Archive | March 2014

Ανακαλύπτοντας τις αλλαγές στην πόλη …

Νέα και Παλιά Παραλία

‘Αυτός που ξεκινώντας δεν ξέρει που πάει, φτάνει μακρύτερα.’ Κάπως έτσι εξελίσσονται τα περισσότερα έργα στην συμπρωτεύουσα. Έχοντας μεγαλώσει σε επαρχιακή πόλη με αυστηρό ιπποδάμειο σύστημα και με τη βαθιά προσανατολιστική γνώση «όποιον δρόμο και να πάρεις σε βγάζει στη θάλασσα», δεν μπορούσε παρά η επόμενη πόλη-σταθμός μου να είναι μια εξέλιξη του τύπου αυτού.

Όσο περισσότερο μένεις σε μια πόλη, αρχίζεις να παρατηρείς με όλο και περισσότερη ωριμότητα τα όμορφα και τα λίγο πιο ενοχλητικά χαρακτηριστικά της. Όλα αυτά βέβαια, αν έχεις την πρόθεση να εξερευνήσεις, αν στρέφεις τα μάτια σου και πέρα απ’ το επίπεδο της βιτρίνας, όπως χαρακτηριστικά θυμάμαι να μας προτρέπουν να κάνουμε στα πρώτα χρόνια της σχολής.

Η πόλη βρίσκεται σε περίοδο αλλαγών. Πολλοί είναι εκείνοι που ήδη κατακρίνουν και αναφέρονται στις αλλαγές αυτές ως κινήσεις χωρίς προγραμματισμό και με μακροπρόθεσμα αποτελέσματα αμφιβόλου ποιότητας. Μπορεί πολλές από τις κατηγορίες αυτές να μην είναι ιδιαίτερα υπερβολικές, αλλά δυστυχώς ή ευτυχώς, έχουμε φτάσει στην εποχή, που αντιστεκόμενοι στην ιδέα της αδράνειας, έχουμε μάθει να εκτιμάμε και το λίγο.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Πρωταγωνιστικό ρόλο στην εξελικτική πορεία της πόλης έπαιξε δίχως δεύτερη σκέψη η Νέα Παραλία. Μετά από λίγο περισσότερο από 2,5 χρόνια έργων, η Νέα Παραλία συνολικού μήκος πέντε χιλιομέτρων, παραδόθηκε (σχεδόν) ολοκληρωμένη στους Θεσσαλονικείς. Λίγες ώρες μετά τα εγκαίνιά της, την Κυριακή 1η Δεκεμβρίου, τα social media γέμισαν φωτογραφίες από κάθε λεπτομέρεια της νέας –νέας παραλίας. Και όχι άδικα! Η αίσθηση που προκαλείται όταν περπατά κανείς εκεί είναι καθαρή περηφάνια για την πόλη στην οποία επέλεξε να βρίσκεται. Άφθονο πράσινο, ποικιλία και ποιότητα υλικών, άνετη κίνηση για τους πεζούς –αν και λίγο αμήχανη για τα ποδήλατα-, άριστη αντιμετώπιση της θέας και της σύνδεσης της με τη θάλασσα. Οι περίφημες ομπρέλες του Ζογγολόπουλου, που πλέον αποτελούν σχεδόν σύμβολο της Θεσσαλονίκης, επανατοποθετήθηκαν σε περίοπτη θέση.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Ο περιπατητής στην παραλία ίσως χρειαστεί να έρθει ‘εξοπλισμένος’ με τον καφέ του, καθώς ακόμη η αδειοδότηση αναψυκτηρίων είναι ιδιαίτερα περιορισμένη, κάτι το οποίο σίγουρα μελλοντικά θα αλλάξει και ας ελπίσουμε πως αυτό θα γίνει χωρίς να διαταραχθεί η αισθητική ισορροπία του περιβάλλοντα χώρου. Χωρίς αυξομειώσεις στα πλάτη του πλακόστρωτου, με εναλλακτικό χώρο περιπάτου σκιασμένο για τους θερινούς μήνες και με εξαιρετικό φωτισμό, που από μακριά παραπέμπει σε κατάρτια στη θάλασσα, η Νέα Παραλία αποτελεί ένα έργο που αποπνέει μια ιδιαίτερα θετική, ευρωπαϊκή αύρα. Περπατώντας κάνεις σχέδια για το με πόσους διαφορετικούς τρόπους μπορείς να την απολαύσεις και φυσικά ανυπομονείς να έρθει το καλοκαίρι…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Με την ολοκλήρωση των έργων της νέας παραλίας ήρθε ξανά στο προσκήνιο το θέμα της πεζοδρόμησης της παλιάς παραλίας – Λεωφόρου Νίκης. Μετά την θετική αντίδραση των πολιτών στην μόνο-για-πεζούς-παραλία την Παγκόσμια Ημέρα χωρίς Αυτοκίνητο, στις 22 Σεπτεμβρίου, οι αρμόδιοι αποφάσισαν με τα εγκαίνια της Νέας Παραλίας να το επαναλάβουν.

Πεζοδρομημένη Παραλία3
Περπατώντας στην «πειραματικά πεζοδρομημένη» Παραλία, ένα ήταν το βασικό χαρακτηριστικό που άφηνε άπαντες έκπληκτους, η έλλειψη θορύβου. Το πλάτος του πεζοδρομημένου τμήματος της παραλίας δεν θα έλεγε κανείς πως αποτελεί πρόβλημα. Με άνεση μπορεί να απολαύσει τη βόλτα του ο κόσμος, ακόμη και μερικές Κυριακές που τα καροτσάκια – παιδάκια – ποδηλατάκια προκαλούν μια μικρή συμφόρηση. Το βασικό μειονέκτημα όμως της παραλίας είναι ο ιδιαίτερα ενοχλητικός θόρυβος από αυτοκίνητα και μηχανάκια που κινούνται κατά μήκος, κάτι το οποίο φάνηκε εν τέλει να το συνειδητοποιούμε, όταν ο θόρυβος αυτός για πρώτη φορά έλειπε. Απόλυτη ηρεμία και ας ήταν όλος ο δρόμος γεμάτος κόσμο και ποδήλατα. Ησυχία. Μια ατμόσφαιρα που δεν σου έκανε καρδιά να αφήσεις και να ανηφορίσεις προς τη Μητροπόλεως.

Πεζοδρομημένη Παραλία4

ποδήλατα2

Οι Θεσσαλονικείς φαίνεται να περιμένουν με ανυπομονησία κάθε φορά την επόμενη«πειραματική πεζοδρόμηση» της Νίκης. Δυστυχώς, οι οδηγοί της πόλης έρχονται αντιμέτωποι με την κακή οργάνωση όσον αφορά την ομαλή λειτουργία των γύρω εναλλακτικών δρόμων που μπορούν να χρησιμοποιήσουν, καθώς όπως είπαμε η πεζοδρόμηση είναι πειραματική κάθε φορά! Μπορεί να πάρει χρόνια μέχρι να οργανωθεί η κυκλοφορία αποτελεσματικά, αλλά σαφώς μπροστά στην απόλαυση που σου προσφέρει η παραλία της Θεσσαλονίκης, exitus acta probat.

Την περίοδο αυτή διεξάγεται διαγωνισμός φωτογραφίας από τον Σύλλογο Φίλων Νέας Παραλίας Θεσσαλονίκης. Δείτε περισσότερα εδώ.

Φωτογραφίες : Δάφνη Δημητριάδη

 

 

Detroit από την αρχή; Πώς; (μέρος Α)

Σε πρόσφατο αστυνομικό ρεπορτάζ από το Ντιτρόιτ διάβασα για μια δολοφονική επίθεση σ’ ένα κουρείο μιας γειτονιάς στα ανατολικά της πόλης την ώρα που μέσα σ’ αυτό, μαζεμένος κόσμος, έπαιζε ζάρια. Η επίθεση άφησε πίσω της τρεις νεκρούς και οκτώ τραυματίες. Ξεκαθάρισμα λογαριασμών, κατά πάσα πιθανότητα. Σε άλλο πάλι φώτο-ρεπορτάζ αφιέρωμα για το Ντιτρόιτ, στο κλείσιμο της περασμένης χρονιάς, παρατηρούσα μια φωτογραφία που έδειχνε ένα πηγαδάκι από μικρά παιδιά μαζί μ’ έναν πυροσβέστη με βαμμένα πορτοκαλί τα πρόσωπά τους από μια κοντινή φωτιά που, αν και δε φαινόταν πουθενά στη φωτογραφία, τύλιγε με τις φλόγες της ένα ακόμα εγκαταλελειμμένο σπίτι του Ντιτρόιτ. Καταρρεύσεις και εμπρησμοί άδειων σπιτιών (για να μην υποχρεώνονται οι χρεωμένοι ιδιοκτήτες τους να πληρώνουν δημοτικά τέλη για σπίτια που ούτε καν μένουν μιας και τους τα έχουν πάρει οι τράπεζες), πελώρια κτήρια φαντάσματα όπως ο παλιός Σιδηροδρομικός Σταθμός στα νοτιοδυτικά της πόλης καθώς και βίαια επεισόδια συνθέτουν την εικόνα του σημερινού Ντιτρόιτ που από τον περασμένο Ιούλιο έχει κηρύξει και τυπικά χρεοκοπία.

Large_Detroit_Landsat

Το Ντιτρόιτ ανήκει στην Πολιτεία του Μίτσιγκαν, βρίσκεται στα σύνορα με τον Καναδά και εκτείνεται κατά μήκος του ομώνυμου ποταμού που συνδέει τις λίμνες St. Claire και Erie. Πρόκειται για μια πόλη που ως γνωστό, από τη δεκαετία του 50 και έπειτα, καθιερώθηκε να λέγεται και Motor City. Και δικαίως, καθώς το παρελθόν της, (το παρόν της και ίσως και το μέλλον της) εξαρτήθηκε σε μεγάλο βαθμό από το “Μεγάλο Τρία” (The Big Three) που περιελάμβανε τις τρεις από τις μεγαλύτερες αυτοκινητοβιομηχανίες παγκοσμίως (Ford, General Motors και Chrysler) για χάρη των οποίων, στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, είχαν σταδιακά συρρεύσει από τον Αμερικανικό αγροτικό Νότο 1.700.000 μαύροι αγρότες. Η δεκαετία του 50 ήταν όμως και η εποχή της μεγάλης ακμής του Ντιτρόιτ με το πληθυσμό της να αγγίζει τα 1.8 εκατομμύρια κατοίκους, το μεγαλύτερο πληθυσμό σ’ όλη την ιστορία της. Από την άλλη, τα ίδια περίπου χρόνια, ξεκινούσε σταδιακά και μία άλλου τύπου μετανάστευση, αυτή προς τα προάστια. Η μετακίνηση των κατοίκων προς τα προάστια είχε ως αποτέλεσμα να αυξηθεί η ευρύτερη περιοχή του Detroit κατά 50% και προοδευτικά να διαμορφωθεί ο κοινωνικό-γεωγραφικός χάρτης του παρόντος. Σύμφωνα με αυτόν, σε γενικές γραμμές, τα προάστια της πόλης (Grosse Pointes, Bloomfield Hills, Birmingham κ.λπ) κατοικούνται από τους πιο ευκατάστατους λευκούς, η κυρίως πόλη από αφροαμερικάνους και ισπανόφωνους, οι οποίοι ανήκουν και στις χαμηλότερες εισοδηματικές τάξεις, ενώ το επιχειρηματικό κέντρο της πόλης το καταλαμβάνουν οι μεγάλες εταιρίες με τους εργαζόμενούς τους.

Παρόλα τα μεγαλεία του παρελθόντος, η σημερινή πόλη των επτά δημοτικών διαμερισμάτων που μέσα της περιλαμβάνει δυο ακόμα πόλεις θύλακες, τη Χάμτραμκ και τη Χάιλαντ Πάρκ, μέσα σε περίπου είκοσι χρόνια (1990-2012), έχασε ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού της. Σήμερα, η πόλη του Ντιτρόιτ έχει φτάσει να έχει γύρω στους 700.000 κατοίκους όταν η ευρύτερη μητροπολιτική περιφέρεια έχει πληθυσμό που αγγίζει τα 2 εκατ.  Η πληθυσμιακή αυτή αιμορραγία είχε ως λογικό αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός τεράστιου κτηριακού αποθέματος (80.000 κενά σπίτια) σε μια έκταση 139mi² (= 360.01km²) καθώς και την ενεργοποίηση μιας σειράς αλυσιδωτών επιπτώσεων: αδυναμία της πολιτείας να συντηρήσει ένα τόσο εκτεταμένο δίκτυο υποδομών, περικοπές σε κάθε είδους δημόσιες δαπάνες, υψηλούς δείκτες ανεργίας, εγκληματικότητα κλπ.

Φυσικά τα βασικά αίτια της παρακμής αυτής πρέπει να αναζητηθούν στη σταδιακή αποβιομηχάνιση της Αμερικανικής οικονομίας και τη μετατόπιση της οικονομικής δραστηριότητας από τους παραγωγικούς τομείς στο χρηματοοικονομικό. Η αποβιομηχάνιση που έχει προκαλέσει δραματική συρρίκνωση  όχι μόνο στο Ντιτρόιτ αλλά και σε πολλές άλλες πόλεις του Βορρά όπως η Βαλτιμόρη, η Φιλαδέλφεια, το Κλήβελαντ, το Σινσινάτι, το  Μπούφαλο κ.α θέτει σοβαρά ζητήματα πολεοδομικής φύσης που επιλύονται κυρίως με πολιτικές που κινούνται μεταξύ επανακατοίκησης και υποχρεωτικής συρρίκνωσης.

Φυσικά ως κύρια αίτιο δεν μπορεί να θεωρηθεί μόνο η ιστορική συγκυρία και οι αλλαγές στις δομές της Αμερικανικής οικονομίας. Στις γενικότερες αλλαγές θα πρέπει να συνυπολογιστούν αφενός η εγκληματική αδιαφορία από τη μεριά της τοπικής και ομοσπονδιακής κυβέρνησης να χρηματοδοτήσει το Ντιτρόιτ και τους πολίτες του στους οποίους όμως στήριξε όλα τα προηγούμενα χρόνια μέρος της παγκόσμιας γεωπολιτικής της κυριαρχίας, και αφετέρου ο διαβρωτικός ρόλος που έχουν παίξει οι μεγάλες αυτοκινητοβιομηχανίες σ’ όλη την ιστορία της πόλης.

Αν και το Detroit αντιπροσωπεύει μία κατηγορία πόλεων με τελείως διαφορετικό dna από τις οικείες μας, η ακραία κατάσταση στην οποία βρίσκεται μας αποκαλύπτεται, ίσως βέβαια και εξαιτίας της μεγάλης απόστασης που μας χωρίζει μ΄αυτό, με έναν πολύ ξεκάθαρο τρόπο.‘Ετσι, μοιάζει σα να μας δίνεται η ευκαιρία να παρακολουθήσουμε τις  απόπειρες να ξαναφτιαχτεί μια πόλη σχεδόν από το μηδέν και με τα ελάχιστα μέσα.

Το σύνολο των πολεοδομικών  επεμβάσεων που αυτήν την στιγμή επιχειρούνται στο πολύπαθο Ντιτρόιτ είναι πραγματικά πολύ ευρύ. Ένα “κοκτέιλ” προτάσεων μοιάζει να απαντά σε μια σειρά από κομβικά ζητήματα που αφορούν την αξιοποίηση του εξωφρενικά μεγάλου αριθμού κενών οικοπέδων, σπιτιών και ιστορικών κτηρίων, την αλλαγή του μοντέλου κινητικότητας, την τόνωση του κεντρικού ιστού της πόλης κ.α.

Συνοπτική παρουσίαση και ανάλυση βασικών πτυχών του πολεοδομικού μίγματος που επιχειρείται να εφαρμοστεί από διάφορες πλευρές θα ακολουθήσει στο δεύτερο μέρος για το Ντιτρόιτ.


%d bloggers like this: