“Μουσική” Πολεοδομία απ’ το Μάντσεστερ (β μέρος)_Από την Καχυποψία στην Ενορχήστρωση

Αυτή η “δημιουργική, τοπική, νεανική, ρηξικέλευθη και λαϊκή πολιτιστική δραστηριότητα.” όπως την χαρακτήρισε ο Dave Haslem, ανέβασε το προφίλ του Μάντσεστερ, με αποτέλεσμα να μπουν και άλλοι στο χορό της φυσικής αναβάθμισης της πόλης. Όχι κατευθείαν, φυσικά. Τοπικές εταιρίες με χρήματα προς επένδυση, που είχαν αντιληφθεί την απόδοση που θα τους προσέφερε η πόλη δεδομένης της πρωτοποριακής δουλειάς που ήδη είχε γίνει, άρχισαν να επενδύουν χρήματα στο δομημένο περιβάλλον του Μάντσεστερ γύρω στα τέλη της δεκαετίας του ’80. Πολύ σταδιακά και ανομοιόμορφα το κεφάλαιο άρχισε να επιστρέφει στο κέντρο της πόλης. Παρ’ όλα αυτά, τέτοιου τύπου επενδύσεις, τον καιρό εκείνο, εξακολουθούσαν να είναι η εξαίρεση καθώς το μεγαλύτερο μέρος της πόλης παρέμενε ανέγγιχτο. Από την άλλη, είχε εδραιωθεί στην πόλη ένα καλό “επενδυτικό κλίμα” για την προσέλκυση μεγάλων επενδυτών που σκόπευαν στο κτιριακό απόθεμα του Μάντσεστερ.

Manchester_80s_PicadillyΈτσι, με τη βοήθεια του δήμου του Μάντσεστερ, η στάση του οποίου απέναντι στις ρηξικέλευθες δραστηριότητες, από καχύποπτη εξελίχθηκε σταδιακά σε ενθαρρυντική και υποστηρικτική, ξεκίνησε μία σειρά από μεγάλες επεμβάσεις. Ανανεώθηκαν τα κτίρια που οι όψεις τους βρίσκονταν κατά μήκος των ποταμών οι οποίοι διατρέχουν το Μάντσεστερ και οριοθετούν τους μεγάλους δρόμους μέσα και έξω απ’αυτό. Ανακαινίστηκε το εσωτερικό εργοστασίων και αποθηκών. Οι όψεις τους συχνά διατηρούνταν αλλά το εσωτερικό τους, έπειτα από εκτεταμένη ανακατασκευή, διαμορφωνόταν ως ενιαίος χώρος μεγάλων διαστάσεων που μπορούσε να σπάσει σε μικρότερα διαμερίσματα. Αυτό τους καθιστούσε ιδανικούς για τη δημιουργία επίσημων και ανεπίσημων κλάμπ.

Manchester_80s_AthenaΗ Phoenix Initiative ξεκίνησε να δραστηριοποιείται το ’80 αλλά οι προσπάθειές της για την ανάπλαση του Castelfield σταμάτησαν γρήγορα. Περισσότερο επιτυχημένες ήταν οι προσπάθειες της Αναπτυξιακής Εταιρίας για το Κεντρικό Μάντσεστερ-Central Manchester Development Corporation (CMDC) που δραστηριοποιήθηκε από 1988 έως και το 1996. Είχε το σχεδιαστικό έλεγχο για μια περιοχή 187 εκταρίων (1.870,000 μ2) στο κέντρο της πόλης και σε συνεργασία με τις αντίστοιχες εταιρίες AMEC, Bellway Homes, Bruntwood και Crosby Homes επέβλεψε τη δημιουργία 2,500 οικιστικών μονάδων. Σε άλλες περιοχές της πόλης, πίσω από την Piccadilly και προς τα βόρεια γύρω από την οδό Oldham, το καινούριο “Τμήμα για τις Ειδικές Μελέτες” του δημαρχείου του Μάντσεστερ, με επικεφαλής τον Howard Bernstein, δούλευε απευθείας με ιδιώτες για την ανανέωση των κτηρίων της περιοχής. Μερικά από αυτά χρονολογούνταν από τα χρόνια της βιομηχανικής επανάστασης. Τη δεκαετία του ’90 παρατηρήθηκε μια αξιοσημείωτη αλλαγή στο είδος των κτηματομεσιτών που επένδυαν στην πόλη.

Σταδιακά οι τοπικοί επενδυτές αντικαταστάθηκαν από μεγάλες εταιρίες. Η πρωτοποριακή δουλειά είχε γίνει. Έχοντας την εμπειρία από συνεργασίες όπως με την CMDC, οι πολυεκατομμυριούχες υπερεθνικές εταιρίες είχαν πειστεί ότι οι τοποθετήσεις τους θα ήταν αρκούντως ασφαλείς και αποδοτικές. Ψηλές πολυκατοικίες και πανάκριβα ρετιρέ άρχισαν να φυτρώνουν σαν μανιτάρια. Το Μάντσεστερ απέκτησε το πρώτο ρετιρέ του ενός εκατομμυρίου. Με τις νέες αυτές επενδύσεις ο ορίζοντας του Μάντσεστερ άρχισε επίσης να αλλάζει. Κανένα κτήριο δεν ενσωματώνει καλύτερα τον αέρα των αλλαγών αυτών από το καινούριο ξενοδοχείο Hilton Deansgate του Μάντσεστερ.

401px-Beetham_Tower_from_below

Ο ρόλος της πόλης στη παραγωγή και διατήρηση ενός καλού “επιχειρησιακού κλίματος” αντανακλόνταν επίσης στις αυξημένες προσπάθειες για την διαφήμιση του Μάντσεστερ. Με τη σταδιακή αύξηση των αναπλάσεων στο κέντρο της πόλης, στα τέλη της δεκαετίας του 1990, ο δήμος αποφάσισε ότι υπήρχε ανάγκη για πιο εστιασμένες προσπάθειες προώθησης της πόλης. Ως εκ τούτου, δημιούργησε ένα νέο οργανισμό τον “Marketing Manchester” και λάνσαρε δύο διαφημιστικές εκστρατείες. Οι τοπικές αντιδράσεις ήταν ανάμεικτες. Οι τοπικοί “πολιτιστικοί” επιχειρηματίες που είχαν επενδύσει στο κέντρο κατά τη δεκαετία του 1980 και διατηρούσαν μερίδιο σε κάποια απ’ τα πιο εμβληματικά μπαρ του κέντρου, έμειναν ασυγκίνητοι από τις προσπάθειες αυτές . Δυσαρεστήθηκαν τόσο γιατί δεν ρωτήθηκαν για τις πρωτοβουλίες αυτές, όσο και για τον τρόπο που προβαλλόταν η πόλη στις συγκεκριμένες καμπάνιες, οι οποίες και εγκαταλείφθηκαν έπειτα από πολλούς τσακωμούς. Μόνο έπειτα από τρία ή τέσσερα χρόνια, στις αρχές του 2000, υπήρξε μία ακόμη προσπάθεια να γίνουν κάποιες διαφημιστικές εκστρατείες που να διαλαλούν τα διάφορα πολιτιστικά περιουσιακά στοιχεία του Μάντσεστερ. Πρόσφατα δε, ο Peter Saville -του οποίου η πρώιμη δουλειά κοσμούσε πολλά από τα πρώτα εξώφυλλα της Factory Records- τοποθετήθηκε ως υπεύθυνος στο Πολιτιστικό τμήμα του Δήμου.

Hacienda_Original_Building

Όταν το 1997, ανακοινώθηκε το κλείσιμο της Hacienda o τίτλος της τοπικής εφημερίδας “Manchester Evening News” έγραφε “Τι στράβωσε στην Haçienda;”. Τα ναρκωτικά και οι συμμορίες της πόλης που οργάνωναν τις πωλήσεις τους γύρω της ήταν αδύνατο να κρατηθούν μακριά της. Δεν ήταν φυσικά μόνο η εφημερίδα που έθετε την ερώτηση αυτή. Θαμώνες, αφεντικά τοπικών επιχειρήσεων και άλλοι που ανήκαν στο υπερεθνικό δίκτυο των κλαμπ ήταν εξίσου σαστισμένοι. Αλλά η σκιά της Haçienda απλώθηκε βαριά πάνω στην παγκόσμια κοινότητα των κλαμπ. Το Fac51, παρακλάδι της Factory Records πτώχευσε κι αυτό. Αυτοί που είχαν αναμειχθεί, διαμαρτυρήθηκαν και το αποτέλεσμα ήταν να εκπονηθούν σχέδια για την επαναλειτουργία του πιο διάσημου κλαμπ του Μάντσεστερ. Ωστόσο, οι προσπάθειες αυτές δεν καρποφόρησαν καθώς το κλαμπ δεν ξανάνοιξε. Το 2002 η Haçienda κατεδαφίστηκε από την κτηματομεσιτική Crosby Homes με την άδεια του Δημοτικού συμβουλίου του Μάντσεστερ. Στη θέση της κτίστηκε μια ψηλή πολυκατοικία με πολυτελή οροφοδιαμερίσματα. Η εταιρία χρησιμοποίησε απερίφραστα το όνομα – Haçienda. Όπως το έγραψαν στο site τους:”Η Haçienda, το πάλαι ποτέ πιο κούλ κλαμπ του πλανήτη είναι τώρα μία από τις πρωτοκλασάτες διευθύνσεις κατοικίας.” Είχε διανυθεί μακρύς δρόμος από εκείνο το πρώτο σύνθημα των Σιτουασιονιστών και του τρόπου που αρχικά είχε χρησιμοποιηθεί η ονομασία Haçienda. Από την πρωτοπορία και την πρόκληση στην κοινοτοπία και τον κομφορμισμό.

The_Residential_HaciendaΜε τις ολοένα και μεγαλύτερες αυξήσεις στις τιμές κατοικίας, οι άλλες χρήσεις γης γίνανε λιγότερο επικερδείς. Η ανάπτυξη της κατοικίας επί της ουσίας, μετέβαλε το φυσικό τοπίο της πόλης και κέντρισε τους πολιτικούς να σκεφτούν “έξυπνα” για το μέλλον της πόλης. Και φυσικά δεν συμφώνησαν όλοι με την απόφαση να επιτραπεί η κατεδάφιση της Haçienda χάριν της οικιστικής ανάπτυξης. Κατά την έναρξη της διαφημιστικής εκστρατείας κάποιοι από το κοινό – ίσως πρώην θαμώνες της Haçienda- αποδοκίμασαν με ένα ηχηρό ουουουουου.

Συμπέρασμα

Εκτός της πόλης, η Haçienda καθώς κι άλλα κλαμπ είχαν εμπεδωθεί στη συνείδηση του κόσμου σαν παραδείγματα μιας βαθύτερης αλλαγής στον ψυχισμό του Μάντεστερ και σαν αιτία ενεργοποίησης της πόλης και του πληθυσμού της. Το χορευτικό περιοδικό Mixmag, στο τεύχος του Δεκέμβρη του 2005, έφτιαξε μια λίστα με τα 30 μεγαλύτερα γεγονότα στην ιστορία της κλαμπ κουλτούρας. Το New York Studio 5, το Chicago Loft πάρτι και το Amnesia της Ιμπίζα, ήταν όλα εκεί. Το νούμερο ένα της λίστας ήταν η Haçienda του Μάντσεστερ καθώς και οι disco, funk, hip-hop και house βραδιές της. Το κτήριο μπορεί να μην υπάρχει πια αλλά οι αναμνήσεις εξακολουθούν να είναι ζωντανές. Η “επανάσταση των συναισθημάτων ” όπως χαρακτηριστικά την ονομάζει ο Paul Morley εξακολουθεί να ρίχνει τη σκιά της πάνω στο σύγχρονο Μάντσεστερ. Η φυσική διεκδίκηση του κέντρου της πόλης από τους πρωτοπόρους αναμορφωτές της πόλης (urban pioneers) μπορεί να ήταν μόνο παροδική αλλά οι συνέπειες των δράσεων τους εξακολουθούν να είναι έντονες τόσο μέσα όσο και έξω απ’ την πόλη. Επρόκειτο για μια βαθύτατη πολιτική επανάσταση των δρόμων για τους δρόμους. Επρόκειτο για την διεκδίκηση των κτηρίων και για τον οραματισμό ενός θετικού μέλλοντος όταν οι περισσότεροι κάτοικοι, ο δήμος και οι επενδυτές είχαν εγκαταλείψει τις προσπάθειες. Τελικά όμως, επρόκειτο και για αξίας χρήσης και όχι για ανταλλακτική αξία όπως ο Μαρξ θα έλεγε. Και δυστυχώς, όπως πάλι θα μας έλεγε ο Μαρξ, η ανήσυχη κινητικότητα του καπιταλισμού και η δίψα του να βρει νέες κερδοφόρες δραστηριότητες, σήμαινε ότι ήταν ζήτημα χρόνου, όταν μάλιστα το ρίσκο το είχαν αναλάβει άλλοι, να επιστρέψει και πάλι το κεφάλαιο στο κέντρο της πόλης και να αλλάξει τις κοινωνικές σχέσεις, όπως και έκανε.

The_Hacienda_being_DemolishedΤο κείμενο αυτό είναι ελεύθερη απόδοση ενός κειμένου που έχει γράψει ο πολεοδόμος Kevin Ward με αρχικό τίτλο “Urban Centre Reloaded: Subculture in Manchesters και μπορεί κανείς να το βρει στο βιβλίο: Urban Catalyst: The power of Temporary Use, εκδόσεις Dom.

Advertisements

Tags: , , , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: