελάχιστο κόστος. Προϋποθέτει συλλογικές διαδικασίες και ιδιοποίηση του αποτελέσματος από την πλευρά των κατοίκων. Οι κατασκευές και οι παρεμβάσεις είναι ελάχιστες, τόσο που τείνουν να έχουν συμβολικό χαρακτήρα. Οι φυτεύσεις περιλαμβάνουν και είδη ταχείας ανάπτυξης (μονοετείς βλαστήσεις, αναρριχώμενα και μεταφυτεύσεις θάμνων), ώστε να διαμορφώσουν άμεσα την εικόνα μιας πρώτης φάσης υλοποίησης.

Η πρόταση εντάσσεται στα πλαίσια ενός δυναμικού σχεδιασμού, εφόσον υλοποιείται παράλληλα με την ανάπτυξη του «νέου» φυσικού-αστικού περιβάλλοντος των δρόμων. θα μπορούσε να ολοκληρώνεται και να μετασχηματίζεται ακολουθώντας το μετασχηματισμό και τις πραγματικές λειτουργικές και κοινωνικές ανάγκες της περιοχής της πόλης.

Η σταθερή μας πρόταση για το παρόν και το μέλλον είναι αυτή που υπήρχε και στο παρελθόν.
Είναι αυτή που ο τόπος φέρει από την ιστορία του και διέσωσε σε δύσκολες εποχές.
Ε ί ν α ι ο π ο λ ι τ ι σ μ ό ς τ η ς κ α θ η μ ε ρ ι ν ό τ η τ ά ς μ α ς.

 

 

123

Τι έκανες στον πόλεμο, Θανάση;

http://images.elculture.gr/photo/Beforelight%20at%20Onassis%20Cultural%20Center%20~667715-316-1(1).jpg

Μερικές φορές νομίζω ότι γράφω σαν να κρατάω σημειώσεις, σαν να μην θέλω να ξεχαστεί ότι συμβαίνει αυτή την περίοδο… κάτι που θέλω να επισημάνω από την κρίση που περνάμε είναι οι διάφορες προσπάθειες με ελάχιστα ή καθόλου χρήματα, οι οποίες παρόλα αυτά θέλουν να φέρουν μεγάλες αλλαγές στην πόλη. Κυρίως ως προς την οικειοποίηση του δημόσιου χώρου.
>Ένα ωραίο παράδειγμα γνωστό και στο εξωτερικό είναι η οδός Πιττάκη. Μια ανοιχτή πρόσκληση καλούσε κάθε ενδιαφερόμενο να καταφθάσει στο καθορισμένο ραντεβού μαζί με ένα παλιό φωτιστικό. Το άμεσο αποτέλεσμα, η εικόνα: ένα φωτεινό «ταβάνι» και η όλη φάση του ραντεβού. Ο απώτερος στόχος, να βγει από την αφάνεια το μικρό αυτό κάθετο δρομάκι της Ερμού.
>Ωραία είναι και η πρόταση που βραβεύτηκε με το βραβείο ουτοπικής πρότασης για την πεζοδρόμηση; της Πανεπιστημίου. Μέσα από την δυνατότητα που δίνεται σε κάθε ενδιαφερόμενο να υιοθετήσει ένα κομμάτι δημόσιου χώρου, ο στόχος είναι να μειωθεί η υφιστάμενη αδιαφορία για τον δημόσιο χώρο. Ουτοπικό;
>Επίσης θα πρέπει τιμητικά να αναφέρουμε το πάρκο της Ναβαρίνου που άνοιξε τον κύκλο τέτοιων δράσεων και μιας ολόκληρης σειράς αυτόδιαχειριζόμενων πάρκων.
>Θέλω επίσης να αναφέρω τους Atenistas κυρίως για την επιμονή τους να παραβλέπουν τις διαστάσεις (x y) που έχουν τέτοια εγχειρήματα και την εμμονή τους σε μια απολιτίκ θεωρητική προσέγγιση. Αυτό εκδηλώθηκε ξεκάθαρα όταν έκαναν μια επέμβαση στο Κολωνάκι!
Θα περιμένω στα σχόλια να προσθέσετε και άλλα παραδείγματα…

Είχα κι εγώ την τύχη πριν δύο χρόνια να συμμετέχω στο σχεδιασμό και στην υλοποίηση μια μικρής πλατείας που ολοκληρώθηκε με λίγα χρήματα αλλά με συλλογική δουλειά ακόμα κι από την πιτσιρικαρία της πλατείας. Το συναίσθημα που πήρα δεν ήταν μια αβίαστη χαρά αλλά πλήρωση, το συναίσθημα που παίρνεις όταν προσπαθείς, κόντρα σε όλες τις δυσκολίες.

Θα μπορούσαμε να υποψιαστούμε πολλούς λόγους που εξηγούν τέτοιες δράσεις. Θα ήθελα να επισημάνω έναν, την ανάγκη να εκβιαστεί ο ερχομός μιας εποχής, τις σημασίες που αποκτά ο δημόσιος χώρος τα τελευταία χρόνια. Αν τώρα ψάχνετε κι εσείς τους λόγους, απλά να αναφέρω ότι δεν είναι ελληνικό φαινόμενο αλλά αφορά περίπου όλες τις “δυτικές” χώρες.
Κλείνοντας θέλω να σας παραπέμψω στο προηγούμενο ποστ που επίτηδες ήρθε χρονικά τόσο κοντά σ’ αυτό, γιατί νομίζω ότι είναι μια καλή συνέχεια αυτών εδώ των σκέψεων.

 

%d bloggers like this: